| Örgütün Amacı:
Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşlarından biri olan FAO, Dünya’daki gıda ve tarımla ilgili çalışmaları organize edip geliştirerek gıda güvenliğini sağlamayı amaçlamaktadır
|
 |
|
Kuruluş Tarihi:
16 Ekim 1945
|
Merkezi:
Roma, İtalya
|
Genel Direktör:
JACQUES DIOUF (25 Haziran-2 Temmuz 2011 tarihlerinde yapılacak FAO 37. Konferansı sırasında yeni Genel Direktör seçilecektir)
|
FAO’ya 191 devlet üyedir. Ayrıca, Avrupa Birliği “üye örgüt”, Faroe Adaları ise “ortak üye” statüsündedir. Üye ülkelerin tam listesine http://termportal.fao.org/faonocs/main/start.do?lang=en internet adresinden ulaşılabilmektedir.
Ülkemiz 6 Nisan 1948’de FAO’ya üye olmuştur.
Dünya genelinde tarım ve gıda durumunu takip amacıyla bir örgüt kurulması fikri ilk olarak 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede, 1905 yılında Roma’da toplanan bir uluslararası konferans neticesinde Uluslararası Tarım Enstitüsü’nün kurulmasına karar verilmiştir. Anılan Enstitü’nün faaliyetleri İkinci Dünya Savaşı sırasında durmuş ve Enstitü 1948 yılında resmen sona erdirilerek görevleri yeni kurulan FAO’ya devredilmiştir.
FAO, 16 Ekim 1945’de Kanada’da düzenlenen 1. FAO Konferansı’nda, Dünya’daki gıda ve tarımla ilgili çalışmaları organize edip geliştirerek gıda güvenliğini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Örgüt’ün merkezi 1951 yılında Vaşington’dan Roma’ya taşınmıştır.
FAO çalışmaları Konferans, Konsey ve Komiteler aracılığıyla yürütülmektedir. Kuruluş idari konularla ilgili olarak Konsey ve Konferans ile birlikte Program Komitesi, Finans Komitesi ve Hukuksal Konular Komitesi tarafından yönlendirilmektedir. Teknik konularla ilgili çalışmalar ise Gıda Güvenliği Komitesi, Tarım Komitesi, Tarım Ürünleri Sorunları Komitesi, Balıkçılık Komitesi ve Ormancılık Komitesi tarafından yürütülmektedir. Bunun yanı sıra gıda güvenliği ve gıda kalitesi, balıkçılık ve genetik kaynaklar gibi konularda çalışan komisyonlar da değişik teknik konularda çalışmalar gerçekleştirmektedir. Sorumluluk silsilesi bağlamında komiteler Konsey’e, Konsey de Konferans’a rapor vermektedir. Reform çalışmalarının sonucu olarak, komitelerin, küresel politikalara ilişkin boyutları bulunan çalışmaları hakkında, Konsey ile aynı zamanda Konferansa da rapor vermeleri söz konusudur.
Tarım ve tüketicinin korunması, balıkçılık, ormancılık, doğal kaynaklar, teknik işbirliği ile ekonomik ve sosyal işler bölümleri çerçevesinde faaliyetlerini yürüten kuruluş, taşradaki çalışmalarını halen 137 ülke ofisi, 5 bölge ofisi ve son yıllarda oluşturulan 12 alt bölge ofisi aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
Kuruluş, çalışmalarını üye ülkelerin aidatlarının yanı sıra değişik proje ve girişimler için oluşturulan ve gönüllü katkılarla desteklenen fonlar vasıtası ile finanse etmektedir.
