Yurtdışındaki Türk Kültür Varlığı

Tarihi Eserlerimizin Korunması ve Yenilenmesi

Balkanlar, Orta Doğu ve Orta Asya’daki kültür varlıklarımızın korunması ve yenilenmesi, bu suretle kültür mirasımıza sahip çıkılması Bakanlığımızın değişmez bir önceliğini teşkil etmektedir. Bakanlığımız bu çalışmalara, ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarımızla işbirliği halinde önemli katkılarda bulunmaktadır.
 
Bu çerçevede, 6 Temmuz 2008 tarihli ve 2008/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansının (TİKA) bağlı bulunduğu Başbakan Yardımcısı’nın başkanlığında, Bakanlığımız Yurt Dışı Tanıtım ve Kültürel İşler Genel Müdürü'nün de üyesi olduğu, “Yurt Dışındaki Kültür Varlıkları Eşgüdüm ve Yönlendirme Kurulu” oluşturulmuş olup, Kurul çalışmalarını düzenli ve etkin şekilde sürdürmektedir.

Kurul’un 2013 yılı çalışmaları sonucunda, yurt dışındaki 45 eserimiz 2014 yılı uygulama planına dâhil edilmiştir. Bu kapsamdaki projeler, Arnavutluk, Makedonya, Bosna-Hersek, Kosova, Sırbistan, Libya, Mısır, Sudan ve Türkmenistan'daki eserlerimize yönelik toplam yaklaşık maliyeti 55 milyon Avro’ya ulaşan çalışmaları içermektedir.

Restorasyonu öngörülen eserler arasında, 1577'de Mimar Sinan tarafından Drina üzerinde inşa edilmiş Sokollu Mehmet Paşa Köprüsü, 1565'te Malta kuşatmasında şehit düşmüş Turgut Reis'in Trablus'taki türbesi, Sultan II. Beyazıt tarafından 1483'te Osmanlı Devleti'nin Avusturya-Macaristan sınırında inşa ettirilmiş Ram Kalesi ve Belgrad'da ayakta kalmış az sayıda tarihî yapılarımızdan Şeyh Mustafa Türbesi gibi nadide kültür varlıklarımız bulunmaktadır. Ayrıca, Türkmenistan'da Sultan Alparslan'ın mezarının bulunarak türbesinin inşa edilmesi ve iki sahabe türbesinin restorasyonu da planlanmaktadır.

Tarihi Eser Kaçakçılığı ile Mücadele

Tarih boyunca çok sayıda uygarlığa evsahipliği yapmış ve bunun sonucu eşsiz ve paha biçilmez tarihi eserleri barındıran ülkemiz, tarihi eser kaçakçılığı alanında hedef ülkeler arasındadır. Ülkemizden kaçırılmış birçok tarihi eser, dünyanın ünlü müzeleri ile özel koleksiyonlarında sergilenmekte veya ünlü müzayede evlerince satışa sunulmaktadır.

Tarihi eserlerin yurtdışına çıkarılmaları 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca suç teşkil etmektedir.

Yurtdışında ülkemizden kaçırılmış bir tarihi eserin saptanması durumunda Bakanlığımızca ilgili makamlarımız bilgilendirilmekte ve ilgili ülke yetkilileri ile eseri bulunduran müze, koleksiyoncu, müzayede evi nezdinde ilgili dış temsilciliklerimizce girişimlerde bulunularak, eserlerimizin satışlarının durdurulması sağlanmakta ve ardından iadeleri için girişimler yapılmaktadır.

Ülkemizden kaçırılmış tarihi eserlerin iadesine ilişkin çalışmalar Bakanlığımızın eşgüdümünde, ilgili Bakanlık ve kurumlarımızın katkılarıyla yürütülmektedir. Kaçırılan eserlerin bulunduğu ülke makamları yasal mevzuatımız hakkında bilgilendirilmektedir.

Israrlı ve kararlı girişimlerimiz sonucu bazı tarihi eserlerimizin ülkemize iadesi sağlanmıştır. Yurtdışına kaçırılmış birçok eserimizin ülkemize iadesine yönelik çalışmalar yoğun biçimde sürdürülmektedir.