Akdeniz için Birlik (AiB)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı: 1995’te başlayan ve Barselona Süreci olarak da bilinen Avrupa-Akdeniz Ortaklığı’nın (EUROMED) devamı olan Akdeniz için Birlik (AiB), Akdeniz'de işbirliğinin güçlendirilmesini amaçlayan hükümetlerarası bölgesel bir örgüttür. AiB, siyasi diyalog ve ekonomiden sosyal ve kültürel alanlara uzanan geniş bir yelpazeyi kapsayan bir işbirliği platformudur. AiB, EUROMED hedefleri ile müktesebatını teyit ederek, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve Avrupa-Akdeniz bölgesinde kültürler arası diyalogun desteklenmesi ilkeleri çerçevesinde, bölgede barış, istikrar, güvenlik ve ortak ekonomik refah alanı tesis edilmesini teşvik etmeyi ve bölgesel bütünleşme ve uyum potansiyelini geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Barselona’da kâin AiB Sekretaryası, AiB üye Devletleri arasında gerçekleştirilecek projelerin belirlenmesi, finansmanı, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi bağlamında gerekli eşgüdümü ve katkıyı sağlamaktır.

Kuruluş Tarihi:

AiB, 13 Temmuz 2008 tarihinde Paris’te düzenlenen Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde kurulmuştur. AiB Sekretaryası, 2010 yılında faaliyete başlamıştır.

Merkezi:

AiB Sekretaryası Barselona’da bulunmaktadır.

Genel Sekreteri:

Fathallah Sijilmassi (Fas) Mart 2012
-
(3 yıllık bir süre için seçilen Genel Sekreterin görev süresi 2015 yılında üç yıl daha uzatılmıştır.)

Üye Ülkeler:

Akdeniz için Birlik sürecine 43 ülke üyedir. (28 AB üyesi ile Türkiye, İsrail, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Monako, Karadağ, Cezayir, Mısır, Ürdün, Lübnan, Moritanya, Fas, Filistin, Suriye ve Tunus).

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

1995 yılında başlatılan Avrupa-Akdeniz Ortaklık sürecinde yer alan Türkiye, sözkonusu sürecin devamı olan AiB örgütüne de, kurulduğu 2008 yılından bu yana üyedir.

Örgütün Tarihi

AiB, Avrupa Birliği (AB) ile AB üyesi olmayan Akdeniz ülkeleri arasındaki işbirliğine kalıcı ve kurumsal bir işbirliği çerçevesi oluşturulması amacıyla 1995 yılında başlatılan Avrupa-Akdeniz İşbirliği Sürecinin yerini almak üzere 13 Temmuz 2008 tarihinde Paris'te düzenlenen Avrupa-Akdeniz Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde kurulmuştur.

Akdeniz için Birlik, siyasi diyalog platformu ve bölgesel, alt bölgesel ve sınırötesi projeler yoluyla Akdeniz'de işbirliğinin artırılmasına katkı yapacak bir oluşum olarak tasarlanmıştır.

Paris Zirvesinde kabul edilen Bildirgede AiB’in, Avrupa-Akdeniz bölgesinde demokratik ilkeler ile insan hakları ve temel özgürlüklere saygı, kültürler ve medeniyetler arasındaki anlayışın desteklenmesi ve barış, istikrar, güvenlik ve ortak ekonomik refah alanı tesis edilmesi gibi hedeflere dayandığı belirtilmektedir. Bildirgede AiB’in, AB’nin genişleme politikası ile buna bağlı katılım müzakereleri ve katılım öncesi süreçten bağımsız bir işbirliği süreci olduğu da kayıt altına alınmıştır.

43 üyeli AiB’in kurumsal yapısı içinde, bir AB üyesi ile bir Akdenizli ortak ülkenin ilke olarak iki yıllığına üstlendiği “Eş-Başkanlık”, tüm ülkelerin temsil edildiği “Yüksek Düzeyli Memurlar (YDM)” ve Barselona merkezli “AiB Sekretaryası” yer almaktadır. Eş başkanlık halen Ürdün ve 2012 yılından bu yana da AB üyesi ülkeler adına AB Dış İlişkiler Servisi ile tarafından yürütülmektedir.

