#

Medeniyetler İttifakı Girişimi

I. Girişimin hedefi

Medeniyetler İttifakı (Mİ), İspanya Başbakanı Zapatero’nun teklifi üzerine, o dönemde Başbakanlık görevini deruhte etmekte olan Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile Zapatero tarafından 2005 yılında başlatılmış ve bilahare Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından da benimsenerek bir BM girişimi halini almıştır. Müslüman ülkeler ile Batılı toplumlar arasında görülen karşılıklı şüphe, korku ve kutuplaşma ortamının, çeşitli aşırı unsurlarca istismar edilmesi karşısında İttifak, ilk aşamada uluslararası istikrarı tehdit edebilecek dereceye yaklaşan bu durumun daha da kötüleşmesini ancak kapsamlı bir koalisyonun önleyebileceği anlayışından hareket etmiş ve kültürler arasında karşılıklı saygı yoluyla bu eğilime karşı koymayı amaçlamıştır. Girişim, tüm toplumların kalkınma, güvenlik, çevre ve refah konularında birbirlerine bağımlı oldukları hususunu esas almakta ve öncelikle önyargı, yanlış algılama ve kutuplaşmayla başa çıkmak amacıyla ortak siyasi bir irade oluşturmayı hedeflemektedir. Başlatıldığı günden bu yana artan bir görünürlük kazanan girişim, bugün kültürler ve dinler arası diyalog bağlamında öndegelen bir proje konumuna ulaşmıştır.

II. Dostlar Grubu

Girişim bağlamında BM çatısı altında kurulmuş olan Dostlar Grubu’nun ülke ve uluslararası kuruluşlardan oluşan üye sayısı 145’e yükselmiştir.

III. Medeniyetler İttifakı Yazmanlığı, Uygulama Süreci ve Yüksek Temsilci

Girişime dair eşgüdümü sağlamak ve İttifakın idari işlerini yürütmek üzere BM bünyesinde New York’ta bir Yazmanlık ihdas edilmiştir. Yazmanlık, uluslararası planda İttifakın tanıtımını yapmakta ve medya, gençlik, göç ve eğitim gibi alanlarda somut projeler yürütmektedir. Ülkemizin de önerisi üzerine, Yüksek Temsilci görevine ilk olarak 26 Nisan 2007 tarihinde eski Portekiz Cumhurbaşkanı Jorge Sampaio, BM Genel Sekreteri tarafından atanmıştır. Yüksek Temsilcilik görevini 2013 yılı Ocak ayından bu yana, Nassir Abdulaziz Al-Nasser (Katar) yürütmektedir.

IV. BM Genel Kurulu kararları

Mİ’ye ilişkin 96 ülkenin eş-sunucu olduğu ilk karar tasarısı 10 Kasım 2009 tarihinde BM Genel Kurulunda oydaşma ile kabul edilmiş olup, bu gelişme Mİ çalışmalarının uluslararası toplum tarafından takdir edilerek onaylandığını ve yürüttüğü projelerin desteklendiğini de ortaya koymuştur.

İttifakın etkinliğini ve görünürlüğünü artırmak ve BM bütçesinden katkı alabilmesine imkân vermek amacıyla hazırlanarak “Barış Kültürü” gündem maddesi altında Genel Kurul’a sunulan ve BM üyesi 101 ülkenin ortak sunucusu olduğu ikinci karar tasarısı 6 Temmuz 2015 tarihinde kabul edilmiştir. Bu kararla, Medeniyetler İttifakı’nın BM içindeki yeri daha da sağlamlaştırılmıştır.

V. Medeniyetler İttifakı Yıllık Forumları

Madrid Forumu

Mİ Birinci Yıllık Forumu Madrid’de 15-16 Ocak 2008 tarihlerinde düzenlenmiştir. Madrid Forumu, Mİ’nin uluslararası düzleme açıldığı ilk toplantı olması bakımından önem taşımıştır.

