TÜRKİYE’NİN ENERJİ PROFİLİ VE STRATEJİSİ

Ülkemiz, İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ülkeleri içerisinde geçtiğimiz 15 yıllık dönemde enerji talep artışının en hızlı gerçekleştiği ülke durumuna gelmiştir.

İspatlanmış petrol ve doğal gaz rezervlerinin yaklaşık yüzde yetmişine sahip bir bölgede yer alan ülkemiz bölgesindeki en büyük doğal gaz ve elektrik pazarlarından biridir.

Ülkemizin enerji stratejisinin temel unsurlarının aşağıdaki şekilde özetlenmesi mümkündür:

1. Artan talep ve ithalat bağımlılığını dikkate alarak, enerji güvenliği bağlantılı faaliyetlerin önceliklendirilmesi,

2. Sürdürülebilir kalkınma bağlamında çevre kaygılarının enerji zincirinin her aşamasında dikkate alınması,

3. Gerekli reform ve liberalleşmenin sağlanarak şeffaf ve rekabetçi bir piyasanın oluşturulması, üretkenliğin ve verimliliğin artırılması,

4. Enerji teknolojileri bağlantılı ARGE çalışmalarının artırılmasıdır.

Bu çerçevede,

1. İthal edilen hidrokarbon enerji kaynakları olan petrol ve doğal gazın tedariğinde kaynak ve güzergâh çeşitlendirilmesi,

2. Yerli ve yenilenebilir enerjinin payının artırılması,

3. Enerji verimliliğinin artırılması,

4. Nükleerin enerji sepetimize dâhil edilmesi amaçlanmaktadır.

Ülkemizin enerji üretimi, tüketimi ve kurulu güç potansiyeline aşağıdaki sayfalardan erişilebilmektedir.

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Anasayfa- Bilgi Merkezi

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Elektrik

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Petrol

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Dogal-Gaz

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Komur

Ulusal Enerji Bileşiminin Zenginleştirilmesi

Türkiye, enerjide dışa bağımlılığın azaltılması, yerel kaynakların kullanımının azami seviyeye yükseltilmesi ve iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerinden yola çıkarak, ulusal enerji bileşiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yükseltme ve enerji sepetine nükleer enerjiyi de ekleme yolunda çalışmalarını sürdürmektedir.

Yenilenebilir Enerji

Türkiye, yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesine verdiği önemin bir ifadesi olarak, 26 Ocak 2009 tarihinde Bonn’da düzenlenen konferans sonunda imzalanan anlaşmayla, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın (IRENA) kurucu üyeleri arasında yer almıştır.

Ülkemizin yenilenebilir enerji potansiyeline aşağıdaki sayfalardan erişilebilmektedir.

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Hidrolik

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Ruzgar

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Gunes

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Jeotermal

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Biyokutle

Nükleer Enerji

Ülkemizde, artan enerji talebinin karşılanması, enerjide dışa bağımlılığın ve çevresel, olumsuz etkilerin azaltılabilmesi amacıyla enerji üretiminde nükleer enerjiden de yararlanılması kararı alınmıştır. Bu çerçevede, Akkuyu ve Sinop Nükleer Güç Santralleri (NGS) Projeleri yürütülmektedir.

Akkuyu ve Sinop NGS, 3 + (artı) nesil nükleer santraller olup, en ileri güvenlik sistemlerine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Sahip oldukları tüm güvenlik önlemleri Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı standartlarına uygundur.

Nükleer enerji politikamıza ilişkin detaylı bilgiye aşağıdaki sayfadan erişilebilmektedir.

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Nukleer-Enerji

Türkiye’nin Küresel Enerji Ticaretindeki Rolü

Enerjide büyük oranda ithalata bağlı olan ülkemizin önümüzdeki dönemdeki hedeflerinin başında pazar büyüklüğünden ve jeostratejik konumundan istifadeyle bölgesinde enerji ticaretinde merkez ülke konumuna geçebilmek bulunmaktadır.

Ülkemiz bu hedefe yönelik olarak bölgede önemli doğal gaz ve petrol boru projelerini hayata geçirmiş veya hayata geçirilmesine öncülük etmiştir.

Bu bağlamda, ülkemiz ve ülkemiz üzerinden Avrupa’ya uzanması ve doğal gaz alanında kaynak ve güzergah çeşitliliğinin pekiştirilmesini sağlayacak Güney Gaz Koridoru (GGK) kapsamında Güney Kafkasya Doğal Gaz Boru Hattı (SCP), Bakü-Tiflis-Erzurum (BTE) Doğal Gaz Boru Hattı, Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Enterkonnektörü (ITG) ve Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) hâlihazırda faaliyete geçirilmiştir. Güney Gaz Koridoru kapsamında Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) projesi henüz faaliyete geçmemiştir.

