Akdeniz için Birlik (AiB)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı: 1995’te başlayan ve Barselona Süreci olarak da bilinen Avrupa-Akdeniz Ortaklığı’nın (EUROMED) devamı olan Akdeniz için Birlik (AiB), Akdeniz'de işbirliğinin güçlendirilmesini amaçlayan hükümetlerarası bölgesel bir örgüttür. AiB, siyasi diyalog ve ekonomiden sosyal ve kültürel alanlara uzanan geniş bir yelpazeyi kapsayan bir işbirliği platformudur. AiB, EUROMED hedefleri ile müktesebatını teyit ederek, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı, Avrupa-Akdeniz bölgesinde kültürler arası diyaloğun desteklenmesi ilkeleri çerçevesinde, bölgede barış, istikrar, güvenlik ve ortak ekonomik refah alanı tesis edilmesini teşvik etmeyi ve bölgesel bütünleşme ile uyum potansiyelini geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Barselona’da yerleşik AiB Sekretaryası, AiB üye devletleri arasında gerçekleştirilecek projelerin belirlenmesi, finansmanı, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi bağlamında gerekli eşgüdümü ve katkıyı sağlamaktır.

Kuruluş Tarihi:

AiB, 13 Temmuz 2008 tarihinde Paris’te düzenlenen Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde kurulmuştur.
Merkezi:

2010 yılında faaliyete başlayan AiB Sekretaryası Barselona’da bulunmaktadır.

Genel Sekreteri:

Fathallah Sijilmassi (Fas) Mart 2012
-
(3 yıllık bir süre için seçilen Genel Sekreterin görev süresi 2015 yılında üç yıl daha uzatılmıştır.)

Üye Ülkeler:

Akdeniz için Birlik sürecine 43 ülke üyedir. (28 AB üyesi ile Türkiye, İsrail, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Monako, Karadağ, Cezayir, Mısır, Ürdün, Lübnan, Moritanya, Fas, Filistin, Suriye ve Tunus).

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

1995 yılında başlatılan Avrupa-Akdeniz Ortaklık sürecinde yer alan Türkiye, sözkonusu sürecin devamı olan AiB örgütüne de, kurulduğu 2008 yılından bu yana üyedir.

Örgütün Tarihi

AiB, Avrupa Birliği (AB) ile AB üyesi olmayan Akdeniz ülkeleri arasındaki işbirliğine kalıcı ve kurumsal bir işbirliği çerçevesi oluşturulması amacıyla 1995 yılında başlatılan Avrupa-Akdeniz İşbirliği Sürecinin yerini almak üzere 13 Temmuz 2008 tarihinde Paris'te düzenlenen Avrupa-Akdeniz Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde kurulmuştur.

Akdeniz için Birlik, siyasi diyalog platformu ve bölgesel, alt bölgesel ve sınırötesi projeler yoluyla Akdeniz'de işbirliğinin artırılmasına katkı yapacak bir oluşum olarak tasarlanmıştır.

Paris Zirvesinde kabul edilen bildirgede AiB’in, Avrupa-Akdeniz bölgesinde demokratik ilkeler ile insan hakları ve temel özgürlüklere saygı, kültürler ve medeniyetler arasındaki anlayışın desteklenmesi ve barış, istikrar, güvenlik ve ortak ekonomik refah alanı tesis edilmesi gibi hedeflere dayandığı belirtilmektedir. Bildirgede AiB’in, AB’nin genişleme politikası ile buna bağlı katılım müzakereleri ve katılım öncesi süreçten bağımsız bir işbirliği süreci olduğu da kayıt altına alınmıştır.

43 üyeli AiB’in kurumsal yapısı içinde, bir AB üyesi ile bir Akdenizli ortak ülkenin ilke olarak iki yıllığına üstlendiği “Eş Başkanlık”, tüm ülkelerin temsil edildiği “Kıdemli Memurlar”(KM)” ve Barselona merkezli “AiB Sekretaryası” yer almaktadır. Eş Başkanlık 2012 yılından bu yana AB üyesi ülkeler adına Lizbon Antlaşması uyarınca AB Dış İlişkiler Servisi ile AB üyesi olmayan ülkeler adına Ürdün tarafından yürütülmektedir.

