Nükleer Enerji Ajansı (NEA)
Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

OECD üyesi 30 ülke arasında nükleer enerji alanında işbirliğinin geliştirilerek bilgi ve deneyimlerin paylaşılması

Kuruluş Tarihi:

1958 (Avrupa Nükleer Enerji Ajansı-ENEA)

1972 (Avrupa dışı ülkelerin katılımıyla Nükleer Enerji Ajansı ismini almıştır-NEA)

Merkezi:

Paris

Genel Direktör:

Luis Echavarri (İspanyol)
(1997 yılından bu yana)

Üye Ülkeler:

Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İzlanda, İrlanda, İtalya, Japonya, Lüksemburg, Meksika, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Kore, Slovak Cumhuriyeti, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, İngiltere ve ABD.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Türkiye NEA’nin kurucu üyelerindedir.

Örgütün Tarihi

II. Dünya Savaşından sonra, Avrupa’nın ekonomik olarak yeniden yapılanması sırasında ortaya çıkan enerji ihtiyacı ve aynı dönemde nükleer enerjinin önemli bir kaynak olduğu görüşünün kuvvetlenmesi sonucunda OEEC (Avrupa Ekonomik İşbirliği Teşkilatı), Şubat 1958’de Avrupa Nükleer Enerji Ajansı’nı (ENEA) kurmuştur. 1972 yılında, Avrupa dışından da üyelerin katılımıyla ENEA’nın ismi, Nükleer Enerji Ajansı (NEA) olarak değiştirilmiştir.

NEA’nın kuruluş kararı OEEC Konseyi tarafından alınmıştır. Konsey kararı NEA’nın statüsünü de belirlemektedir. Sözkonusu Konsey kararı, 1978, 1992 ve en son 1995 yılında yeni ihtiyaçlara göre revize edilmiştir.

1970’li yıllarda, teknolojik ilerlemeler ve nükleer enerjinin kullanımının yeni bir ivme kazanmasıyla NEA bünyesinde çevresel faktörlerin yanısıra özellikle sağlık, güvenlik ve idari konulara da eğilinmeye başlanmıştır. Nükleer enerji alanında yapılan AR-GE çalışmalarının maliyetinin yüksek olması, üye ülkeleri teknolojik işbirliği konusunda müşterek çalışmalara yönlendirmiştir.

Nükleer Enerji Ajansı (NEA) bugün Yeni Zelanda, Şili, Estonya ve İsrail haricindeki 30 OECD üyesi ülkenin, nükleer enerji alanında işbirliği yaptıkları, bilgi ve deneyimlerini paylaştıkları önemli bir yapılanmadır. Ajansın üyeleri içerisinde, nükleer enerji alanında gerekli mevzuata sahip olup nükleer enerji kullanan ülkeler, nükleer enerji kullanımı aleyhinde milli politikalara sahip ülkeler ve nükleer enerji için yasaklayıcı bir politika gütmemekle birlikte, halen nükleer enerji kullanmayan ülkeler mevcuttur. Ayrıca, üye ülkelerin dışında Avrupa Birliği de NEA çalışmalarına katılmaktadır.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri

Türkiye NEA’ya, nükleer enerjiye dayalı üretimi olmamasına rağmen OECD’nin kurucu üyesi olması sebebiyle otomatik olarak üye olmuştur. NEA çalışmaları ülkemizde Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) eşgüdümünde ilgili kurum ve kuruluşlarımızca takip edilmektedir.

Ülkemizde nükleer enerji henüz üretilmediği için, bu alandaki tecrübemiz nisbeten sınırlıdır. Öte yandan, ülkemizde elektrik üretiminde nükleer enerjiden yararlanılması kararı alınmış olup, bu kapsamda 2010 yılında Rusya Federasyonu ile Mersin/Akkuyu sahasında herbiri 1200 MW kapasitede dört üniteden oluşacak bir nükleer santral kurulmasına ve işletilmesine yönelik bir Hükümetlerarası Anlaşma imzalanmıştır. Bu çerçevede, NEA bünyesindeki uluslararası birikim ve uzmanlığın ülkemizin nükleer enerji programı kapsamında başlatılan ve planlanan çalışmalarına katkısı olabilecektir.

NEA Genel Direktörü Luis Echavarri beraberindeki heyetle 8-9 Şubat 2011 tarihlerinde ülkemize resmi bir ziyarette bulunmuştur. Karşılıklı bilgi ve görüş alışverişinin gerçekleştirildiği ziyarette, ülkemizin nükleer santral kurma sürecinde NEA’nin çalışmalarına etkin bir şekilde katılmasının ve OECD ülkelerinin bu alandaki tecrübelerinin aktarılmasının faydaları üzerinde durulmuştur.

Ülkemiz, NEA’nın teknik Sekretaryalığını yaptığı, yeni nükleer santrallerin tasarımlarını gözden geçirmekle görevli ulusal düzenleme kurumlarının bilgi birikimi ve kaynaklarından istifade etmek ve bunları geliştirmek amacıyla yeni yaklaşımlar oluşturmak üzere ulusal nükleer güvenlik makamlarınca başlatılmış olan Çokuluslu Tasarım Değerlendirme Programına (Multinational Design Evaluation Programme - MDEP) katılmayı planlamaktadır.