Arap Devletleri Ligi (AL)

Uluslararasi Örgüt Künyesi

Örgütün Amaci:

Arap ülkeleri arasındaki işbirliği ve dayanışmayı güçlendirmek ve Arap dünyasını ilgilendiren konularda ortak tutum geliştirmek.

Kurulus Tarihi:

22 Mart 1945

Merkezi:

Kahire

Genel Sekreteri:

Ahmed Aboul Gheit

Üye Ülkeler:

Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Cezayir, Cibuti, Fas, Filistin, Irak, Katar, Komorlar, Kuveyt, Libya, Lübnan, Mısır, Moritanya, Oman, Somali, Sudan, Suriye (üyeliği askıya alınmıştır), Suudi Arabistan, Tunus, Ürdün ve Yemen.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Arap Devletleri Ligi’ni (Arap Ligi – AL) kuran Şart’a göre, örgüte “bağımsız Arap devletleri” üye olabilmektedir. Öte yandan, anılan Şart, Arap devletleri dışındaki ülkeler için gözlemci üyelik statüsüne yer vermemektedir.

Örgütün Tarihi:

Kısaca “Arap Ligi” (AL) olarak adlandırılan Arap Devletleri Ligi, Arap ülkeleri arasındaki işbirliği ve dayanışmayı güçlendirmek ve Arap dünyasını ilgilendiren konularda ortak tutum geliştirmek amacıyla 22 Mart 1945 tarihinde Ürdün, Suudi Arabistan, Suriye, Irak, Lübnan, Mısır ve Yemen tarafından kurulmuştur.

AL, zaman içinde İsrail-Filistin ihtilafının çözümü, Lübnan’daki iç savaşın sona erdirilmesi, Irak’taki gruplar arasında uzlaşı sağlanması gibi konularda aktif rol oynamaya gayret etmiştir. Lübnan’da iç savaşı sona erdiren Taif Anlaşması’nın (1989) imzalanmasında Arap Ligi’nin katkısı olmuştur. Ayrıca, İsrail’in 1967 öncesi sınırlara dönmesi karşılığında tüm Arap ülkelerinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeleri esasına dayanan Arap Barış Planı da 2002 yılında Beyrut’ta toplanan AL Zirvesi’nde benimsenmiştir. AL, dönemsel olarak gerçekleştirdiği “Arap Barış Girişimi İzleme Komitesi” toplantıları aracılığıyla süreci takip etmeye devam etmektedir.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri:

Arap Ligi Sekreteryası’nın teklifi ve karşılıklı irade çerçevesinde, Türkiye-AL ilişkilerinin geliştirilmesi amacıyla, 22 Eylül 2004 tarihinde New York'ta “Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile AL Genel Sekreterliği Arasında Mutabakat Muhtırası” imzalanmıştır.

6 Eylül 2006 tarihinde düzenlenen AL Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısında, Türkiye ile AL arasındaki siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel ilişkileri çeşitli açılardan geliştirmek amacıyla “Türk-Arap İşbirliği Forumu” (TAF) kurulmasına ilişkin karar kabul edilmiştir. Forum’u kuran anlaşma (“Türk-Arap İşbirliği Forumu Çerçeve Anlaşması”) 3 Kasım 2007 tarihinde İstanbul’da imzalanmıştır.

Anlaşma kapsamında öngörülmüş olan işbirliği alanları şunlardır: (i) siyasi ve güvenlik işbirliği (ii) ekonomik işbirliği, (iii) kültürel işbirliği, (iv) sosyal kalkınma alanında işbirliği, (v) Medeniyetler İttifakı Girişimi’nin güçlendirilmesine yönelik işbirliği, Türk-Arap Ekonomi Forumu ve TAF Dışişleri Bakanları toplantıları ile sözkonusu toplantılar kapsamında veya bu toplantıların uzantısı olarak gerçekleştirilen ilave etkinlikler, Türkiye ile AL ülkeleri arasındaki siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi hususunda önemli platformlar olarak öne çıkmıştır.

2011 yılında Rabat’ta gerçekleştirilen TAF Dışişleri Bakanları Dördüncü Toplantısı sırasında kabul edilen “Kapsamlı ve Sürdürülebilir Türk-Arap İşbirliği için Rabat Girişimi” adlı belge çerçevesinde işbirliği alanlarında çeşitli faaliyetler düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Bu çerçevede, TAF Ekonomi, Ticaret ve Yatırım Bakanları birinci toplantısı, 2013 yılında Mersin'de, ikincisi ise 2015 yılında Kuveyt’te gerçekleştirilmiştir. Üçüncü toplantının 2017 yılında ülkemize tertip edilmesi planlanmaktadır.

Ülkemizde bir temsilcilik açma yönünde AL tarafından Temmuz 2007’de yapılan önerinin tarafımızdan uygun görülmesi üzerine, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Arap Devletleri Ligi Arasında Türkiye’de Bir Misyon İhdas Edilmesine İlişkin Anlaşma” 11 Ekim 2008 tarihinde İstanbul’da imzalanmış olup, Ankara’daki AL Misyonu, Ocak 2010’da faaliyete geçmiştir. Öte yandan, Kahire Büyükelçiliğimiz de, 11 Nisan 2010 tarihinden bu yana AL nezdinde akreditedir.