KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Hoş geldiniz diyorum.

Sayın Çavuşoğlu, bizim eski ve eskimeyen bir dostumuzdur. Kendisi parlamenterlik yaşamı boyunca Kıbrıs Türk’üne ve milli Kıbrıs davamıza hep yakın ilgi göstermiş, değerli katkılarda bulunmuştur. Şimdi kendisini Dışişleri Bakanı olarak misafir ediyoruz. Tabii ki bu yeni görevi dolayısıyla kendileri Kıbrıs konusuyla çok daha yakından ilgileniyorlar.

Sayın Çavuşoğlu, Kıbrıs konusunun önemli bir safhasında bu ziyareti gerçekleştirmektedir. Biliyorsunuz Kıbrıs Rum tarafı görüşme masasından kaçtı ve dönmemekte ısrar ediyor. Bazı kabul edemeyeceğimiz önkoşullarla ve dayatma gayretleriyle bizim için telafisi mümkün olmayacak oldu-bittiler yaratmaya çalışıyor. Rum Kesimi halen hidrokarbon yatakları konusundaki tek yanlı faaliyetlerini sürdürüyor ve bizim bunlar karşısında elimiz kolumuz bağlı beklememizi, kendilerinin tüm tasarruflarını sineye çekmemizi bekliyorlar. Biz ise bu durum karşısında Anavatan Türkiye’yle sürekli istişare ve dayanışma içerisinde hakkımızı, hukukumuzu savunmaya devam ediyoruz.

Bu konudaki kararlı tutumları ve desteklerinden ötürü Sayın Çavuşoğlu’nun şahsında Anavatan Türkiye Hükümeti ve halkına bir kez daha teşekkürlerimizi ifade etmek istiyorum.

Bu noktada şuna özellikle dikkat çekmekte fayda görüyorum: Biz Kıbrıs Türk tarafı olarak Rum tarafının tüm olumsuz tutumlarına rağmen hep görüşme kapısını açık tutmaya çalıştık ve bu yapıcı uzlaşıdan yana tavrımızı devam ettiriyoruz. Bildiğiniz üzere Anavatan Türkiye’nin bizim Hükümetimizin yetkilendirmesiyle Kıbrıs Türk halkının haklarının korunması için yayınladığı Navtex’in süresi 31 Aralık 2014 tarihinde doldu. Bunun hemen öncesinde Barbaros Hayrettin Paşa Sismik Araştırma Gemisi de görevine ara vererek Gazimağusa Limanı’na demirledi. Bu sırada Güney Kıbrıs Rum Yönetimi yeni üç alanda hidrokarbon yatakları araştırması yapmak için 6 Ocak’ta bir Navtex yayınlayacağını tüm dünyaya duyurdu. Bu arada Anastasiadis’in masadan çekilmesiyle duran görüşmeler sürecini yeniden başlatma çabası içinde olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Espen Barth Eide çabalarına bir fırsat tanıma adına bizden bu tarihin bir gün öncesine denk gelen 5 Ocak tarihine kadar süre istedi. Bu tarihe kadar hiçbir adım atmamamızı ve açıklama yapmamamızı önerdi. Kıbrıs Türk tarafı olarak biz Sayın Eide’nin bu önerisini olumlu karşılayarak çabalarına bir şans tanımak için 5 Ocak akşamına kadar hiçbir adım atmadık ve herhangi bir açıklama da yapmamaya özen gösterdik.

Peki, Rum tarafının bu iyiniyetli davranışımıza tepkisi ne oldu? Buna olumlu yanıt vermek yerine Sayın Eide’nin çabalarını sabote eder şekilde Rum tarafı daha önce 6 Ocak’ta başlayacağını duyurduğu çalışmaları öne alarak 2 Ocak 2015 tarihinde yayınladığı duyurularla faaliyete başlamış oldu.

