Gana'nın Siyasi Görünümü

Sahraaltı Afrika’da bağımsızlığını kazanan ilk ülke olma özelliğiyle öne çıkan Gana’da 1 Temmuz 1960’da Cumhuriyet ilan edilmiş, 1966 yılında Nkrumah Hükümetine karşı yapılan darbe sonrasında 1969 yılında demokrasi yeniden tesis edilmişse de 1972 ve 1981 yıllarında da seçilmiş hükümetler darbe ile iktidardan uzaklaştırılmıştır. Gana’da çok partili demokratik rejime geçilmesini öngören mevcut Anayasa 1992 yılında kabul edilmiş, Anayasa’nın onaylanmasıyla 1993 yılından itibaren günümüze kadar devam eden 4. Cumhuriyet Dönemi başlamıştır.

Gana, demokrasi, iyi yönetişim, hak ve özgürlükler bakımından Afrika Kıtasında örnek ülke kabul edilmektedir. 1992 Anayasasına göre, Hükümete doğrudan halk tarafından seçilen Devlet Başkanı Başkanlık etmektedir. Devlet Başkanı, en fazla iki dönem (8 yıl) görev yapabilmektedir. Yasama görevi, 4 yıl için seçilen 275 üyeli Parlamento tarafından yerine getirilmektedir. Anayasa gereği, bağımsız bir kurum addedilen Seçim Komisyonu, Cumhurbaşkanlığı ve Parlamento seçimlerinin adil, serbest, şeffaf ve demokratik bir şekilde gerçekleşmesini düzenlemekle yükümlüdür. Gana’daki başlıca siyasî partiler, liberal eğilimli Yeni Vatansever Parti (New Patriotic Party-NPP) ve sosyal-demokrat çizgideki Ulusal Demokratik Kongre (National Democratic Congress-NDC)’dir. Cumhuriyet Döneminde 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012 ve 2016’da olmak üzere 7 seçim düzenlenmiştir. İktidarı döneminde yaşanan elektrik sıkıntısı, ekonomik sorunlar, Gana Cedisindeki değer kaybının sürmesi, rüşvet ve yolsuzluk iddiaları gibi unsurlar iktidarın yıpranmasına yol açmış ve Aralık 2012’de yapılan seçimlerde % 50,7 oy alarak Cumhurbaşkanı seçilen NDC’nin adayı John Dramani Mahama, 7 Aralık 2016 tarihinde gerçekleştirilen Devlet Başkanlığı seçimlerinde oyların ancak % 44.04'ünü alabilmiştir. NPP'nin adayı olan ve daha önce iki kez Cumhurbaşkanlığı için yarışan, 2003-2007 yılları arasında Dışişleri Bakanı olarak görev yapmış olan Nana Akufo-Addo ise oyların % 53.85'ini alarak seçimi kazanmıştır. Adıgeçen, 7 Ocak 2017 tarihinde göreve başlamıştır. Keza, Devlet Başkanlığı seçimleriyle aynı gün yapılan Parlamento seçimlerinde de NPP büyük bir başarı kazanarak milletvekili sayısını 123’ten 153’e çıkarmıştır. NDC ise 63 sandalyesini kaybederek 84 milletvekilliği elde etmiştir.