| Örgütün Amacı:
Uluslararası Ceza Divanı (UCD), uluslararası ilgiye mazhar en ciddi suçları olan soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ile saldırı suçunun faillerinin yargılamak ve hesap verilebilirliği sağlamak amacıyla kurulan ilk daimi uluslararası ceza mahkemesidir.
|
 |
|
Kuruluş Tarihi:
1 Temmuz 2002
|
Merkezi:
Lahey
|
Savcı:
Luis Moreno Ocampo
Yazman:
Silvana Arbia
|
Roma Statüsü’ne 114 ülke taraf olup, UCD’nin yetkisini tanımaktadır.
Afganistan, Almanya, Andora, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Bangladeş, Barbados, Belçika, Belize, Benin, Bolivya, Bosna Hersek, Botswana, Brezilya, Bulgaristan, Burkina Faso, Burundi, Cibuti, Cook Adaları, Çad, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Doğu Timor, Dominik Cumhuriyeti, Dominika, Ekvator, Estonya , Fiji, Finlandiya, Fransa, Gabon, Gambiya , Gana, Gine , GKRY, Guyana, Güney Afrika, Güney Kore , Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, Honduras, İngiltere , İrlanda, İspanya , İsveç, İsviçre , İtalya, İzlanda , Japonya, Kamboçya , Kanada, Karadağ, Kenya, Kolombiya, Komoros, Kongo, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosta Rika, Lesoto, Letonya, Liberya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Mali , Malta, Marshall Adaları, Mauritus, Meksika , Moğolistan, Moldova, Namibya, Nauru, Nijer, Nijerya, Norveç, Orta Afrika Cumhuriyeti, Panama, Paraguay, Peru, Polonya , Portekiz, Romanya, Saint Kitts ve Nevis, Saint Vincent ve Grenadines, Samoa, San Marino, Santa Lucia, Senegal , Sırbistan, Sierra Leone, Slovakya, Slovenya, Surinam, Şeyseller, Şili, Tacikistan, Tanzanya, Trinidad ve Tobago, Uganda, Uruguay, Ürdün, Venezuela,Yeni Zelanda, Yunanistan, Zambiya
Türkiye, Roma Statüsü’ne taraf değildir.
Roma Statüsü 17 Temmuz 1998 tarihinde “Birleşmiş Milletler Uluslararası Ceza Divanı Diplomatik Konferansı”nda 120 katılımcı ülke tarafından kabul edilmiştir. İlk sürekli mahkeme niteliği taşıyan ve andlaşma zemininde oluşturulan UCD en ağır suçların cezasız kalmamasını hedeflemektedir.
Roma Statüsü, 60. onay belgesinin 11 Nisan 2002 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne tevdi edilmesi suretiyle, 1 Temmuz 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Divan, anılan tarihten itibaren işlenen ve Statü’de düzenlenen suçlar bakımından, yine Statü’de düzenlenen koşullarda yargı yetkisini kullanabilmektedir.
Divan’ın gelişimi bakımından 31 Mayıs-11 Haziran 2010 tarihleri arasında Kampala’da (Uganda) düzenlenen Gözden Geçirme Konferansı (GGK) büyük önem taşımaktadır. GGK’da Statü’de sayılmış olan dördüncü suç olan “saldırı suçu”nun ve suçun unsurlarının tanımı ile Divanı’nın saldırı suçu üzerinde yetkisini ne şekilde kullanabileceği hükme bağlanmıştır. Keza Statü’nün 8. Maddesi tadil edilmiş (savaş suçlarını düzenleyen anılan maddenin 2 (e) fıkrasına, zehirli veya zehir katkılı silahlar; boğucu, zehirli veya diğer gazlar vd. maddeler ile genişleyen mermilerin kullanımının eklenmesi) ve 124. maddenin (Statüye taraf olan devletin, Statünün kendisi bakımından yürürlüğe girişinden itibaren yedi yıl süreyle savaş suçları konusunda Divanın yargı yetkisini kabul etmemesine ilişkin geçici düzenleme) silinmesi önerisi ise reddedilerek, anılan maddenin 2015 yılında yapılacak Taraf Devletler Kurulu Toplantısına kadar aynı şekilde korunmasına karar verilmiştir.
Divan’da 18 hakim görev yapmakta olup, hakimlerin görev süreleri 6 yıldır. Sang-Hyun Song (UCD Başkanı- Güney Kore), Fatoumata Dembele Diarra (Mali), Hans-Peter Kaul (Almanya), Elizabeth Odio Benito (Kosta Rika), Akua Kuenyehia (Gana), Erkki Kourula (Finlandiya), Anita Ušacka (Letonya), Sir Adrian Fulford (İngiltere), Sylvia Steiner (Brezilya), Ekaterina Trendafilova (Bulgaristan), Daniel David Ntanda Nsereko (Uganda), Bruno Cotte (Fransa), Joyce Aluoch (Kenya), Sanji Mmasenono Monogeng (Botsvana), Christine van den Wyngaert (Belçika), Cuno Tarfusser (İtalya), Silvia Alejandra Fernández de Gurmendi (Arjantin), Kuniko Ozaki (Japonya) ve René Blattman (Bolivya) UCD’nin halihazırda görev yapan hakimleridir.
Halihazırda Divan’ın yargılama yetkisi kapsamına getirilmiş altı durum bulunmaktadır. Bunlar; Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC), Uganda, Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC), Kenya ve Libya’daki durumlardır. Bunlardan KDC, Uganda ve OAC’deki durumlar taraf devletlerce, Sudan ve Libya’daki durumlar ise BM Güvenlik Konseyi’nce BM Şartı’nın 7. Bölümü altında Divan’a havale edilmiştir.
Sudan’daki durum hakkındaki soruşturma kapsamında, UCD I. Ön Yargılama Dairesi, Sudan Devlet Başkanı El Beşir hakkında; iki ayrı tutuklama emri düzenlemiştir. Keza Libya’daki durum hakkında Savcı Ocampo, Ön Yargılama Dairesi’nden Libya Devlet Başkanı Muammer Kaddafi, Saif Al Islam ve Abdullah Al Sanussi hakkında tutuklama emri talebinde bulunmuştur.
Türkiye, Roma Statüsü’ne taraf değildir. Bununla birlikte Divan faaliyetleri takip edilmekte olup, sırasıyla New York ve Lahey’de düzenlenen Taraf Devletler Kurulu toplantılarına katılım sağlanmaktadır.