Etiyopya'nın Ekonomisi

Etiyopya dünyada en hızlı ekonomik büyüme kaydeden ülkelerden birisidir. Ülkede karma ekonomik sistem uygulanmaktadır. Etiyopya’da 1990’lı yılların başından itibaren serbest pazar ekonomisine dayalı stratejiler izlenmeye başlanmış ve yapısal reformların uygulanmasına öncelik verilmiştir. Bu çerçevede, iç fiyatların yeniden düzenlenmesi, dış ticaretin serbestleştirilmesi, devlet işletmelerinin özelleştirilmesi ve iç ve dış özel yatırımların desteklenmesi hükümetlerin öncelikli hedefleri arasında yer almıştır. Ekonomideki devletin payı özel sektör lehine sürekli azalmaktadır.

Etiyopya Hükümeti 2010/11 – 2014/15 mali yılları arasında beş yıllık kalkınma planını olan Birinci Kalkınma ve Dönüşüm Planını (Growth and Transformation Plan – GTP I) uygulamaya koymuştur. 2015 yılında sona eren 5 yıllık kalkınma planı sonucunda, Etiyopya ortalama %10.1 oranında büyümüştür. Tarım sektörü ortalama %6.6, Sanayi Sektörü %20 ve Hizmetler sektörü %10.7 oranında büyümüştür.

Müteakip 5 yılı kapsayacak kalkınma planı (GTP-II) ise Aralık 2015’te kabul edilmiştir. GTP-II ile tarım sektörünün ticarileştirilmesi sürecinin devam ettirilmesi, tarımda özel sektör yatırımının artırılması hedeflenmekle birlikte, anılan planla tarım odaklı ekonomiden endüstri ağırlıklı üretime geçilmesi ve üretim sektörünün GSMH içerisindeki payının önemli oranda artırılması beklenmektedir. Sözkonusu plan döneminde Etiyopya ekonomisinin yılda %10 büyümesi öngörülmektedir.

Etiyopya ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayalıdır. Tarımsal üretim hava şartlarına bağlı olarak değişiklik arzetmektedir. Toplam 1.12 milyon kilometre kare olan ülke topraklarının % 45’i tarıma elverişli durumdadır. Genel ekonomik yapıda, imalat sektörü henüz yeterli paya sahip olmayıp, tarım toplumundan sanayi toplumuna geçmek için yoğun gayret sarf edilmektedir. Beş Yıllık Kalkınma ve Dönüşüm Planı’nda (GTP) ülkenin yapısal sorunlarını çözerek sanayileşmek esas hedef olarak benimsenmiştir. Önümüzdeki 15 yıllık dönemin sonunda Etiyopya’nın orta gelirli bir ülke seviyesine getirilmesi hedeflenmektedir.

Diğer ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkilerini geliştirmek için aktif bir politika izlemekte olan Etiyopya, bu amaçla pek çok uluslararası kuruluşa üye olmuş, çok sayıda ülke ile ikili anlaşmalar imzalamıştır. IMF, Dünya Bankası ve Afrika Kalkınma Bankası gibi kredi sağlayan kuruluşlarla yakın ilişkiler içinde olan Etiyopya kontrollü pazar ekonomisi politikası izlemektedir.

Ülkede yollar, elektrik santralleri ve telekomünikasyon gibi alanlarda altyapının geliştirilmesi amacıyla yoğun bir yatırım sürecine girilmiştir. Etiyopya’nın DTÖ üyelik müzakereleri devam etmektedir. Sözkonusu üyeliğin enerji ve telekomünikasyon sektöründe yabancı yatırımlara ve yabancı sermayeli bankaların girişine yönelik engellerin kaldırılmasına yol açacağı beklenmektedir.

Ekonomik ve ticari ilişkilerin en hızlı geliştiği ülkeler Çin, Hindistan, Türkiye, Ortadoğu ülkeleri ve komşu ülkelerdir. Etiyopya’nın dış ticareti, özellikle ithalatı hızlı bir gelişme göstermektedir. Ülke ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetlerin çoğunu ithal etmektedir. Etiyopya’nın ihracatının 2016 yılında 3,1 milyar ABD Doları, ithalatının ise 15,8 milyar doları civarında olduğu tahmin edilmektedir. Kahve, yağlı tohumlar, altın, deri ve deri ürünleri, bakliyat, meyve ve sebzeler, et ve et ürünleri, çat bitkisi ve çiçek temel ihraç mallarını; çeşitli makineler, elektrikli ve elektronik ekipmanlar ve parçaları, akaryakıt ürünleri, kimyasal ürünler, metal ürünler, araçlar ve yedek parçaları, bitkisel ve hayvansal yağlar, hazır gıdalar, plastik ve plastik mamuller, tekstil ürünleri, kâğıt ve kâğıt ürünleri ve ayakkabı temel ithalat mallarını oluşturmaktadır.

Diğer taraftan, Etiyopya rüşvetle mücadele alanında da adımlar atmaktadır. 2017 Temmuz’da başlayan rüşvet soruşturması çerçevesinde aralarında, Bakanlar ve üst düzey yetkililerinin de bulunduğu 54 kişi gözaltına alınmış, ayrıca rüşvet verdikleri şüphesiyle 15 firma ve 210 kişinin malvarlığı dondurulmuştur.