Uluslararası Teşkilat Künyesi

Teşkilatın Amacı:

Bölgesel Güven ve Güvenlik Artırıcı Önlemlerin (GGAÖ) uygulanmasında Güneydoğu Avrupa ülkelerine eğitim desteği sağlamak, silahların kontrolü ve GGAÖ alanında bölgesel diyalog ve işbirliğine zemin oluşturmak ve bölge ülkelerini gelecekte akdedebilecekleri çok taraflı silahların kontrolü antlaşmalarına katılmaya hazırlayarak bu antlaşmalardan doğan yükümlülüklerini uygulamalarına yardımcı olmaktır.

Kuruluş Tarihi:

2000

Merkezi:

Zagreb

Genel Sekreteri:

Büyükelçi Miroslav Scepanovic (Karadağ) (1 Mayıs 2026-2029)

Üye Ülkeler:

Kurucu Üyeler: Hırvatistan, Almanya, İtalya ve Türkiye

Merkezin faaliyetlerine halen, 10’u asli, 14’ü ortak, 6’sı da gözlemci statüsünde olmak üzere toplam 30 ülke katılmaktadır.

a) Asli Üyeler: Arnavutluk, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Romanya, Sırbistan, Türkiye ve Yunanistan( Bulgaristan tam üyelikten bütçe kısıtlamalarını sebep göstererek 2014 yılında ayrılmıştır).

b) Ortak Üyeler: Almanya, Avusturya, Çekya, Danimarka, Fransa, Hollanda, İngiltere, İspanya, İsveç, İtalya, Macaristan, Norveç, Rusya ve Slovenya.

c) Gözlemci Ülkeler: ABD, Kanada, Moldova, Polonya, Slovakya ve Ukrayna.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Türkiye RACVIAC’ın 9 asli üyesinden biridir.

Teşkilatın Tarihi

RACVIAC-Güvenlik İşbirliği Merkezi, 10 Haziran 1999 tarihinde Köln/Almanya’da imzalanan Güneydoğu Avrupa İstikrar Paktı’nın (GDAİP) güvenlikle ilgili 3. Çalışma Masası altında oluşturulmuştur. Merkez, 2 Ekim 2000 tarihinde fiilen faaliyetine başlamıştır. RACVIAC’ın kuruluşuna ait anlaşma, bilahare 7 Mart 2001 tarihinde Almanya ile Hırvatistan arasında imzalanmıştır. Anlaşmaya, İtalya 20 Eylül 2002’de, ülkemiz ise 8 Temmuz 2004 tarihinde taraf olmuşlardır.

Güneydoğu Avrupa ülkeleri, başlangıçta oluşumu, ülkelerinin AB ile bütünleşme sürecinde bir mihenk taşı olarak mütalaa etmişler ve sahiplenmişlerdir. Ancak, aradan geçen zaman içerisinde, birçok bölge ülkesinin AB ve NATO ile bütünleşmesi sonucunda RACVIAC’a olan ilgi giderek azalmıştır.

GDAİP’nin dönüşüm sürecine paralel olarak, RACVIAC içerisinde de yeniden yapılanma, dönüşüm ve reform süreci başlatılmıştır. Bununla paralel olarak, katılımcı ülkeler, 2006 yılında RACVIAC’a daha akademik (ve dolayısıyla sivil ağırlıklı) bir yapı kazandırılmasını karara bağlayan bir “Strateji Belgesi”ni kabul etmişlerdir. “Strateji Belgesi”nde, RACVIAC’ın diğer teşkilatlar tarafından gerçekleştirilen faaliyetler için bir “hizmet sunucusu” olmaktan çıkarak, Güneydoğu Avrupa bölgesinde silahların kontrolü konularında bağımsız ve uzman bir akademik kuruluş olması öngörülmüştür. Bu bağlamda, Teşkilatın askeri hiyerarşiye dayanan yapısının değiştirilerek tedricen askeri/sivil bir yapıya kavuşturulması, bölge ülkelerinin ihtiyaçlarına cevap verecek faaliyet projelerinin oluşturulması, bütçesinin ve örgütsel yapısının reforma tabi tutulması gereksinimi ön plana çıkmıştır.

RACVIAC’ın yeniden yapılanmasına ilişkin olarak başlatılan çalışmalar çerçevesinde hazırlanan yeni Anlaşma (“Agreement on RACVIAC-Centre for Security Cooperation”), 14 Nisan 2010 tarihinde Karadağ Cumhuriyeti’nin Budva kentinde imzalanmış,1 Aralık 2011 yılında yürürlüğe girmiştir. Ülkemizce de onaylanan Anlaşma, onay belgesinin Hırvatistan’a iletilmesini müteakip 1 Ekim 2013 itibarıyla Türkiye için yürürlüğe girmiştir.

Türkiye’nin Teşkilat’la İlişkileri

Ülkemiz, bölgesel güven ve güvenlik arttırıcı önlemlerin uygulanmasında eğitim katkısı sağlayacak ilk bölgesel kuruluş olması sebebiyle RACVIAC’a başından itibaren güçlü biçimde destek vermiş, RACVIAC bünyesinde düzenlenen toplantı, seminer ve kurs gibi etkinliklere uzman ve konferansçı sağlamış, seminerlere evsahipliği yapmış ve Eylül 2003-Eylül 2004 ile Ekim 2023- Ekim 2024 tarihleri arasında anılan oluşumun yönlendirme kurulu olan Çok Uluslu Danışma Grubu’nun (MAG) Dönem Başkanlığını yürütmüştür. 51. MAG toplantısı 16-18 Nisan 2024 tarihlerinde İstanbul’da ev sahipliğimiz de gerçekleştirilmiştir.

Türkiye, RACVIAC’ın kuruluş Anlaşması’na 8 Temmuz 2004 tarihinden itibaren taraf olmuştur. Böylelikle ülkemiz, RACVIAC’a uluslararası hukuki şahsiyet tanıyan dört ülkeden birisi olmuştur. Türkiye, 2004 yılından itibaren, RACVIAC Bütçesi’ne yıllık katkılarda bulunmaktadır (Ülkemizin 2026 yılında ödediği katkı payı miktarı 92.000 Avro olmuştur. Ülkemiz ayrıca, halihazırda RACVIAC’ta “İşbirliğine Dayalı Güvenlik Ortamı Alanı Program Yöneticisi kadrosuna bir Albay/Yarbay görevlendirmektedir. 2015-2018 yılları arasında Büyükelçi (E) Haydar Berk RACVIAC Direktörü olarak görev yapmıştır.

Türkiye, Balkanlardaki askeri stratejik politikalarının bir parçası olarak RACVIAC’da personel bulundurmakta ve RACVIAC faaliyetlerini desteklemektedir. Böylelikle ülkemiz, bölgede bir güç ve denge unsuru teşkil ettiğini, bölge ülkelerinin barış ve güvenlik kuşağı oluşturmasına yardımcı olacak politikaları desteklediğini, ülkelerle iş birliği, yakınlaşma ve olumlu ilişkiler geliştirmek için her türlü girişimde bulunmaya hazır olduğunu ortaya koymaktadır.