Sayın Anastasiadis 5 Ocak’ta Rum siyasi parti başkanlarıyla yaptığı toplantının ardından yaptığı açıklamada ise, Sayın Eide ve ilgili tüm tarafların çabalarıyla alay edercesine silah zoruyla 1960’ta gasp ettikleri sözde Kıbrıs Cumhuriyeti sıfatıyla sürdürdükleri tek taraflı faaliyetleri ve Rum tarafının egemenliğini kabul etmemizi yeni bir önşart olarak öne sürmüştür. Sayın Anastasiadis, bu önşartı ne bizim, ne de Anavatan Türkiye’nin kabul etmeyeceğini çok iyi biliyordu. Kıbrıs konusunun temelinde egemenliğin yattığını da gayet iyi biliyor. Biliyor da, o zaman niye bu ön şart öne sürülmüştür? Bunun nedeni; görüşmeler sürecinin en kritik çabası olan al-ver sürecine geçmek üzere olunduğu bir anda müzakere masasından ve dolayısıyla kapsamlı çözümden kaçmasını kamufle etmek istemesidir. Şimdi ise bunun sorumluluğunu Kıbrıs Türk tarafı ve Türkiye’ye yüklemeye çalışmakta, yaptıkları peşpeşe açıklamalar ve yoğun bir propaganda kampanyasıyla bu soğuk havalarda bile Doğu Akdeniz’in sularını ısıtmaya çalışmaktadır.

Değerli basın-yayın mensupları;

Rum tarafının bu tavrı karşısında yaptığım açıklamalarda ben hep öncelikli görevimin Kıbrıs Türk halkının hak ve çıkarlarını korumak olduğunu vurguladım. Bu tabiatıyla hem görüşme masası, hem de masa dışı gelişmeler için geçerlidir. Takdir edilmeli ki egemenlik haklarımızı, ekonomik çıkarlarımızı ve eşitlik statümüzü Kıbrıs Rum tarafı’nın inisiyatifine, insafına veya rızasına bırakamayız. Bunları hem masada, hem de masa dışında savunmaya devam ettik ve edeceğiz. Bu konuda anavatan Türkiye her zaman yanımızda olmuştur, yanımızda olmaya devam edeceğine dair en küçük bir kuşkum tabii ki yoktur.

Sayın Çavuşoğlu’nun bu ziyaretinde ortak konumuz, milli davamız olan Kıbrıs konusundaki son gelişmeleri derinliğine ele alma fırsatı bulduk. Görüşlerimizin tamamen örtüştüğünü bir kez daha gördük ve teyit ettik. Kendilerine bu fırsatı bize verdiği için tekrar teşekkür ediyorum. Biz Kıbrıs’ta barışçı, uzlaşıcı, kapsamlı çözümden yana bir siyaset izliyoruz. Kimsenin hak ve çıkarlarında gözümüz yoktur. Ancak kendi hak ve çıkarlarımızı savunmakta da kararlıyız. Tekelci ve hakimiyetçi bir zihniyete dayalı tek yanlı hareketlerin geçmişte kimseye bir faydası olmadı, gelecekte de olmaz. Paylaşımcılığa, ortaklığa ve kazan-kazan anlayışına dayalı çağdaş yaklaşımlar hem Adamız ve bölgemizin, hem de Doğu Akdeniz’de çıkarı bulunan herkesin yararına olacaktır.

Bu yaklaşım ve düşüncelerimizi halen Adamızda bulunan ve kendisiyle dün görüştüğüm Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Sayın Eide’ye de anlattım. Üzerinde çalışılması gereken tarafın Kıbrıs Rum tarafı olduğunu, bizim esasen masada olduğumuzu ve görüşmelere bırakıldığı yerden önkoşulsuz olarak devam etmeye hazır olduğumuzu bir kez daha izah ettim. Ancak barışçılığımız, uzlaşıcılığımız hiç kimse tarafından bir zaaf olarak algılanmasın. Çaresiz ve alternatifsiz değiliz. Başımızda devletimiz, yanımızda Anavatanımız vardır. Halkımızın statükoya bir yarım asır daha mahkum edilmesine göz yummamız ise sözkonusu değildir. Bizi 46 yıldır sonuç getirmeyen görüşmelere mahkum edenler bilmeliler ki her şey gibi sabrın da bir sonu vardır. Gerek Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, gerekse uluslararası toplum mevcut döneme bir son şans olarak bakmakta, bunu açıkça ifade etmektedir. 50 yılı aşkın bir süredir Ada’da bir barışı koruma görevi sürdüren Birleşmiş Milletler Barış Gücünün görevi ay sonunda bir kez daha uzatılacaktır. Umarız bu son kez olur ve uluslararası toplum enerjisini, parasını ve evlatlarını dünyanın çok daha ihtiyaçlı bölgelerine gönderir.

Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün Ada’daki faaliyetleri ve görev süresiyle ilgili raporunun Sayın Genel Sekreterin iyi niyet görevine ilişkin paragraflar da içereceğine dair bilgiler aldık. Bunun Sayın Genel Sekreterin görüşmeler süreciyle ilgili son gelişmeler hakkındaki gerçekleri Güvenlik Konseyi üyeleri ve dünya kamuoyuyla paylaşmak için bir fırsat teşkil ettiğini düşünüyoruz. Rum tarafı yapay ve geçersiz bahanelerle masadan kaçmıştır. Ön koşulsuz dönmeyeceğini de açıkça söylemektedir. Bu, hem Güvenlik Konseyi’nin görüşmelerin ön koşulsuz olmasıyla ilgili kararlarına, hem de 11 Şubat 2014 tarihli ortak açıklamanın amaç ve ruhuna aykırıdır. Denge adına bu gerçekler feda edilmemelidir. Bu beklentimizi de 26 Ocak’ta Konseye bilgi verecek olan Sayın Eide’ye dün duyurmuş bulunuyoruz. Kendisine ayrıca Türkiye’nin Navtex’i, yani duyuruyu bizim isteğimiz üzerine, bizim adımıza yayınladığını hatırlattık. Bunun da raporda doğru yansıtılmasını ve dünya kamuoyunun yanıltılmamasını istedik.

Bu noktada şunun altını çizmekte fayda görüyorum: Biz Doğu Akdeniz’de işbirliği, barış ve istikrarın sağlanmasına büyük önem veriyoruz, bunun herkesin yararına olacağına olan inancımız tamdır. Hidrokarbon yatakları konusunda Kıbrıs Türk ve Rum tarafları arasında bir işbirliği ortamının sağlanmasının Kıbrıs’ta bir çözüme katkı sağlayacağına, bunun bölgeye olumlu yansımaları olacağına güveniyoruz.

Kıbrıs’ta iki ayrı dile ve dini inanca sahip iki halk arasında varılacak anlaşmanın İslam dünyasıyla Hıristiyan dünyası arasında bozulmak isteyen ilişkileri olumlu yönde etkileyeceği de kuşkusuzdur. Kıbrıs’ta varılacak bir anlaşmanın iki halka ait hidrokarbon yataklarıyla bölgedeki diğer hidrokarbon yataklarının Avrupa’ya en uygun şekilde pazarlanmasına olanak sağlayacağı, Türkiye ve Avrupa Birliği arasındaki üyelik sürecine ivme kazandıracağı da açıktır. Dolayısıyla gelinen noktada küçük düşünmemeli, büyük düşünmeli ve Doğu Akdeniz’deki resmi, hatta ve hatta Türkiye üzerinden Avrupa’ya kadar uzanabilecek geniş işbirliği olanağını görebilmeliyiz.

Değerli medya mensupları;

Sözlerimi burada tamamlarken Sayın Çavuşoğlu ve ekibine Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde oldukları süre içerisinde çalışmalarında başarılar diliyorum ve tekrar sizlere hoş geldiniz diyorum.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Çok teşekkür ederim Sayın Cumhurbaşkanım.

Saygıdeğer basın mensupları;

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bir kez daha sizlerle beraber olmaktan büyük bir mutluluk duyuyorum. Şahsıma ve heyetime gösterilen misafirperverlikten dolayı da şükranlarımı sunuyorum. Ziyaretim Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Kurucu Cumhurbaşkanı merhum Denktaş’ın vefatının üçüncü yıldönümü ile özgürlük mücadelesi lideri merhum Doktor Fazıl Küçük’ün vefatının anıldığı bir döneme denk geliyor. Kıbrıs Türk’ünün onurlu varoluş mücadelesinin bu iki büyük ismini saygı ve minnetle yad ediyorum.

Cumhurbaşkanı Sayın Eroğlu’yla birlikte Kıbrıs konusunda geldiğimiz aşamayı ve yakın işbirliğimizi ele alma fırsatı bulduk. Bu konularda görüş birliğimizin devam ettiğini bir kez daha görmekten memnuniyet duyuyorum.

