|
Kuruluş Tarihi ve Amacı:
And Topluluğu (Comunidad Andina – CAN), Güney Amerika
ülkeleri arasında ekonomik, ticari, endüstriyel,
tarımsal, sosyal bütünleşme ve işbirliğini tesis etmek
amacıyla bölgesel bir kuruluş olarak 26 Mayıs 1969
tarihinde Cartagena Anlaşması ile kurulmuştur. Bölgedeki
en eski bütünleşme girişimi olan kuruluş, ilk olarak And
Paktı olarak anılmış, bilahare 1996 yılında And Topluluğu
(CAN) adını almıştır. Genel Sekreterliği Lima’da
bulunmaktadır. 2023 yılında CAN Genel Sekreterliğine
Büyükelçi Gonzalo Gutiérrez Reinel (Peru) seçilmiştir.
Büyükelçi Gutiérrez bu görevi 2028 yılına kadar
sürdürecektir.
Başlangıçta Bolivya, Kolombiya, Ekvator, Peru ve Şili'den
müteşekkil CAN’a Venezuela 1973’te katılmış ancak
Kolombiya ve Peru’nun ABD ile serbest ticaret anlaşması
imzalamış olmalarını gerekçe göstererek 2006’da üyelikten
ayrılmış; keza, Şili de 1976 yılında üyelikten
çekilmiştir. Peru, 1992’de CAN üyeliğini askıya almış,
bilahare 1997 yılında CAN ve And Serbest Ticaret
Bölgesine tam katılım sağlamıştır.
CAN’ın öne çıkan faaliyetleri arasında, topluluk içi
serbest ticaret bölgesi tesis edilmesi; CAN üye
ülkelerinin vatandaşlarının herhangi bir vize ya da
pasaporta ihtiyaç duymadan sadece kimlik belgesi ile
ülkeler arasında seyahat edebilme, öncelikli geçiş
imkanına sahip olma, diğer CAN üye ülkelerinde okuyabilme,
çalışabilme ve yaşayabilme hakkına sahip olmaları; CAN
üyesi ülkeler arasında telefon hizmetlerinde dolaşım
ücretlerinin (roaming) kaldırılması; CAN üye
ülkelerindeki öğrencilere yönelik eğitim ve staj imkanları;
üye ülkeler arasında gümrük ve dış ticaret verilerinin
uyumlulaştırılarak elektronik ortamda paylaşılmasını
sağlayan dijitalleşme projeleri yer almaktadır.
Ülkemiz, Temmuz 2022’de CAN’a gözlemci üyelik için
başvurmuş ve 29 Ağustos 2022 tarihinde CAN gözlemci
üyeliğine kabul edilmiştir. Ülkemizin yanısıra
İspanya (2011), Fas (2020), