Gine Bissau'nun Siyasi Görünümü

Gine ve Yeşil Burun’un Bağımsızlığı için Afrika Partisi (PAIGC), 1956 yılında Amilcar Cabral liderliğinde başlattığı isyan neticesinde 1973’te ülkenin büyük bir kısmının yönetimini ele geçirmiş ve 24 Eylül 1973’te tek taraflı olarak ilan edilen bağımsızlık, 1974’te uluslararası kabul görmüştür.

Gine Bissau’da bağımsızlığından bu yana birçok kez darbe yaşanmıştır. Bu çerçevede, 1980 yılında darbeyle iktidara gelen Cumhurbaşkanı Joao Bernardo Vieira, 1999 yılında yine darbeyle devrilmiştir. Cumhurbaşkanı Kumba Yala’nın 14 Eylül 2003 tarihinde görevini bırakmasıyla sonuçlanan üçüncü darbe sonrasında başlatılan anayasal düzene dönüş süreci, Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanan Joao Bernardo Vieira’nın 1 Ekim 2005 tarihinde göreve başlamasıyla tamamlanmıştır. Vieira, 2009 yılında düzenlenen bir saldırı ile öldürülmüş ve aynı yıl yapılan seçimlerde Malam Bacai Sanha Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Malam Bacai Sanha 2012 yılında vefat etmiş, ardından düzenlenen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turu sonrasında bir grup ordu mensubu tarafından darbe yapılmış, eski Başbakan ve Cumhurbaşkanı adayı Carlos Gomes Junior gözaltına alınmıştır. BMGS, BM Güvenlik Konseyi, AfB, CEDEAO, AB, ABD, Portekiz, Nijerya ve Kanada sözkonusu darbeyi şiddetle kınamıştır. Bakanlığımız tarafından yapılan açıklamayla da ülkede gerçekleştirilen darbe kınanmış ve Afrika Birliği Barış ve Güvenlik Konseyi’nin 17 Nisan 2012 tarihli kararı doğrultusunda, ülkede anayasal düzenin derhal tesisi çağrısında bulunulmuştur.

Darbenin ardından, Manuel Serifo Nhamadjo 12 ay süresince geçiş dönemi Cumhurbaşkanı olarak görevlendirilmiştir. İki defa ertelenen Cumhurbaşkanlığı ve Parlamento seçimleri 18 Mayıs 2014'de gerçekleşmiş ve Cumhurbaşkanlığı seçiminin galibi PAIGC adayı José Mario Vaz iktidara gelmiştir.

Cumhurbaşkanı ile Başbakan arasında Nisan 2015 itibariyle belirginleşen görüş farklılıkları ülkede ciddi bir siyasi krizin baş göstermesine neden olmuştur. Diğer yandan, 14 Ekim 2016 tarihinde Konakri’de Gine Cumhurbaşkanının arabulucuğuyla sağlanan anlaşma doğrultusunda uzlaşıya dayalı yeni bir kabinenin oluşturulacağı açıklanmış ancak oluşturulamamıştı. Son olarak, ECOWAS’ın 14 Nisan 2018 tarihinde Lome’de düzenlenen Devlet ve Hükümet Başkanları Olağanüstü Oturumunda, Cumhurbaşkanı Vaz’ın siyasi güçlere ve sivil topluma danışarak Aristides Gomes'in Uzlaşı Başbakan adayı olarak belirlemesiyle yaşanan anlaşmazlıklar aşılmış görünmektedir.

Ülkede Cumhurbaşkanı devletin, Başbakan ise hükümetin başıdır. Ulusal Meclis (Assembleia Nacional Popular) dört yıllığına seçilen 102 üyeden oluşmaktadır. Ülkede bir sonraki genel seçimlerin Kasım 2018’de, Devlet Başkanlığı seçimlerinin ise 2019 yılında düzenlenmesi öngörülmektedir.