Değerli basın mensupları,

Kıbrıs meselesinin adil ve kalıcı bir çözüme kavuşturulması dış politikamızın öncelikli hedeflerindendir ve böyle olmaya devam edecektir. Kıbrıs Türk tarafının bizimle beraber yürüttüğü çabalarla birlikte çözüm konusunda tutarlı ve sonuç almaya yönelik her türlü iyi niyetli yaklaşıma ve Birleşmiş Milletler çabalarına desteğimiz devam edecektir. Anavatan ve garantör ülke olarak Kıbrıs Türk tarafının sorunun çözümü yönündeki kararlı çabalarına tam destek veriyoruz. Ayrıca, Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de birlik ve beraberlik içinde hareket edildiğini görmekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Kıbrıs Türk tarafı müzakerelerin en kısa zamanda sonuca ulaştırılması için gereken siyasi iradeyi göstermektedir, bu irade vardır. Ancak sadece Türk tarafının çabalarıyla sonuç almak mümkün değildir. Rum tarafının da bu yönde samimi çaba göstermesi gerekiyor. Buna karşılık Rum tarafı Doğu Akdeniz’de doğal kaynaklar konusunda Kıbrıs Türk tarafının getirdiği önerileri görmezden gelmeye devam etmekte ve tek taraflı olarak başlattığı faaliyetlerini genişleterek devam ettirmektedir. Rum tarafı’nın Kıbrıs Türk halkının meşru hak ve çıkarlarını dikkate almadan yürüttüğü tek taraflı faaliyetlerine tepkisiz kalınması elbette mümkün değildir.

Değerli basın mensupları;

Rum tarafının masadan kalkmasının ardından yapıcı önerileri ortaya birlikte koyduk Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’yle birlikte. Böylelikle doğal kaynaklar konusunun Kıbrıs Türklerinin haklarını gözetecek şekilde ele alınmasını ve Rumların müzakere masasına dönmesini amaçladık. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Eide ve Yunanistan’la birlikte bu öneriler üzerinde çalışmalarımız oldu. Bu çalışmalarımızı da her zaman Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’yle birlikte yürüttük.

Sismik faaliyetlere ilişkin duyurunun süresinin 30 Aralık’ta bitiminin ardından Rum tarafının sondaj çalışmalarını sonlandırmasını bekledik. Ancak tüm iyi niyetli çabalarımıza rağmen Rum tarafı tek yanlı faaliyetlerini sürdürmekte ısrar ediyor.

Rum tarafı yayınladığı duyurularla mevcut sondaj sahasının süresini uzattı. Sondaj çalışması yapılacak sahayı maalesef genişletti. Son olarak 5 Ocak’ta yapılan açıklamayla Rum lider Anastasiadis’in tutumunun değişmediğini de hep birlikte gördük. Bu gelişmeler ışığında KKTC Hükümeti, Barbaros Hayrettin Paşa Gemisi’nin Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına verilen ruhsatlar çerçevesinde bölgedeki çalışmalarına devam etmesine karar vermiştir.

Şimdi şunu bekliyoruz: Rum Yönetimi bu hatasından en kısa zamanda vazgeçmeli, bu hatasından dönmeli. Ada’nın ortak sahibi olan iki halkın kurucu iradeleri ve siyasi eşitliği temelinde oluşturulacak yeni ortaklık konusunda net bir tutum benimsemeli. Müzakere masasına geri dönmeli ve kalıcı bir çözüme ulaşmak için samimi bir şekilde çaba sarf etmelidir. 11 Şubat’ta yeniden başlayan son müzakere sürecinde Kıbrıs Türk tarafı her türlü çabayı göstermiştir. Aslında bu çabayı uluslararası camia da görmektedir. Rumların atacağı iyi niyetli adımlar kuşkusuz karşılıksız kalmayacaktır. Ancak şu gayet iyi bilinmelidir ki Kıbrıs Türk halkının çözümsüzlüğün mağduru veya Rum Devleti’nde azınlık haline getirilmesine izin verilmesi asla mümkün değildir. Önceliğimiz; Kıbrıs sorununun Kıbrıs Türk tarafının siyasi eşitliğini teminat altına alacak şekilde adil bir çözüme kavuşturulmasıdır.

Doğal kaynaklar konusu başta olmak üzere Kıbrıs Türk tarafının hak ve çıkarların korunmasını biz Türkiye Cumhuriyeti olarak vazgeçilmez görüyoruz. Bunu bugüne kadar yaptık ve yapmaya da devam edeceğiz.

