Birleşik Krallık'ın Siyasi Görünümü

Birleşik Krallık’ın yönetim sistemi anayasal monarşidir. Birleşik Krallık (Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı / United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda olmak üzere dört kurucu ülkeden oluşan bir devlettir. Büyük Britanya (Great Britain) terimi sadece İngiltere, İskoçya ve Galler’i kapsamaktadır.

Birleşik Krallık’ı oluşturan kurucu ülkelerden İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da yetki devrine (devolution) dayalı bir siyasi yapılanma bulunmaktadır. Yetki devri uyarınca, egemen devletin sahip olduğu yasama ve yürütme yetkilerinin bir bölümü, Birleşik Krallık Parlamentosu (Westminster) tarafından farklı ölçülerde olmak üzere İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki ulusal parlamentolara ve bunların seçtiği yürütme organlarına devredilmiştir. Bu sistemde hukuken üniter devlet özelliği korunmakta ve merkezi parlamentonun yetki devrini geri alma veya değişiklik yapma hakkı muhafaza edilmektedir. Yetki devrinden yararlanan kurucu ülkelerin egemenliği bulunmamaktadır.

Ana hatları itibariyle anayasa, savunma, ulusal güvenlik, dış politika, vatandaşlık ve göç gibi konular, Birleşik Krallık Parlamentosu’nun uhdesinde bulunmakta olup, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki yerel parlamentolar bu konuların dışında kalan ve yetki devrinde bulunulmuş alanlarda yasama faaliyetinde bulunabilmektedir.

Devlet Başkanı Kraliçe II. Elizabeth, siyaset üstü bir konuma sahiptir. 1952 yılında tahta geçen 1926 doğumlu Kraliçe II. Elizabeth, Birleşik Krallık’ın tarihinde en uzun süre iktidarda kalan Kraliçe Victoria'yı geride bırakarak, 9 Eylül 2015 tarihi itibariyle tahtta en uzun süreyle kalan Kraliyet mensubu unvanını elde etmiştir.

İngiliz Parlamentosu Avam Kamarası ve Lordlar Kamarası olmak üzere iki kanatlıdır. Seçimle gelen Avam Kamarası 650 milletvekilinden oluşmaktadır. Atama ve veraset yoluyla oluşan üst organ Lordlar Kamarası’nda ise 800 civarında üye bulunmaktadır.

Son olarak, 8 Haziran 2017 tarihinde yapılan erken genel seçimler neticesinde Muhafazakâr Parti birinci olarak çıkmış ve (Kuzey İrlanda kökenli) Demokratik Birlik Partisi'nin (DUP) dışarıdan desteğiyle azınlık hükümetini kurmuştur.

Bununla birlikte, Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden (AB) ayrılma süreci ("Brexit") kapsamında, AB’yle varılan Çekilme Anlaşması'nı üç kez denemesine rağmen Avam Kamarası’ndan geçiremeyen dönemin Başbakanı Theresa May, 7 Haziran 2019 itibarıyla Muhafazakâr Parti başkanlığından istifa edeceğini ve Parti'nin yeni başkanının belirlenmesinin ardından Başbakanlık görevini de bırakacağını açıklamıştı.

May’in görevden ayrılma kararının ardından, Muhafazakâr Parti içerisinde yaklaşık bir buçuk ay süren liderlik yarışı, 23 Temmuz 2019’da sonuçlanmış ve yeni parti lideri olarak, geçmişte Londra Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı görevlerini de yürütmüş olan Boris Johnson seçilmiştir.

Bu gelişme çerçevesinde, May’in Kraliçe II. Elizabeth'e istifasını sunmasının ardından yeni hükümeti kurma görevi Johnson'a verilmiştir.

Başbakan Jonhson tarafından belirlenen yeni Kabine’nin Dışişleri Bakanı ve Birinci Bakanı Dominic Raab olmuştur. Bakan Raab, Başbakan May döneminde “Brexit” Bakanı olarak görev yapmış ancak Çekilme Anlaşması’na tepki göstererek istifa etmişti. “Brexit” Bakanı Stephen Barclay ise kabinedeki yerini korumuştur.

Ülkede 2016 yılı Haziran ayında yapılan Avrupa Birliği’nden (AB) çıkış (“Brexit”) referandumundan bu yana, siyasi gündemin ilk sırasını “Brexit” süreci oluşturmaktadır.