Kongo Cumhuriyeti'nin Siyasi Görünümü

Kongo Cumhuriyeti, 15 Ağustos 1960’ta Fransa’dan bağımsızlığını kazanmıştır.

1963 yılında Alphonse Massamba-Debat’nın Cumhurbaşkanlığıyla birlikte sosyalizme ve tek parti rejimine yönelmiştir. 1968 yılında Marien Ngouabi’nin Cumhurbaşkanı olmasıyla birlikte sosyalist eğilim güçlenmiş, bugün hala iktidarda olan Kongo Emek Partisi kurulmuş ve ülke 1970 yılında Kongo Halk Cumhuriyeti adını almıştır. Ngouabi, 1977 yılında bir cinayete kurban gitmiştir.

Halihazır Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso ilk kez 1979’da iktidara gelmiş ve büyük ölçüde Ngouabi’nin çizgisinde bir yönetim sergilemiştir. İki kutuplu dünya düzeninin ortadan kalkmasıyla birlikte birçok Afrika ülkesinde olduğu gibi Kongo’da da 1991 yılında bir “Ulusal Konferans” toplanmış, Kongo Cumhuriyeti adına geri dönülmüş ve 1992 yılında yeni bir Anayasa kabul edilmiştir. Aynı yıl yapılan çok partili seçimlerde Pascal Lissouba Cumhurbaşkanı olmuş, Bernard Kolelas ikinci, Sassou Nguesso üçüncü gelmiştir. Sassou Nguesso’nun seçimlerin ikinci turunda Lissouba’yı desteklemesine rağmen zaman içinde üç lider arasında siyasi çekişmeler artmış ve her bir liderin destekçileri arasında iç savaşa dönüşen çatışmalar meydana gelmiştir. 1997 yılında Denis Sassou Nguesso savaşı kazanmış ve yönetimi ele geçirerek Anayasayı feshetmiştir. Ancak başkent Brazavil’e yakın Pool bölgesinde etnik temelli çatışmalar 2003 yılına kadar sürmüştür.

2002 yılında yeni bir Anayasa kabul edilmiştir. İzleyen yıllarda, ülke ekonomisine büyük zarar veren savaştan sonra düzen yeniden tesis edilmiş, Cumhurbaşkanlığı makamı güçlendirilmiş, görev süresi 7+7 yıl olarak belirlenmiş, Başbakanlık makamı ortadan kaldırılmıştır. Tekrar çok partili ve çok adaylı olarak düzenlenen seçimlerde Denis Sassou Nguesso 2002 ve 2009’da Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso’nun görev süresi biterken ve 2002 Anayasasına göre yeniden seçilme hakkı bulunmazken bir Anayasa değişikliğine gidilmiştir. Anayasa değişikliği referandumu, 25 Ekim 2015 tarihinde gerçekleşmiş; “evet” oylarının kullanılan oyların % 94,31’ini oluşturduğu açıklanmıştır. Yeni Anayasanın yürürlüğe girmesinin ardından, 20 Mart 2016 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda oyların % 60,19’unu alan mevcut Cumhurbaşkanı Sassou Nguesso yeniden (bu defa yeni Anayasa çerçevesinde 5 yıl için) Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu vesileyle Başbakanlık makamı yeniden tesis edilmiştir. Clément Mouamba 23 Nisan 2016 tarihinde Başbakan olarak atanmıştır.

2017 yılında milletvekili genel seçimleri, Senato seçimleri ve yerel seçimler gerçekleştirilmiştir. Seçimler sonucunda iktidardaki Kongo Emek Partisi (PCT) 151 sandalyeli Ulusal Mecliste 96 sandalyeye, 72 sandalyeli Senatoda 44 sandalyeye ulaşmıştır. Belli başlı belediyelerin başına da yine iktidarı destekleyen başkanlar gelmiştir. 22 Ağustos 2017 tarihinde yine Clément Mouamba Başkanlığında yeni bir Hükümet kurulmuştur.

Öte yandan, 2016 Cumhurbaşkanlığı seçiminin hemen sonrasında, 4 Nisan 2016 tarihinde Brazavil’in bazı semtlerine Pool vilayeti kaynaklı “Ninja” milislerine mensup kişilerce saldırılması sonrasında, milislerin üslendiği sözkonusu vilayetin batısındaki ormanlık arazide askeri bir operasyon başlatılmış, sonucunda 100.000’den fazla vatandaş göç etmek zorunda kalmıştır. “Ninja” milislerin karşı saldırıları sonucunda ülkenin başlıca limanı olan Pointe-Noire ile Brazavil arasındaki demiryolu çalışamaz hale gelmiş ve Brazavil’de petrol ürünlerinin tedariki güçleşmiştir. Nihayet 23 Aralık 2017 tarihinde Hükümet ile Ninja milisler arasında bir ateşkes anlaşması imzalanmıştır. Halen “Ninja” milislerin topluma yeniden kazandırılması için çalışmalar yapılmaktadır.