Fas'ın Siyasi Görünümü

1912-1956 yılları arasında Fransız ve İspanyol himayesinde kalan Fas, 1956'da tekrar bağımsızlığına kavuşmuştur. Ülke, iki meclisli parlamenter monarşi rejimiyle idare edilmektedir. Kral, Başkomutan, Yüksek Güvenlik Konseyi Başkanı ve Genelkurmay Başkanı ve “İnananların Emiri” sıfatıyla aynı zamanda ülkenin dini lideridir.

Pek çok Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkesinde olduğu gibi, Arap Baharı 2011 yılından itibaren Fas’ın da gündeminde yer almıştır. Arap Baharının Fas’taki yansıması olan 20 Şubat Hareketi’nin başlattığı protesto gösterilerine karşı soğukkanlılığını koruyan Krallık rejimi, Anayasa değişikliğine ve erken seçimlere gitmek suretiyle halkın taleplerini yerine getirmeye çalışmıştır. Kral VI. Mohammed, 9 Mart 2011 tarihli konuşmasıyla anayasa reformu çalışmalarını başlatmıştır. 1 Temmuz 2011 referandumunda %98,5 “evet” oyuyla kabul edilen yeni anayasa, çağdaş demokrasilerde anayasal güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin birçoğunu kapsamaktadır. Anayasa değişikliğinin ardından 25 Kasım 2011 tarihinde yapılan milletvekili genel seçimlerinde ise, Fas Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD) “protesto, umut, değişim” oylarını almayı başararak birinci gelen parti olmuş ve koalisyon Hükümetini kurmuştur.

Fas Parlamentosu, milletvekillerinden oluşan Temsilciler Meclisi (TM) ve sivil toplum örgütlerinin (meslek odaları, ücretliler ve yerel danışmanların) temsilcilerinden oluşan Danışmanlar Meclisi (DM) olmak üzere iki kanatlı yapıya sahiptir. Parlamento’nun birinci kanadı olan 395 üyeli TM, beş yıllığına tüm seçmenlerin katılımıyla tek dereceli seçimle belirlenmektedir.

Parlamento’nun ikinci kanadı olan 270 üyeli DM üyelerinin 3/5'i her bölgede, yerel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan seçim kurulunca (yerel danışmanlar), kalan 2/5'lik kısmı ise her bölgede, meslek odalarınca seçilen temsilciler ile ulusal boyutta ücretlilerin temsilcilerinin oluşturduğu seçim kurulunca seçilmektedir. Danışmanlar Meclisi üyeleri 9 yıllığına seçilmekte ancak, her üç yılda bir 1/3'i yenilenmektedir. Danışmanlar Meclisi Başkanı, her üç yıllık dönemin başında Ekim ayında yeniden seçilmektedir.

Ülkede, son olarak 7 Ekim 2016 tarihinde düzenlenen genel seçimlere katılım oranı %43 olarak açıklanmıştır. TM milletvekili dağılımında ilk sırayı PJD almıştır. PJD, 2011 seçimlerinde elde ettiği 107 milletvekilini 125’e çıkarmış, PJD’nin en önemli rakibi konumunda bulunan Özgünlük ve Modernlik Partisi (PAM) ise sandalye sayısını iki katından fazla artırarak (102) TM'de ikinci büyük parti konumuna yükselmiştir.

PJD Ulusal Konseyi Başkanı ve Dışişleri eski Bakanı Saadeddine Othmani tarafından kurulan Hükümet 5 Nisan 2017 tarihinde Kral tarafından onaylanmış, 26 Nisan 2017 tarihinde ise TM’den güvenoyu almıştır. 6 siyasi partinin (PJD, RNI, UC, MP, USFP ve PPS) oluşturduğu Hükümette 19 Bakan, 7 Delege Bakan ve 13 Devlet Sekreteri bulunmaktadır.