Değişen küresel dinamikler neticesinde ortaya çıkan daha iyi küresel yönetişim ihtiyacı ve bu ihtiyaç nedeniyle pek çok uluslararası örgütte başlatılan reform çalışmaları, FAO’ya da yansımıştır. FAO’nun reformu çalışmaları, Bağımsız Dış Değerlendirme ve sonrasında üye ülkelerin katkılarıyla hazırlanan ve 2009 yılında yürürlüğe giren Acil Eylem Planı çerçevesinde halen devam etmektedir. Reform çalışmaları kapsamında belirlenen uygulamalar yoluyla özellikle taşra ofislerinin güçlendirilmesi, Bölge Konferanslarının yönetimin bir parçası olarak değerlendirilmesi ve idari anlamda IFAD ve WFP gibi diğer BM kuruluşları ile işbirliğine giderek idari masraflarının (örneğin ortak alım yoluyla) azaltılması ve FAO’nun etkinliğinin artırılması amaçlanmaktadır.
İlişkilerin gelişimi:
Türkiye FAO’nun 6 Nisan 1948’den beri üyesi bulunmakta olup son yıllarda ilişkilerimiz güçlü bir şekilde gelişmektedir. Yakın zamana kadar FAO’nun teknik kapasitesinden faydalanan bir konumda olan ülkemiz, son zamanlarda FAO’ya finansman ve işbirliği bakımından katkılarda bulunma yönünde önemli adımlar atmıştır.
Ankara’da mukim FAO Orta Asya Alt Bölge Ofisi ve Ortaklık Anlaşması (FTPP):
FAO – Türkiye ilişkilerinin gelişmesi çerçevesinde FAO’nun Budapeşte’de bulunan Avrupa ve Orta Asya bölge ofisine bağlı olarak faaliyet göstermek üzere kurulan Orta Asya Alt Bölge Ofisi 2007 yılında Ankara’da faaliyete geçmiştir. Bu kapsamda oluşturulan Türkiye - FAO Ortaklık Programı’nın (FTPP) yürürlüğe girmesiyle FAO-Türkiye ilişkileri daha da güçlenmiş olup halen bu çerçevedeki çalışmalar verimli bir seyir izlemektedir. Söz konusu ortaklık anlaşması ve alt bölge ofisinin çalışmaları özellikle Orta Asya ülkelerine yönelik olarak tarım alanında proje ve programların oluşturulması ve yürütülmesine imkân sağlamaktadır. Mevcut dilimi 2011 yılında sona erecek olan bu anlaşmanın yenilenmesi söz konusu olup halen çalışmalar devam etmektedir.
Söz konusu ortaklık anlaşması ilk etapta tarım, kırsal kalkınma ve gıda güvenliği alanındaki işbirliğini kapsamakla birlikte halen güçlü bir şekilde sürdürülen ormancılık alanındaki ilişkilerin de bu çerçevede yeni oluşturulacak bir ek işbirliği protokolü kapsamında yürütülmesi söz konusudur.
Yürütülen projeler:
FAO’nun teknik deneyimleri genellikle Teknik İşbirliği Programı (TCP) kapsamında oluşturulan projelerle ülkemize aktarılmaktadır. Bu çerçevede halen ülkemizde FAO tarafından desteklenen veya koordine edilen 24 proje yürütülmektedir. FAO – Türkiye ortaklık programı (FTTP) kapsamında Orta Asya ülkelerine yönelik oluşturulan projelerden 7’si bölgesel, 10’u çok uluslu, diğer 7’si ise ülkesel projeler niteliğindedir. Projelerin listesine internet üzerinden ulaşmak mümkündür: https://extranet.fao.org/fpmis/FPMISReportServlet.jsp
Finansal katkılar:
2011 yılına kadar, ülkemizin FAO genel bütçesine katkı oranı genel bütçenin % 0,383 iken, ülkemizin milli gelirindeki artış nedeniyle 2012 yılı ve sonrası için bu oran Birleşmiş Milletler tarafından % 0,62 olarak belirlenmiştir. Ülkemiz üyelik aidatına ek olarak değişik projelere gönüllü katkılarda da bulunmaktadır. Ayrıca Orta Asya ülkelerine yönelik projelerin desteklenmesi için oluşturulan ortaklık programına, ülkemiz tarafından 5 yıl süre ile 10 milyon ABD Doları finansman katkısı sağlanmış olup, alt Bölge Ofisi giderleri için de yıllık 300.000 ABD doları katkı sağlanmaktadır. Bu çerçevede 2010 yılı itibarı ile FAO’ya yapılan yıllık finansal katkımız 4 milyon ABD Dolarını geçmiş bulunmaktadır.