İstanbul Forumu

Mİ İkinci Forumu 6-7 Nisan 2009 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir. Mİ’nin kültürlerarası diyalog alanındaki başlıca uluslararası girişim olma niteliği İstanbul Forumu sırasında bir kez daha teyit edilmiştir. İstanbul Forumu ile birlikte İttifakın kurumsallaşma sürecini tamamladığını ve artık olgunlaşma aşamasına gelerek uygulamaya yönelik adımlar atması hususunda mutabık kalındığını söylemek mümkündür. İstanbul Forumu, kültürlerarası diyalog çabalarında Türkiye'nin öncü rolünün ve vazgeçilmezliğinin pekiştirilmesinin yanısıra, ülkemizin tanıtımı ve görünürlüğümüzün artırılması bakımından da yararlı olmuştur.

Rio Forumu

İttifakın Üçüncü Forumu 28-29 Mayıs 2010 tarihlerinde Brezilya’nın Rio de Janeiro şehrinde düzenlenmiştir. Toplantı İttifak’ın çalışmalarına özellikle Amerika kıtasında ivme verilmesine katkı sağlamış ve Medeniyetler İttifakının küresel konumunu pekiştirmiştir.

Doha Forumu

Mİ Dördüncü Forumu 11-13 Aralık 2011 tarihlerinde Doha’da düzenlenmiştir. Forum, İttifak’ın amaçları ile Bin Yıl Kalkınma Hedefleri arasında bir sinerji tesisini sağlamıştır.

İstanbul İştirakçiler Forumu

İttifak’ın mali alanda yaşadığı sıkıntılara kalıcı bir çözüm getirmek isteyen Yüksek Temsilci Sampaio, bu amaçla bir mali takviye mekanizması geliştirmiştir. Anılan mekanizma kapsamında ilk taahhüt toplantısı 31 Mayıs-1 Haziran 2012 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir.

Küresel mali krizin etkilerinin devam ettiği bir ortamda BM 66. Genel Kurul Başkanı Nassir Abdulaziz Al-Nasser ile BM Genel Sekreteri Ban Ki-Moon’un yanısıra Mİ Dostlar Grubu üyelerinden 70 ülke ve 20 uluslararası kuruluşun temsilcilerinin katıldığı İstanbul İştirakçiler Forumu’nda İttifak için yüksek meblağda taahhüt sağlanması, Mİ’nin dünya kamuoyundaki itibar ve önemini pekiştirmiş; aynı zamanda, ülkemizin uluslar, kültürler ve medeniyetler arası diyalog, uyum ve işbirliği alanındaki öncü rolünü teyit etmiştir.

Viyana Forumu

Mİ Beşinci Forumu, “Çeşitlilik ve Diyalog İçinde Sorumlu Liderlik” başlığıyla 27-28 Şubat 2013 tarihlerinde Viyana’da düzenlenmiştir. Viyana Forumu kapsamında düzenlenen oturumlarda, çoğulculuk ve diyalog içinde bir arada yaşama kültürünün güçlendirilmesi bakımından siyasetçilerin yanısıra sivil topluma, dini topluluklara, medyaya, akademik çevrelere ve gençliğe düşen farklı roller vurgulanmıştır. Viyana Forumu, Jorge Sampaio’dan görevi devralan yeni Yüksek Temsilci Nassir Abdülaziz Al-Nasser’in katıldığı ilk forum olmuştur.

Bali Forumu

Medeniyetler İttifakı’nın Altıncı Forumu 29-30 Ağustos 2014 tarihlerinde Endonezya’nın ev sahipliğinde Bali’de yapılmıştır.

Bakü Forumu

İttifak’ın Yedinci Küresel Forumu, Azerbaycan’ın teklif ve daveti üzerine 25-27 Nisan 2016 tarihlerinde Bakü’de gerçekleştirilmiştir. Bakü Küresel Forumu, Güney Kafkasya ve Orta Asya’nın kültürlerarası diyalog bakımından taşıdığı önemin vurgulanması ve girişimin uluslararası görünürlüğünün artırılması ile devam eden güncelliğinin vurgulanması için değerli bir fırsat olmuştur.

VI. Ulusal Planlar

Uygulama sürecinde, Dostlar Grubuna üye ülkelerin, İttifakın hedeflerinin hayata geçirilmesine ve kültürler arası diyalogun geliştirilmesine yönelik somut projeler içeren birer Ulusal Plan hazırlamaları hedeflenmektedir.

Bu çerçevede, ülkemiz tarafından atılmakta olan adımları içeren İkinci Ulusal Planı, 2013 yılı başında açıklanmıştır.