Türkiye ve KKTC kendileriyle yapıcı bir işbirliği yürütecek taraflarla birlikte barış, refah ve huzurun hakim olduğu bir coğrafyada ileriye doğru yürümek azmindedir.

Değerli basın mensupları;

Türkiye her koşulda Kıbrıs Türkü’nün yanında olmaya devam edecektir. Adada ve bölgede huzur, istikrar ve refahın yerleşmesi yolundaki sorumluluklarını hassasiyetle yerine getirmeyi sürdürecektir. Ziyaretimin temel amacı Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı olarak bunu bir kez daha vurgulamaktır. Ortak hedeflerimize ulaşmak için önümüzdeki dönemde de birlikte çalışmaya devam edeceğiz.

Sözlerime son verirken Rum tarafına da; atmakta olduğumuz yapıcı adımlara olumlu cevap verme ve bu güzel adada barış, huzur ve refah içinde yaşanacak yeni bir ortaklık devleti kurulması için samimi çaba gösterme çağrısında bulunuyorum. Bu çağrımızı bir kez daha yeniliyoruz. Güney Kıbrıs Rum Kesmindeki dostlarımıza Anastasiadis başta olmak üzere, -dostlarım diyorum çünkü benim şahsi dostlarım gerek Anastasiadis, gerekse Ana Muhalefet Lideri Kiprianu ve diğer siyasileriyle tanışıyoruz, Avrupa Konseyi’nde de birlikte çalıştık.- Biz Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’yle birlikte Kıbrıs’ın bir barış ve refah adası olmasını istiyoruz. Bu konuda da samimi çabalarımız var ve bugüne kadar çok olumlu adımlar attık. Ama bunun bir karşılığı olması lazım. Gelin hep birlikte bu sorunu çözelim ve Kıbrıs’ı bir barış ve istikrar adası yapalım.

Teşekkür ediyorum.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Evet, sorusu olan? Buyurun.

SORU- Benim sorum Eide’nin bugün yaptığı bir açıklamayla ilgili. Sizin de kulağınıza gelmiştir herhalde. Güney Kıbrıs Rum Hükümetine yakın bir kaynak Kıbrıslı Türk gazetecilere yönelik bir toplantı düzenledi ve düzenlediği toplantıda Navtex’in 30 Aralık’ta bitiminden sonra Eide’nin Türk yetkililerle ve çok üst düzey bir Türk yetkiliyle yaptığı bir toplantıda eğer Güney Kıbrıs’tan böyle bir açıklama gelirse, yani 5 Ocak’taki yaptıkları açıklamaya yönelik söyledikleri şey, böyle bir açıklama gelirse ikinci bir Navtex yayınlanmayacak diye bir söz aldıkları ortaya attı. Aynı toplantıda bu söz alınan Türk yetkilinin siz olup-olmadığınız iddiasını da yalanlamadı.

Şimdi şöyle bir tablo çıktı ortaya: Yani Türkiye Eide’ye Kıbrıslı Rumlar açıklama yapsın biz Navtex yayınlamayacağız demiş. Kıbrıslı Rumlar da yaptıkları açıklamanın içeriği ve formatı, yazılı oluşuna kadar Eide’nin telkinleriyle yapıldığını söylediler ve buna rağmen Navtex yayınlandı dediler. Eide, bu iddiaları bu sabah yalanladı, siz ne diyeceksiniz?

