Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

Birleşmiş Milletler uzmanlık kuruluşlarından biri olan FAO, Dünya’daki gıda ve tarımla ilgili çalışmaları organize edip geliştirerek gıda güvenliğini sağlamayı amaçlamaktadır.

Kuruluş Tarihi:

16 Ekim 1945

Merkezi:

Roma, İtalya

Genel Direktör:

Jose Graziano da Silva (Brezilya)

Üye Ülkeler:

FAO’ya 194 devlet üyedir. Ayrıca, Avrupa Birliği “üye örgüt”, Faroe Adaları ve Tokelau ise “ortak üye” statüsündedir. Üye ülkelerin tam listesine FAO’nun internet adresinden ulaşılabilmektedir.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Ülkemiz 6 Nisan 1948’de FAO’ya üye olmuştur.

Örgütün Tarihi

Dünya genelinde tarım ve gıda durumunu takip amacıyla bir örgüt kurulması fikri ilk olarak 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. Bu çerçevede, 1905 yılında Roma’da toplanan bir uluslararası konferans neticesinde Uluslararası Tarım Enstitüsü’nün kurulmasına karar verilmiştir. Anılan Enstitü’nün faaliyetleri İkinci Dünya Savaşı sırasında durmuş ve Enstitü 1948 yılında resmen sona erdirilerek görevleri yeni kurulan FAO’ya devredilmiştir.

FAO, 16 Ekim 1945’de Kanada’da düzenlenen 1. FAO Konferansı’nda, Dünya’daki gıda ve tarımla ilgili çalışmaları organize edip geliştirerek gıda güvenliğini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Örgüt’ün merkezi 1951 yılında Vaşington’dan Roma’ya taşınmıştır.

FAO çalışmaları Konferans, Konsey ve Komiteler aracılığıyla yürütülmektedir. FAO’nun en yüksek karar organı tüm üye ülkelerin katılımıyla iki yılda bir toplanan Konferans’tır. Ülkelerin üst düzeyde katıldıkları Konferans’larda dünyadaki gıda ve tarım alanlarındaki gelişmeler tüm yönleriyle gözden geçirilmekte ve örgütün müteakip iki yıllık faaliyet programı ve bütçesi onaylanmaktadır. Konferans ayrıca, örgütü yönetmek ve temsil etmek üzere, görev süresi 4 yıl olan bir Genel Direktör seçmektedir.

FAO’nun genel yönetim işleri ise, 49 üye ülkeden oluşan FAO Konseyi tarafından yerine getirilmekte olup, Konsey üyeleri Konferans tarafından üçer yıllık dönemler için seçilmektedir. Konsey, Konferans toplantılarına hazırlık amacıyla her yıl iki kez toplanmaktadır. Ülkemiz 2013 yılında 3 yıllık bir süre için Konsey üyeliğine seçilmiştir. Konsey, Konferans toplantılarına hazırlık amacıyla her yıl iki kez toplanmaktadır.

Konferans aldığı kararları uygulaması için Yönetim Organı olan ve ülkemiz dahil 49 ülkenin üye olduğu Konsey’e iletmektedir. Konsey ise çalışmalarını komite ve komisyonlar gibi alt çalışma grupları çerçevesinde yürütmektedir.

FAO Konseyi altında sekiz (8) adet alt komite bulunmaktadır. Bunlar; Program Komitesi, Finans Komitesi, Yapısal ve Yasal Konular Komitesi, Emtia Sorunları Komitesi, Balıkçılık Komitesi, Tarım Komitesi, Ormancılık Komitesi ve Dünya Gıda Güvenliği Komitesidir.

Tarım ve tüketicinin korunması, balıkçılık, ormancılık, doğal kaynaklar, teknik işbirliği ile ekonomik ve sosyal işler bölümleri çerçevesinde faaliyetlerini yürüten kuruluş, taşradaki çalışmalarını halen 146 ülke ofisi, 5 bölge ofisi ve son yıllarda oluşturulan 10 alt bölge ofisi aracılığıyla gerçekleştirmektedir.

