Türkiye - Gana İlişkileri

Gana'nın 1957 yılında bağımsızlığını kazanmasını takiben 1958 yılında iki ülke arasında diplomatik ilişki tesis edilmiş ve Akra'da yerleşik ilk Büyükelçimiz Ekim 1964'de göreve başlamıştır. Tasarruf tedbirleri nedeniyle 1981 yılında faaliyetlerine son verilen Büyükelçiliğimiz 1 Şubat 2010 tarihinde tekrar açılmıştır. Gana da 2012 yılında Ankara'da Büyükelçilik ihdas etmiştir.

11.Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül'ün Akra'ya 23-24 Mart 2011 tarihlerinde, Gana Devlet Başkanı John Dramani Mahama'nın da ülkemize 21-24 Ocak 2013 tarihlerinde gerçekleştirdikleri karşılıklı ziyaretler iki ülke ilişkilerine germi kazandırmış ve ilişkilerimizin ahdi alt yapısını oluşturan bir dizi anlaşma imzalanmasına vesile olmuştur.

Keza, Sayın Cumhurbaşkanımızın 29 Şubat-1 Mart 2016 tarihlerinde gerçekleştirdikleri Gana ziyaretleri, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönüm noktası oluşturmuş, bu vesileyle bir dizi anlaşma ve mutabakat muhtırası imzalanmış, Sayın Cumhurbaşkanımıza eşlik eden 150 kadar işadamımız ile Ganalı karşıtlarının hazır bulunduğu bir İş Forumu düzenlenmiştir.

Ülkemizin ev sahipliğinde 23-24 Mayıs 2016 tarihlerinde Devlet ve Hükümet Başkanları düzeyinde İstanbul’da gerçekleştirilen Dünya İnsani Zirvesi’ne Gana'yı temsilen dönemin İçişleri Bakanı Prosper D. K. Bani, Cinsiyet, Çocuk ve Sosyal Koruma Bakanı Nana Oye Lithur, Gana’nın eski Ankara Büyükelçisi Alhaji Ibrahim Abass, Ulusal Afet Yönetim Kurumu Direktörü Tuğgeneral Francis Vib-Sanziri’nin de aralarında bulunduğu bir heyet katılmıştır. Yine ülkemizin ev sahipliğinde 27-29 Mayıs 2016 tarihlerinde Antalya'da gerçekleştirilen "En Az Gelişmiş Ülkelere (EAGÜ) Yönelik İstanbul Eylem Programı’nın Yüksek Düzeyli Kapsamlı Ara Dönem Gözden Geçirme Toplantısı”na ise Gana'yı temsilen dönemin Devlet Başkan Yardımcısı Kwesi Amissah-Arthur katılmıştır.


Türkiye-Gana ticaret hacmi 2010 yılında 40,7 milyon Dolar iken, 2011 ve 2012 yıllarında 10 kattan fazla artarak yarım milyar Doları aşmıştır. Gana'daki ekonomik gelişmelerin de etkisiyle 2013 (382 milyon Dolar) ve 2014 (291,15 milyon Dolar) yıllarında iki ülke ticaret hacminde azalma olmuştur. 2016 yılında ikili ticaret hacmi 478,9 milyon ABD Dolarına yükselmiştir. 2017 yılında ise ikili ticaret rakamlarında düşüş görülmüş, ülkemizin Gana’ya ihracatı 224,5 milyon ABD Dolarına, Gana’dan ithalatı 128 milyon ABD Dolarına ve ikili ticaret hacmi 352,5 milyon ABD Dolarına gerilemiştir.

2017 yılında ülkemizden Gana’ya 400’ün üzerinde farklı ürün ihraç edilmiştir. İhracatımızda önem taşıyan başlıca ürünler çimento, makarna, izole edilmiş kablo ve teller, un, demir çelik ürünleri, kimyasal gübre ve şekerdir. Gana’dan ise aynı yıl 27 kalem ürün ithal edilmiştir. İthalatımızda en önemli ürünler ise kakao ve kakao ürünleri ile altındır. Bu ürünler ithalatımızın 90%’ından fazlasını oluşturmaktadır.

İki ülke arasında 1997 yılında imzalanan “Ticaret, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması” çerçevesinde bir Karma Ekonomik Komisyon (KEK) oluşturulmuş olup, anılan Komisyon bugüne kadar 4 kez toplanmıştır.

İstanbul Ticaret Odası tarafından 24-27 Ağustos 2016 tarihleri arasında Akra'da “Gana 1. Türk Ürünleri Fuarı” düzenlenmiştir.

Akra’da 13-16 Eylül 2017 tarihleri arasında düzenlenen “Auto Parts West Africa” uluslararası fuarına ülkemizden 10 firma iştirak etmiştir. Keza, 26-28 Ekim 2017 tarihlerinde Akra Uluslararası Fuar Merkezi’nde düzenlenen “Ghana Build” Uluslararası Yapı ve İnşaat Fuarı’na ülkemizden 21 firma katılmıştır.

Büyükelçiliğimizce 18 Kasım 2017’de Aşanti bölgesindeki iş adamları ve şirket temsilcileri ile bir toplantı gerçekleştirmiştir. 70 kadar katılımcının hazır bulunduğu toplantıda, Türkiye-Gana siyasi ve ekonomik ilişkileri hakkında bilgi sunulmuş, iki ülke arasındaki mevcut ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi yönündeki çalışmalarımız anlatılmıştır.

Türkiye İhracatçılar Birliği tarafından, Büyükelçiliğimizin de desteğiyle 21 Kasım 2017 tarihinde Akra’da bir “İş Forumu” düzenlenmiş, akabinde katılımcı firmalar Ganalı muhataplarıyla ikili iş görüşmeleri gerçekleştirmişlerdir. 30 firmamızın katıldığı forumda 150 civarında iştirakçi hazır bulunmuştur.

Ülkemiz Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA) aracılığıyla sağlık, gıda, eğitim, bilim, ulaşım gibi çeşitli alanlarda Gana’ya kalkınma yardımlarında bulunmaktadır. Daha detaylı bilgi için http://www.tika.gov.tr adresi ziyaret edilebilir.

THY’nin İstanbul-Akra-İstanbul arasında haftada 7 gün doğrudan uçuşları bulunmaktadır.

Ülkemizin Gana'da tanıtımını teminen 30 Haziran - 8 Temmuz 2017 tarihleri arasında “Türkiye Haftası” düzenlenmiştir. Etkinliğin açılışına Gana Devlet Başkan Yardımcısı Dr. Mahamudu Bawumia ve eşi de katılmışlardır.

Türkiye Bursları kapsamında lisans, yüksek lisans ve doktora çalışmaları için Gana vatandaşlarına 2012-2015 yılları arasında 150, 2016 yılında 41 ve 2017 yılında 35 adet olmak üzere toplam 226 burs tahsis edilmiştir. 11 Eylül 2017 tarihinde Türkiye’de öğrenim görmüş Ganalı öğrenciler için YTB temsilcileri ve Türkiye Gana Parlamentolararası Dostluk Grubu Başkanı Milletvekili Sayın Ayşe Doğan’ın hazır bulunduğu “Türkiye Mezunları” buluşması düzenlenmiştir.

Gana Dışişleri ve Bölgesel Entegrasyon Bakanlığından 10 diplomat, Bakanlığımızın Diplomasi Akademisi tarafından 15-20 Haziran 2014 tarihlerinde düzenlenen eğitim programına katılmıştır.

Konsolosluk Şubemizdeki kayıtlara göre Gana’da 261 vatandaşımız yaşamaktadır.