Teşekkür ederim.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Eide zaten yalanlamış, siz de söylediniz, kesinlikle böyle bir iddia doğru değildir, böyle bir şey söz konusu da değildir.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Dünkü toplantıda bize de bunun gerçek olmadığını, böyle bir beyanat vermediğini söylemişti.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Biraz önce de söylemeye çalıştım; bu süreçte gerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’yle, gerekse Eide’yle çözüm üretebilmek için bazı adımlar attık, buna Yunanistan da dahil. Venizelos Ankara’ya geldi, Sayın Başbakanımız’la Atina’ya gittik, Venizelos’la Karadeniz Ekonomik İşbirliği Bakanlar Toplantısı kapsamında Selanik’te bir araya geldik. Burada karşı olduğumuz; Rum Kesiminin tek taraflı sondaj çalışmaları yürütmesi. Kıbrıs Türk halkının bu rezervler üzerindeki hakkını kimse inkar etmiyor, Rum tarafı da inkar etmiyor, Anastasiadis de bunu söyledi, ama şu andaki yapılan çalışmalar Kıbrıs Türk halkının haklarının garanti altına alıyor mu? Hayır. Bizim itirazımız buna. Dolayısıyla, KKTC de tabii ki kararlarını aldı, Türkiye’den de taleplerde bulundu, bizde Anavatan ve garantör ülke olarak KKTC’nin taleplerini yerine getirdik. Burada müzakerenin tarafı KKTC’dir ve Doğu Akdeniz’deki bu petrol ve doğalgaz rezervleri üzerinde hakkı olan da KKTC ve Kıbrıs Türk halkıdır. Dolayısıyla onların hakkını korumak bizim görevimizdir.

Biz çözüm bulabilmek için adımlar attık ve Rum tarafı da tek taraflı sondaj çalışmalarını durduracaktı. Bu konuda bazı çabalar oldu, Eide’nin de çabaları oldu ve bizden bir süre istedi bir sonuç elde edebilmek için. Biz de kendilerine 5 Ocak’a kadar bekleyebileceğimizi söyledik, çünkü 30 Aralık’ta Navtex süresi bitiyordu. Ve 5 Ocak’a kadar bekledik ve Rum tarafından olumlu bir adım gelmedi, biz de yayınladık. İşin özeti budur, böyle bir şey sözkonusu değildir, zaten Eide de yalanlamış. Bu konuda zaten maşallah çok mahirler, her türlü dedikodu, Türkiye’yi muhatap aldık gibi, sanki KKTC’yi by-pass ediyorlarmış gibi bir hava oluşturma konusunda da mahirler. Aynı şekilde özellikle medyayı kullanarak bu konuyla ilgili kişileri de baskı altına alma konusunda da çok mahirler. Ama artık o aşamaları çoktan geçtik, çözüme doğru odaklanmamız lazım, bu tür çabaların bir faydası yok.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Rum tarafı zaten 2 Ocak’ta kazıya başladı, 5 Ocak’a kadar bizden Eide müsaade istedi çalışmasına olanak sağlayabilsin diye. Biz evet dedik, ama onlar 2 Ocak’ta zaten kazıya başlamışlardı. Biz ancak hafta sonunda biliyorsunuz Navtex yayınladık.

Evet, başka sorusu olan.

SORU- Sayın Cumhurbaşkanı, size sormak istiyorum. Okan Birsol, ben Sabah Gazetesinden Ankara’dan geliyorum. Şimdi Kıbrıs sorunun çözümünde iki devletli eşitlik temelinde adil bir çözüm arayışı varken ve aynı zamanda Avrupa Birliği’nin Annan Planı sonrasındaki taahhütlerine daha belirgin şekilde odaklanılmışken konu birden hidrokarbon yataklarına ve bir güvenlik problemine doğru adeta eksen kaydı. İki yönlü sorum bir, hakikaten bu Ada’nın iki tarafına dair, iki hatta dair enerji kaynaklarının verimliliği konusunda bir somut bilgi var mı, bir rezervler ve zenginliği konusunda.

İkincisi, Rum kesiminin hem Mısır, hem de İsrail’le bu konudaki yakınlaşması ve Türkiye’nin her iki devlette şu anda diplomatik olarak problemli bir dönemde dikkate alındığında siz Kıbrıs Türk tarafı olarak pozisyonunuzu nasıl tanımlıyorsunuz ve zorlu bir süreçte hissediyor musunuz kendinizi?