Kuruluş, çalışmalarını üye ülkelerin aidatlarının yanı sıra değişik proje ve girişimler için oluşturulan ve gönüllü katkılarla desteklenen fonlar vasıtası ile finanse etmektedir.

Değişen küresel dinamikler neticesinde ortaya çıkan daha iyi küresel yönetişim ihtiyacı ve bu ihtiyaç nedeniyle pek çok uluslararası örgütte başlatılan reform çalışmaları, FAO’ya da yansımıştır. FAO’nun reformu çalışmaları, Bağımsız Dış Değerlendirme ve sonrasında üye ülkelerin katkılarıyla hazırlanan ve 2009 yılında yürürlüğe giren Acil Eylem Planı çerçevesinde halen devam etmektedir. Reform çalışmaları kapsamında belirlenen uygulamalar yoluyla özellikle taşra ofislerinin güçlendirilmesi, Bölge Konferanslarının yönetimin bir parçası olarak değerlendirilmesi ve idari anlamda IFAD ve WFP gibi diğer BM kuruluşları ile işbirliğine giderek idari masraflarının (örneğin ortak alım yoluyla) azaltılması ve FAO’nun etkinliğinin artırılması amaçlanmaktadır.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri

İlişkilerin gelişimi:

Türkiye FAO’nun 6 Nisan 1948’den beri üyesi bulunmakta olup son yıllarda ilişkilerimiz güçlü bir şekilde gelişmektedir. Yakın zamana kadar FAO’nun teknik kapasitesinden faydalanan bir konumda olan ülkemiz, son zamanlarda FAO’ya finansman ve işbirliği bakımından katkılarda bulunma yönünde önemli adımlar atmıştır.

Ankara’da mukim FAO Orta Asya Alt Bölge Ofisi ve Ortaklık Anlaşması (FTPP):

FAO – Türkiye ilişkilerinin gelişmesi çerçevesinde FAO’nun Budapeşte’de bulunan Avrupa ve Orta Asya bölge ofisine bağlı olarak faaliyet göstermek üzere kurulan Orta Asya Alt Bölge Ofisi 2007 yılında Ankara’da faaliyete geçmiştir. Bu kapsamda oluşturulan Türkiye - FAO Ortaklık Programı’nın (FTPP) 2007 yılında yürürlüğe girmesiyle FAO-Türkiye ilişkileri daha da güçlenmiş olup bu çerçevedeki çalışmalar verimli bir şekilde yürütülmüştür. Söz konusu ortaklık anlaşması ve alt bölge ofisinin çalışmaları özellikle Orta Asya ülkelerine yönelik olarak tarım alanında proje ve programların oluşturulması ve yürütülmesine imkân sağlamıştır. Program kapsamında 2009’dan beri 28 proje ortaklık programı tarafından onaylanmıştır. 2011 yılında yürürlük süresi sona ermiş olan bu anlaşmanın ikinci dönemini oluşturan ve ormancılık konusunu da işbirliği alanlarına dahil eden FTPP-II Anlaşması’nın onay süreci devam etmektedir.

FAO çalışmalarında ülkemizin temsili:

Ülkemizin FAO bünyesinde temsiline yönelik olarak kurum çalışmalarına aktif katılım sağlanarak görünürlüğümüzün artırılması hedeflenmektedir.

FAO’yla ilişkilerimizin Örgüt merkezi nezdindeki takibi Roma Büyükelçiliğimiz ve Roma’daki Tarım Müşavirliğimiz tarafından sürdürülmektedir. Üyesi olduğumuz Avrupa Bölge Grubu’nun toplantılarının yanısıra, Pakistan'la birlikte eşbaşkanlığını üstlendiğimiz 2016 Uluslararası Bakliyat Yılı Yönlendirme Komitesi’nin toplantılarına da etkin katılım sağlanmakta ve ilgili konulara dair görüşlerimiz muhataplarımıza aktarılmaktadır. G-20 2015 dönem başkanlığımız da FAO’daki görünürlüğümüze katkı sağlamıştır.