AiB Sekretaryasında, Akdenizli ülkeler arasından aday gösterilen ve YDM tarafından oydaşma ile üç yıllığına atanan Genel Sekreter (GS) ve üçü AB üyesi, üçü Akdeniz Ortağı Ülkeler (AB üyesi olmayan AiB ülkeleri) tarafından aday gösterilen ve YDM tarafından üç yıllığına oydaşma ile atanan altı Genel Sekreter Yardımcısı (GSY) görev yapmaktadır. AiB Genel Sekreteri’nin devamlı olarak Akdenizli ortaklar arasından seçilmesi 2008 yılında Marsilya’da yapılan AiB Dışişleri Bakanları Toplantısında kararlaştırılmıştır. Sözkonusu GS ve GSY pozisyonlarına ilişkin görev sürelerinin, YDM tarafından oydaşma ile alınacak karar çerçevesinde 3+3 olmak üzere 6 yıla uzatılması mümkündür.

AiB Genel Sekreterliğini Mart 2012 tarihinden bu yana Fas uyruklu Fathallah Sijilmassi (Fas) tarafından yürütmektedir. Sijilmassi’nin görev süresi 2015 yılında 3 yıl daha uzatılmıştır.

İlk üç yıllık dönemde ülkemiz tarafından üstlenilen ulaştırma ve kentsel kalkınmadan sorumlu Genel Sekreter Yardımcılığı makamına Büyükelçi (E) Yiğit Alpogan atanmıştır. BE Alpogan’ın görev süresi 2012 yılında üç yıllık bir süre için uzatılmış olup, Haziran 2016 tarihinde sona erecektir. İlk üç yıllık dönemde diğer Genel Sekreter Yardımcılıkları, Malta, İtalya, Yunanistan, Filistin ve İsrail tarafından üstlenilmiştir.

Avrupa-Akdeniz işbirliği sürecinin kültürel, parlamenter ve yerel yönetim boyutlarını Anna Lindh Vakfı (ALV), AiB Parlamenter Asamblesi (AiBPA) ve Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesi (ARLEM) oluşturmaktadır.

Türkiye, Akdeniz havzasında kültürlerarası diyaloğu güçlendirmek amacıyla 2005 yılında kurulan ve merkezi İskenderiye’de bulunan Anna Lindh Vakfı (ALV) Yönetim Kurulu ile Danışma Konseyinde temsil edilmektedir. ALV bünyesinde ulusal ağlar (STK’lar) teşkil edilmiş olup, Türkiye ağı koordinatörlüğünü Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı (TÜSEV) yürütmektedir.

2004 yılında faaliyete başlayan AiB’in parlamenter boyutunu oluşturan Avrupa-Akdeniz Parlamenter Asamblesi, (AiBPA) AB üyesi ülkeler, AB üyesi olmayan Akdenizli ülkeler ve Avrupa Parlamentosu parlamenterlerinden oluşmaktadır. Türkiye AiBPA’da TBMM üyesi 6 milletvekilimiz ile temsil etmektedir.

Avrupa-Akdeniz ortaklığına bölgesel ve yerel bir boyut kazandırılması amacıyla 2010 yılında tesis edilen Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesinde (ARLEM) Türkiye 5 Belediyemizle (İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Antakya Belediyesi, Balıkesir Belediyesi ve Muğla Belediyesi) temsil edilmektedir.

Türkiye’nin AiB’le İlişkileri

Türkiye, Akdeniz’de işbirliğinin güçlendirilmesini etkin bir şekilde desteklemektedir.

1995 yılında oluşturulan Barselona Süreci kapsamında Akdeniz’de işbirliğinin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

Ülkemiz Türkiye, Barselona Süreci’nin daha güçlü ve etkin kılınması amacıyla kurulan “Akdeniz için Birlik” girişimine de bu anlayış doğrultusunda katılmıştır.

Ülkemiz, Akdeniz için Birlik fikri ilk ortaya atıldığı andan itibaren, bu girişimin, AB üyelik sürecine alternatif oluşturmayacağını kuvvetli bir biçimde vurgulamıştır. Paris Bildirisi’nde, “AiB’in, AB’nin genişleme politikası ile buna bağlı katılım müzakereleri ve katılım öncesi süreçten bağımsız bir işbirliği olduğu” en üst düzeyde teyit edilmiştir.

Türkiye, AiB Sekretaryasının çalışmalarına da aktif katkı sağlamaktadır. Sekretarya ’da, ülkemiz tarafından üstlenilen ulaştırma ve kentsel kalkınmadan sorumlu Genel Sekreter Yardımcılığı makamına Büyükelçi Yiğit Alpogan’ın seçilmesi Türkiye’nin AiB sürecine ve Sekretaryanın faaliyetlerine verdiği desteği teyit etmektedir. Ülkemiz ayrıca, kıdemli bir diplomatını AiB Sekretaryasında görevlendirerek Sekretarya çalışmalarına katkı sağlamaktadır.