FAO çalışmalarında ülkemizin temsili:
Ülkemizin FAO bünyesinde temsiline yönelik olarak kurum çalışmalarına aktif katılım sağlanarak görünürlüğümüzün artırılması hedeflenmektedir. Üye ülkelerle kurum arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi çerçevesinde ülkemiz Avrupa Bölgesel Grubu’nda üye, Yakın Doğu Bölgesel Grubu’nda ise gözlemci olarak yer almaktadır. Bu çerçevede FAO bünyesindeki teknik komite, komisyon ve danışma toplantıları gibi çalışmalarda ülkemiz, ilgili Bakanlıklardan katılan temsilciler ve Roma Büyükelçiliğimiz tarafından Daimi Temsilcilik sıfatı ile temsil edilmektedir. Roma Büyükelçiliğimizde çalışmaların takibi için bir Tarım Müşaviri görevli bulunmaktadır.
Türkiye FAO bünyesindeki çoğu komitede (Tarım Komitesi, Tarım Ürünlerinin Sorunları Komitesi, Gıda Güvenliği Komitesi, Balıkçılık Komitesi Ormancılık Komitesi) üye olarak yer almaktadır. Ayrıca ülkemiz birçok uluslararası ve bölgesel komisyon ile anlaşmaya da taraftır. Bunlardan bazıları orijinal adıyla şu şekilde sıralanabilir:
- European Commission on Agriculture (ECA),
- European Commission for the Control of Foot-and-Mouth Disease ,
- General Fisheries Commission for the Mediterranean (GFCM),
- European Inland Fisheries and Aquaculture Advisory Commission (EIFAAC),
- European Forestry Commission (EFC),
- Codex Alimentarius Commission,
- Commission on Genetic Resources for Food and Agriculture (CGRFA),
- Commission on Phytosanitary Measures (CPM)
Bunların yanı sıra, ülkemiz 2008 – 2010 yılları arasında FAO Konseyi’nde üye olarak yer almış olup, küresel gıda güvenliğini güçlendirmeye yönelik çalışmalara önemli katkılarda bulunarak, FAO çalışmalarını güçlü bir şekilde desteklemiştir. Sayın Başbakanımızın 2009 yılında Gıda Güvenliği Zirvesi’ne ve 36. FAO Konferansına katılarak Konferans’ın açılış konuşmasını yapmış olmaları bu çalışmalara verilen önemin bir göstergesidir.
FAO’daki temsil faaliyetleri kapsamında yakın zamanlarda ülkemizin komite ve komisyonlarda aldığı sorumluluklar şu şekilde sıralanabilir:
- Konferans Komitesi –Bağımsız Dış Değerlendirme çalışmalarının takibi çerçevesinde 3. çalışma grubu üyeliği (CoC-IEE; Conference Committee- Independent External Evaluation follow up, 2009).
- Konsey üyeliği (2008-2010)
- Gıda Güvenliği Komitesi (CFS) Başkan yardımcılığı (2008 - 2009)
- Ormancılık Komitesi (COFO) Başkan Yardımcılığı (2009 – 2010)
- Tarım Komitesi (COAG) Başkanlığı (2009-2010)
- Tarım Ürünleri Sorunları Komitesi (CCP) Başkan Yardımcılığı (2009-2010)
- 139. Konsey Toplantısı Başkan Yardımcılığı (2010)
- Avrupa Tarım Komisyonu (ECA) İcra Kurulu Üyeliği (2009 – 2012)
- 36. FAO Konferansı 1. Komisyon Başkan Yardımcılığı (2009)