Medeniyetler İttifakı Girişimi

Medeniyetler İttifakı (Mİ), İspanya Başbakanı Zapatero’nun teklifi üzerine, o dönemde Başbakanlık görevini deruhte etmekte olan Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile Zapatero tarafından 2005 yılında başlatılmış ve bilahare Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri tarafından da benimsenerek bir BM girişimi halini almıştır.

Müslüman ülkeler ile Batılı toplumlar arasında görülen karşılıklı şüphe, korku ve kutuplaşma ortamının, çeşitli aşırı unsurlarca istismar edilmesi karşısında İttifak, ilk aşamada uluslararası istikrarı tehdit edebilecek dereceye yaklaşan bu durumun daha da kötüleşmesini ancak kapsamlı bir koalisyonun önleyebileceği anlayışından hareket etmiş ve kültürler arasında karşılıklı saygı yoluyla bu eğilime karşı koymayı amaçlamıştır.

Girişim, tüm toplumların kalkınma, güvenlik, çevre ve refah konularında birbirlerine bağımlı oldukları hususunu esas almakta ve öncelikle önyargı, yanlış algılama ve kutuplaşmayla başa çıkmak amacıyla ortak siyasi bir irade oluşturmayı hedeflemektedir. Başlatıldığı günden bu yana artan bir görünürlük kazanan girişim, bugün dünyanın farklı coğrafyalarında kabul gören öndegelen bir proje konumuna ulaşmıştır.

Girişim bağlamında BM çatısı altında kurulmuş olan Mİ Dostlar Grubu’nun ülke ve uluslararası kuruluşlardan oluşan üye sayısı Mayıs 2017 itibariyle 146’ya yükselmiştir.

Girişime dair eşgüdümü sağlamak ve İttifakın idari işlerini yürütmek üzere BM bünyesinde New York’ta bir Sekretarya ihdas edilmiştir. Sekretarya, uluslararası planda İttifakın tanıtımını yapmakta ve Mİ’nin dört sacayağı olan medya, gençlik, göç ve eğitim alanlarında somut projeler yürütmektedir.

BM Genel Sekreteri tarafından ilk Mİ Yüksek Temsilciliği görevine 26 Nisan 2007 tarihinde eski Portekiz Cumhurbaşkanı Jorge Sampaio atanmıştır. Anılan görevi 2013 yılı Ocak ayından bu yana, Nassir Abdulaziz Al-Nasser (Katar) yürütmektedir.

BM Genel Kurulu kararları

Mİ’ye ilişkin 96 ülkenin eş-sunucu olduğu ilk karar tasarısı 10 Kasım 2009 tarihinde BM Genel Kurulunda oydaşma ile kabul edilmiş olup, bu gelişme Mİ çalışmalarının uluslararası toplum tarafından takdir edilerek onaylandığını ve yürüttüğü projelerin desteklendiğini de ortaya koymuştur.

İttifakın etkinliğini ve görünürlüğünü artırmak ve BM bütçesinden katkı alabilmesine imkân vermek amacıyla hazırlanarak “Barış Kültürü” gündem maddesi altında Genel Kurul’a sunulan ve BM üyesi 101 ülkenin ortak sunucusu olduğu ikinci karar tasarısı 6 Temmuz 2015 tarihinde kabul edilmiştir. Bu kararla, Medeniyetler İttifakı’nın BM içindeki yeri daha da sağlamlaştırılmıştır.

Medeniyetler İttifakı Yıllık Forumları

Medeniyetler İttifakı girişiminin en üst düzeyli ve siyasi nitelikli faaliyeti belirli aralıklarla düzenlenen Küresel Forum’lardır. Daha önce Madrid (2008), İstanbul (2009), Rio (2010), Doha (2011), Viyana (2013), Bali (2014) ve Bakü’de (2016) düzenlenen Küresel Forumlara, Medeniyetler İttifakı Dostlar Grubu üyelerinden Hükümet ve uluslararası kuruluş temsilcileri ile sivil toplum ve özel sektör temsilcileri katılmaktadır.

Ayrıca, İttifak’ın mali alanda yaşadığı sıkıntılara kalıcı çözüm getirmek amacıyla geliştirilen mali takviye mekanizmasının ilk taahhüt toplantısı “İstanbul İştirakçiler Forumu” başlığıyla 31 Mayıs-1 Haziran 2012 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir.

Küresel mali krizin etkilerinin devam ettiği bir ortamda BM 66. Genel Kurul Başkanı Nassir Abdulaziz Al-Nasser ile BM Genel Sekreteri Ban Ki-Moon’un yanısıra Mİ Dostlar Grubu üyelerinden 70 ülke ve 20 uluslararası kuruluşun temsilcilerinin katıldığı İstanbul İştirakçiler Forumu’nda İttifak için yüksek meblağda taahhüt sağlanması, Mİ’nin dünya kamuoyundaki itibar ve önemini pekiştirmiş; aynı zamanda, ülkemizin uluslar, kültürler ve medeniyetler arası diyalog, uyum ve işbirliği alanındaki öncü rolünü teyit etmiştir.