Teşekkür ederim.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Şimdi Rum tarafı müzakere masasını terk etmesiyle tabii ki süreç, daha doğrusu müzakereler zora girmiştir ve müzakere masasında oturabilme için ön koşullar, yani bizim kabul edemeyeceğimiz ön koşullar, anavatan Türkiye’nin kabul edemeyeceği ön koşullar ortaya koymaya çalışılmaktadır. Tabii biz bu doğalgaz birden bire ortaya çıkmadı. Noble Energy şirketi kazıya başlamadan önce biz o zaman Rum lideri pozisyonunda olan Hristofyas'ı uyardık. Siz bir adım atarsanız bizim de atacağımız adımlar var. Buna rağmen o adımları attı biz şimdi Cumhurbaşkanı olan o zamanki Sayın Başbakanla kıta sahanlığı sınırlandırma anlaşması yapmıştık. Ertesi gün de Hükümetimiz Türk Petrolleri Anonim Ortaklığı’na Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti adına araştırma ve kazı yapma yetkisi vermişti olay böyle başlamıştı. Daha sonra 2011’de ve 2012’de doğalgazla ilgili iki önerimiz olmuştur. Bir komite kurulsun, her iki taraf bu doğalgazın aranmasından, çıkarılmasından, pazarlanmasından sorumlu olsun. Ama maalesef bu tekliflerimiz kabul edilmedi. Hatta ikinci önerimiz, bir komite kurulsun, elde edilecek gelir genel sekreterin başkanlığında bir Türk’le, bir Rum’dan müteşekkil komite tarafından kontrol edilsin ve bir anlaşma olduktan sonra çıkacak ihtiyaçları karşılama amacıyla kullanılsın. Bu arada da bir anlaşma olmadan da Türkiye üzerinden pazarlanmasına onay veren bir öneriydi, fakat bunu da reddettiler. Şimdi özellikle Türkiye’nin problemi olan İsrail’le, Mısır’la işbirliğine girmesi takdir edersiniz ki tamamen bir taktik, bir politika gereğidir. Bana göre yanlış yapıyorlar, yani Doğu Akdeniz’i ısıtmakla bir yere varılamayacağını, bu petrolün ya da doğal gazın her zaman uzlaşı getirmediği, bazen de felaket getirdiğini bilmiş olmaları gerekir. Ama böyle bir anlaşmaya gitmesi tamamen Türkiye’ye karşı bir tavır olarak nitelendirilebilir.

Evet, buyurun.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Şimdi masayı terk eden Anastasiadis, yani Anastasiadis Kuzey Kıbrıs Türkiye Cumhuriyeti’nin taleplerini, Barbaros Hayrettin Paşa gemisinin sismik araştırmalar amacıyla bölgeye gönderilmesini bahane ederek müzakere masasından çekildi. Zaten böyle bir bahane arayışı içinde olduğunu Kıbrıs müzakereleriyle yakından ilgilenen herkes de bize de söylemişti ve sonra da maalesef endişelerimizde haklı çıktık dediler. Oysa daha önce de yine KKTC’nin isteği üzerine Türkiye bölgeye sismik araştırma gemileri göndermişti ve o zaman müzakereler devam etmişti. Sayın Cumhurbaşkanı da o zaman müzakereleri KKTC adına yürütüyordu. Böyle bir bahanenin arkasına sığınarak müzakereden çekilen Anastasiadis, masaya geri dönmesi gereken de o, her şartta müzakere masasına geri dönmeleri gerekiyor. Daha önce bizim önerilerimiz oldu, Sayın Cumhurbaşkanımız bunları özetledi zaten, bu çerçevede gaz araştırma ve sondaj çalışmaları bir komisyon çerçevesinde ya da özel şirket aracılığıyla bunlar yürütülebilir, yeter ki iki tarafın da hakkı korunsun. Müzakereye dönüldüğü zaman, bu da vardı Yunanistan’la karşılıklı tekliflerimizde, önce bu konu müzakere edilir ve 11 Şubat ortak açıklamasına bir ek olarak bu belge eklenir ve müzakereler başlar ve bu konu müzakere edilir, anlaşma sağlanır, ondan sonra diğerleri de devam eder. Yani dikkat ediyorsanız biz hep yapıcı tekliflerde bulunduk, önerilerde bulunduk, ama burada Rum tarafı bir samimiyet sınavından maalesef kaldı, yani geçemedi samimiyet sınavını. Dolayısıyla, biz Rum tarafının bir an evvel müzakere masasına dönmesini istiyoruz, bu masaya dönmesini arzu ediyoruz, müzakereler de devam etsin. Yani dönmesi için biz şart koşmuyoruz, önce sondaj çalışmalarını durdursun, ondan sonra müzakereye gelsin diye bir şartımız yok, bir an evvel masaya dönmesi lazım, bu tek taraflı sondaj değil, birlikte bu konuda adımların, KKTC ve Rum Kesimi olarak birlikte adım atmaları gerekiyor.

