Türkiye-Bosna-Hersek Siyasi İlişkileri

Siyasi İlişkiler:

Türkiye, Bosna-Hersek’in (B-H) egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve çok etnili yapısına saygı çerçevesinde, B-H’deki reform sürecini takip ederek atılan adımlara katkı sağlamakta ve B-H’in Avrupa ve Avrupa-Atlantik Kurumlarıyla (AB ve NATO) bütünleşmesini desteklemektedir.

B-H ile ülkemiz arasındaki üst düzey ziyaretler, ilişkilerdeki dinamizmin korunması ve işbirliği alanları yaratılması bakımından önemli rol oynamaktadır.

Sayın Cumhurbaşkanımız 20 Mayıs 2018’de B-H’ye bir çalışma ziyareti gerçekleştirmiştir.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Fuat Oktay, 17 Nisan 2019 tarihinde 10. Saraybosna İş Forumu vesilesiyle B-H’yi ziyaret etmiştir.

Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Milorad Dodik ve Boşnak üye Şeifk Caferoviç, 2 Mayıs 2019 tarihinde ülkemizi ziyaret etmişlerdir.

İki ülke arasında mevcut Parlamentolararası Dostluk Grubu’nun Türk kanadı Başkanı Bursa Milletvekili Sayın Refik Özen’dir.

Türkiye’nin öncülüğünde 2009 ve 2010 yıllarında oluşturulan Türkiye - B-H - Sırbistan ile Türkiye – B-H - Hırvatistan üçlü danışma mekanizmaları çerçevesinde üç ülkenin Dışişleri Bakanları bugüne kadar sırasıyla toplam (13) ve (7) kez biraraya gelmişlerdir.
Ekonomik İlişkiler:

İkili Ticaret Rakamları

YILLAR

İHRACAT

İTHALAT

DENGE

HACİM

2015

293

250

43

543

2016

309

288

21

597

2017

2018

349

420

269

241

80

179

618

661

Kaynak: TÜİK (Milyon Dolar)

Başlıca ihraç ürünlerimiz: Mineral yakıt ve yağlar, makine, gıda, kara taşıtları, tekstil ve plastik ürünleri.
Başlıca ithal ürünlerimiz: Deri, kösele, kimyasal maddeler, ahşap ve et.

Balkanlarda kalkınma ve istikrarın ekonomik gelişmeyle beraber sürdürülmesi gerektiği bilinciyle Türkiye, B-H ile ikili ekonomik ve ticari ilişkilerinin daha ileriye götürülmesine önem vermektedir. Bu bağlamda, B-H’deki ekonomik reform süreci yakından takip edilmektedir. İlişkilerimizin yasal zemini büyük ölçüde tamamlanmış olup, belirli aralıklarla gerçekleştirilen büyük fuar ve organizasyonlar ikili yatırım ve ticaret ilişkilerinin daha da geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Bosna-Hersek ile 3 Temmuz 2002 tarihinde imzalanan ve 1 Temmuz 2003 tarihinde yürürlüğe giren “Serbest Ticaret Anlaşması”(STA) ile ülkemiz menşeli sanayi mallarına bu ülkede uygulanan gümrük vergisi oranları sıfırlanmıştır. Güncellenmiş STA, B-H Devlet Başkanlığı Konseyi’nin ülkemize gerçekleştirdiği resmi ziyaret vesilesiyle 2 Mayıs 2019 tarihinde imzalanmıştır.

Bosna-Hersek’te 100 civarında Türk şirketi faaliyet göstermekte olup, bu ülkedeki Türk yatırımlarının toplam tutarı 145 milyon Dolar’dır. Ülkemiz, Bosna-Hersek’teki doğrudan yabancı yatırımlarda 9. sıradadır. Türk müteahhitlerince Bosna-Hersek’te üstlenilen projelerin bedeli yaklaşık 600 milyon Dolar seviyesindedir.

KEK Toplantısı’nın sonuncusu dönemin Başbakan Yardımcısı Sayın Recep Akdağ’nın eş başkanlığı ile 7-9 Aralık 2017 tarihlerinde Saraybosna’da gerçekleştirilmiştir. KEK mekanizmasının tekrar canlandırılması, ikili ekonomik ilişkiler alanında son dönemdeki önemli bir gelişmeyi teşkil etmiştir. KEK kapsamındaki alt komisyon toplantılarının planlamaları yapılmaktadır.

Kültürel İlişkiler:

B-H’de, Saraybosna, Foynitsa ve Mostar olmak üzere üç ayrı Yunus Emre Türk Kültür Merkezi (YETKM) faaliyet göstermektedir.

B-H ile ilişkilerimizin önemli bir boyutunu kalkınma yardımları oluşturmaktadır. TİKA tarafından bugüne kadar Bosna-Hersek’te eğitim, sağlık, sanitasyon, idari ve sivil altyapı alanlarında, tamamlanan yaklaşık 850 projeyle bu ülkeye yaklaşık 82 milyon dolarlık kalkınma yardımı sağlanmıştır. TİKA başta gelmek üzere çeşitli kuruluşlarımız vasıtasıyla B-H’ye yapmış olduğumuz maddi katkılar 1 milyar Avro dolayındadır.

Ülkemizce gerçekleştirilen önemli projeler bakımından ilk sırada TİKA tarafından yürütülen Vişegrad’daki Sokullu Mehmet Paşa Köprüsü’nün onarılması bulunmaktadır.

Bosna-Hersek'in Ekonomisi

GSYİH (milyar $)

19,88

Reel GSYİH büyüme oranı (%)

3,1

Nüfus

3.401.052 (2016)

Kişi başına GSYİH (nominal) ($)

5.670

Kişi başına GSYİH (PPP) ($)

13.490 (tahmini)

Enflasyon oranı (%)

1.4

İşsizlik oranı (%)

18.4

İhracat (milyar $)

7,28

İthalat (milyar $)

10,25

Kaynak: IMF, World Bank

Başlıca ticaret ortakları: Almanya, Hırvatistan, Sırbistan, İtalya, Slovenya, Rusya

Başlıca ihracat kalemleri: metaller, tekstil, orman ürünleri

Başlıca ithalat kalemleri:

makine ve yedek parça, kimyasallar, petrol, gıda



B-H de savaş öncesi sinai üretim yapısı ile savaş sonrası üretim yapısı farklılık arz etmektedir. Savaştan önceki dönemde metal işleme, makine üretimi, kimyasallar, ağaç işleme, gıda, tekstil ve deri sektörlerinde yoğunlaşan ve katma değeri nispeten yüksek üretim yapısı, yerini gıda işleme, metal dışı ürünler ve mineraller, ağaç işleme ve temel metaller gibi düşük katma değerli sektörlere bırakmıştır. Günümüzde ağırlıklı olarak hizmetler, bankacılık, enerji ve turizm sektörlerinde yatırımlar yapılmaktadır.



B-H ekonomisinin en büyük sorunlarından biri işsizliktir. Son yıllarda gerek küresel krizin etkileri gerek ülkedeki siyasi istikrarsızlık istihdamı olumsuz yönde etkilemiştir.



B-H ekonomisinin önemli yapısal konularından biri iç piyasada rekabetçi iş ortamının yaratılamaması ve yabancı yatırımlara yeterli teşvik ve güvencelerin sunulamamasıdır. Ülkenin ekonomi alanındaki önceliklerini AB’ye entegrasyon süreci, finansal yapının sağlamlaştırılması, kamu reformu ve ülkenin AB üyeliği önündeki ön şartlardan biri olan Dünya Ticaret Örgütü üyeliği teşkil etmektedir.