Bosna-Hersek'in Siyasi Görünümü

Ülkenin siyasi yapısı, 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Anlaşması’na (DBA) göre oluşturulmuştur. Sözkonusu Anlaşma ve ekleri ile ülkenin aynı zamanda devlet sistemi ve Anayasası oluşturulmuştur.

Bosna-Hersek (B-H), biri Bosna-Hersek Federasyonu, diğeri “Republika Srpska” olmak üzere iki entite ile Boşnak, Hırvat ve Sırp olmak üzere üç kurucu halktan ve ayrı bir yönetimi bulunan Brçko Bölgesi'nden oluşmaktadır. Boşnak ve Hırvatların oluşturduğu Bosna-Hersek Federasyonu içerisinde ayrıca 10 kanton bulunmaktadır.

B-H Devlet Başkanlığı Konseyi, üç kurucu halkı temsilen 4 yılda bir doğrudan halk tarafından seçilen üç üyeden oluşmakta olup, Konsey Başkanlığı bahsekonu üç üye arasında sekiz aylık dönemlerle rotasyon usulü değişmektedir. B-H Bakanlar Konseyi Başkanı (Başbakan) ise B-H Devlet Başkanlığı Konseyi’nin önerisi üzerine, B-H Temsilciler Meclisi tarafından seçilmektedir. Devlet Parlamentosu ise 4 yılda bir genel seçimler sonucu seçilen Temsilciler Meclisi ve Halklar Meclisi olmak üzere iki kanattan oluşmaktadır.

B-H’de siyasi bakımdan en önemli uluslararası yapı DBA’nın sivil yönlerinin uygulanmasından sorumlu Yüksek Temsilcilik Ofisi’dir (Office of the High Representative – YTO). YTO’nun siyasi yönlendirmesi, İİT’yi temsil eden Türkiye’nin yanı sıra ABD, Almanya, Fransa, Japonya, Kanada, Birleşik Krallık, İtalya, Rusya Federasyonu (2021 yılından beri katılmamaktadır), İspanya, Hollanda ve AB Komisyonu’nun içinde yer aldığı Barışı Uygulama Konseyi Yönlendirme Kurulu’nca (BUK-YK) gerçekleştirilmektedir. YT, DBA’nın uygulanmasının sekteye uğraması veya engellenmesi halinde bağlayıcı kararlar alabilmesini sağlayan “Bonn Yetkileri”ne sahiptir.

DBA’nın askeri yönden denetimi EUFOR-Althea misyonunca yapılmaktadır. Ülkemiz anılan misyona en fazla katkı sağlayan ülkeler arasındadır. EUFOR’un görev yönergesi 31 Ekim 2025 tarihinde BM Güvenlik Konseyi’nde 1 yıllığına uzatılmıştır.

2 Ekim 2022 tarihinde gerçekleşen seçimler neticesinde Boşnak Troika partileri (SDP/NiP/NS), Hırvat HDZ BiH ve Sırp SNSD partileri tarafından Bakanlar Konseyi oluşturulmuştur. Bir sonraki genel seçimlerin 4 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.