Teşekkür ederim.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Tabii şunun da bilinmesi gerekir ki; biz müzakere masasındayız, yani müzakere masasından kalkmadığımız gibi, Sayın Eide vasıtasıyla, biliyorsunuz Cumhurbaşkanlığı seçimi var 19 Nisan’da, 19 Nisan’a kadar da müzakere masasında oturmaya hazır olduğumuzu ifade ettik. Onun için, kendisi kalktı, ön koşul koymadan masaya gelmesi uygun olur diye düşünüyoruz.

Buyurun.

SORU- Çok kısa sorum Sayın Çavuşoğlu’na, bilmediğim için soruyorum.

Şimdi güneyde sondaj çalışmaları özel şirketlerle, yani bir tane ENI-KOGAS İtalyan şirketiyle yürütülüyor, yaptıkları açıklamada da tek taraflı feshedemeyeceklerini söylemişlerdi. Sizin İtalya’da yaptığınız temasların ardından birkaç ay sonra yaptığınız olumlu bir açıklama vardı, ben onun yargısını yapamam tabii ama, olumlu karşılanmıştı, işte özel şirketler aracılığıyla Doğu Akdeniz’deki enerji sorununun belki o şekilde aşılabileceğini söylemiştiniz ve Güney’den de bunun olumlu karşılandığı haberleri gelmişti. Arkasından Güney’den yapılan açıklamada özel enerji şirketlerine doğru yapılması ve onlarla yapılan anlaşmaların tek taraflı feshedilemeyeceği yönünde yapılması konusu beni düşündürmüştü, bu sanırım halk olarak iki toplumu da düşündürüyor. Siz ne diyebilirsiniz, gerçekten nedir yapıp, yapamayacakları? Çünkü özel şirketlerle, uluslararası şirketlerle yapılan anlaşmalar, ne olabilir bu aşamada?

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Şimdi önemli olan burada sondaj çalışmasının kimin tarafından yapıldığı değil, bu sondaj çalışmasını devlet de yapabilir kiraladığı platformlarla beraber, özel şirkete de verebilir. Burada bizim için önemli olan, sondaj sonucunda çıkacak gazın ve petrolün, yani gelirin paylaşımı. Özel şirket yine yapabilir, ama burada bu gelirin paylaşımının garanti altına alınması lazım, tüm mesele burada. Biz o şirketler bu çalışmayı yapmasın demiyoruz, biz çözüm olmadan ya da anlaşma olmadan biz sondajın tek taraflı yapılmasına karşıyız. Ama bu anlaşma devam edebilir, ama buradan elde edilecek gelirin paylaşımı konusunda anlaşmaya varılabilir, bu olayı hiç saptırmaya gerek yok, son derece açık bir şekilde her şey ortadadır.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Tabii bir diğer deyişle de, Türk ve Rumlardan müteşekkil şirket dediğimiz Türk şirketi, Rum şirketi ve doğal gazın çıkarılması ihalesinden pazarlanmasına kadar söz sahibi olacak şirket diyoruz. Tabii eğer senin platformun yoksa bir yabancı şirketle anlaşıyorsun doğal gazı çıkarmak için. Biz doğal gazın pazarlanmasından çıkarılmasına, yani kazı işinin pazarlanmasından çıkarılmasına, ondan sonra pazarlanmasında söz sahibi olacak şirketten bahsediyoruz tabii. Sayın Bakan bunu Yunanistan Dışişleri Bakanı’na da önermişlerdir, Türkiye’nin Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Yunanistan Dışişleri Bakanlığı Müsteşarına da önermiştir.

DIŞİŞLERİ BAKANI MEVLÜT ÇAVUŞOĞLU- Şimdi burada Rum tarafının tezinin geçerli olmadığını ve de samimi olmadıklarını vurgulamak için bir örnek daha vereceğim. Daha önce anlaşmalar yapmış… Şimdi son aldığı karar ne? Bu sondaj çalışması alanını genişletti. Daha önceki anlaşmaları iptal edemiyoruz diyorsunuz da, o zaman niye genişletiyorsunuz? Yine samimi olmadıklarının başka bir göstergesi bu.

KKTC CUMHURBAŞKANI DERVİŞ EROĞLU- Evet, başka sorusu olan?

Peki teşekkürler, çok sağ olun.