AiB Sekretaryasında, Akdenizli ülkeler arasından aday gösterilen ve KM tarafından oydaşma ile üç yıllığına atanan Genel Sekreter (GS) ve üçü AB üyesi, üçü AB üyesi olmayan ülkeler tarafından aday gösterilen ve KM tarafından üç yıllığına oydaşma ile atanan altı Genel Sekreter Yardımcısı (GSY) görev yapmaktadır. AiB Genel Sekreteri’nin devamlı olarak AB üyesi olmayan üye ülkeler arasından seçilmesi 2008 yılında Marsilya’da yapılan AiB Dışişleri Bakanları Toplantısında kararlaştırılmıştır. Sözkonusu GS ve GSY pozisyonlarına ilişkin görev sürelerinin, KM tarafından oydaşma ile alınacak karar çerçevesinde 3+3 olmak üzere 6 yıla uzatılması mümkündür.

AiB Genel Sekreterliğini Mart 2012 tarihinden bu yana Fas uyruklu Fathallah Sijilmassi tarafından yürütmektedir. Sijilmassi’nin görev süresi 2015 yılında 3 yıl daha uzatılmıştır. Adıgeçenin görev süresi 2018 Şubat ayında sona erecektir.

Avrupa-Akdeniz İşbirliği Sürecinin kültürel, parlamenter ve yerel yönetim boyutlarını Anna Lindh Vakfı (ALV), AiB Parlamenter Asamblesi (AiBPA) ve Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesi (ARLEM) oluşturmaktadır.

Türkiye, Akdeniz havzasında kültürlerarası diyaloğu güçlendirmek amacıyla 2005 yılında kurulan ve merkezi İskenderiye’de bulunan Anna Lindh Vakfı (ALV) Yönetim Kurulu ile Danışma Konseyinde temsil edilmektedir.

2004 yılında faaliyete başlayan AiB’in parlamenter boyutunu oluşturan Avrupa-Akdeniz Parlamenter Asamblesi, (AiBPA) AB üyesi ülkeler, AB üyesi olmayan Akdenizli ülkeler ve Avrupa Parlamentosu parlamenterlerinden oluşmaktadır. Türkiye AiBPA’da TBMM üyesi 7 milletvekilimiz ile temsil etmektedir.

Avrupa-Akdeniz ortaklığına bölgesel ve yerel bir boyut kazandırılması amacıyla 2010 yılında tesis edilen Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesinde (ARLEM) Türkiye 5 Belediyemizle (İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Antakya Belediyesi, Balıkesir Belediyesi ve Muğla Belediyesi) temsil edilmektedir.

Türkiye’nin AiB’le İlişkileri

Türkiye, Akdeniz’de işbirliğinin güçlendirilmesini etkin bir şekilde desteklemektedir.

1995 yılında oluşturulan Barselona Süreci kapsamında Akdeniz’de işbirliğinin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

AB ile katılım müzakereleri yürütmekte olan Türkiye, Barselona Süreci’nin daha güçlü ve etkin kılınması amacıyla kurulan “Akdeniz için Birlik” girişimine de bu anlayış doğrultusunda katılmıştır.

Türkiye, 2010 yılında faaliyete başlayan AiB Sekretaryasının çalışmalarına da aktif katkı sağlamaktadır. 2010-2016 yılları arasında ülkemiz tarafından üstlenilen Ulaştırma ve Kentsel Kalkınmadan Sorumlu Genel Sekreter Yardımcılığı makamına Büyükelçi Yiğit Alpogan’ın seçilmesi Türkiye’nin AiB sürecine ve Sekretaryanın faaliyetlerine verdiği desteği teyit etmektedir

AiB-PA’nın 28-29 Mayıs 2016 tarihlerinde Fas’ın Tanca şehrinde yapılan 12. Genel Kurul’unda ülkemiz, İtalya ve Mısır’la birlikte 4 yıllık bir süre için AiB-PA Büro üyeliğine seçilmiş olup Dönem Başkanlığını 2019 - 2020 yılları arasındaki dönemde üstlenecektir.