12 Haziran 2018’de Eskişehir/Seyitgazi’de Sayın Cumhurbaşkanımızın da katılımıyla TANAP çerçevesinde ülkemize ilk gaz tesliminin gerçekleştirildiği açılış töreni yapılmıştır. Hattan ülkemize fiilen ilk teslimat 30 Haziran 2018 tarihinden itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Kasım 2018’de ise Eskişehir- Edirne arası inşaat tamamlanmış ve boru hattı Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile Yunanistan sınırında birbirine bağlanmıştır. 30 Kasım 2019 tarihinde, Sayın Cumhurbaşkanımızın himayelerinde TANAP İpsala Doğal Gaz Kompresör istasyonunda “TANAP Avrupa Bağlantısı Açılış Töreni” gerçekleştirilmiştir.

TANAP 1 Temmuz 2019 tarihi itibarıyla Avrupa’ya gaz sevkedebilecek şekilde tamamlanmış olup, TAP’ın da tamamlanması sonrasında Avrupa’ya doğal gaz sevkiyatının başlaması öngörülmektedir.

Ülkemizin doğal gaz arz güvenliğinin pekiştirilmesine katkı sağlayan diğer bir proje olan TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı projesi ise, Karadeniz’in altından döşenen her biri 15,75 milyar metreküp (bcm) kapasiteye sahip, 930 km uzunluğunda iki boru hattından oluşmaktadır.

İlk hattın ülkemize, ikinci hattın ise Avrupa ülkelerine doğal gaz sevki gerçekleştirmesi öngörülmektedir. TürkAkım üzerinden Rusya Federasyonu’ndan (RF) alınan doğal gaz daha önce Batı Hattı üzerinden alınmakta olan gazı ikame etmiş bulunmaktadır.

8 Ocak 2020 tarihinde Sayın Cumhurbaşkanımız ve RF Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılımıyla Türk Akım projesinin resmi açılış töreni gerçekleştirilmiştir.

Petrol ve Doğal Gaz Boru Hattı Projeleri

A. Petrol Boru Hatları

i. Kerkük-Yumurtalık Ham Petrol Boru Hattı (Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı)

ii. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı (BTC)

Petrol boru hatları ve projelere ilişkin detaylı bilgiye aşağıdaki adreslerden ulaşılmaktadır.

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Petrol-Boru-Hatlari

B. Doğal Gaz Boru Hattı Projeleri

i. Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı (BTE)

ii. Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Enterkonektörü (ITG)

iii. Mavi Akım Doğal Gaz Boru Hattı

iv. İran – Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı

v. Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP)

vi. TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı

Doğal gaz boru hatları ve projelere ilişkin detaylı bilgiye aşağıdaki adreslerden ulaşılmaktadır.

http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Dogal-Gaz-Boru-Hatlari-ve-Projeleri

Türk Boğazları’ndan Petrol Geçişi

Dünyada günlük petrol tüketiminin yaklaşık %3’ünün Türk Boğazları yoluyla taşınması nedeniyle küresel enerji güvenliği açısından, Türk Boğazlarının ayrı bir önemi vardır.

Yoğun tanker trafiği ve aynı zamanda Türk Boğazları’nın fiziksel oluşum özellikleri dikkate alındığında, Boğazlardan geçen petrol tankerleri deniz kazaları için büyük bir risk oluşturmaktadır. Sözkonusu bir kaza, insani ve çevresel tehlikelere ek olarak, petrolün dünya pazarlarına akışında kesintiye neden olacaktır. Çözüm, Boğazları by-pass edecek alternatif petrol ihraç seçeneklerinde yatmaktadır.

Türkiye-AB Enerji İlişkileri

Enerji, Türkiye-AB ilişkilerinin en önemli konularından birini oluşturmaktadır. Avrupa’nın enerji güvenliğinin temini konusunda vazgeçilmez bir konumda olan ülkemiz, bölgesel enerji işbirliğine verilen önemin bir göstergesi olarak, 2006 yılında Enerji Topluluğu’na gözlemci olarak katılmıştır.

Ülkemizin AB katılım müzakereleri kapsamında, “Enerji Faslı”nın tarama süreci 2007 yılında tamamlanmıştır. Ülkemiz Enerji Faslı’nın biran evvel müzakereye açılmasını arzu etmektedir.

Öte yandan, ülkemiz ile AB arasında enerji alanında işbirliğimizin geliştirilmesi amacıyla Yüksek Düzeyli Enerji Diyaloğu tesis edilmiş olup, ilk toplantı, 16 Mart 2015 tarihinde Ankara’da, ikincisi ise 28 Ocak 2016 tarihinde İstanbul’da düzenlenmiştir.

TEİAŞ İle ENTSO-E Arasında İmzalanan Uzun Dönemli Anlaşma

Ülkemiz elektrik pazarının Avrupa elektrik pazarıyla fiziksel entegrasyonunun sağlanması amacıyla Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü ile ENTSO-E ilgili kurullarının Türkiye elektrik sisteminin Avrupa Kıtası elektrik sistemine kalıcı olarak bağlantısı hususunda 15 Nisan 2015 tarihinde Brüksel’de "Uzun Dönemli Anlaşma" imzalanmıştır. Böylece ülkemiz elektrik sistemi ve elektrik piyasası ile Avrupa iç elektrik piyasası arasındaki entegrasyon ileri bir aşamaya taşınmıştır.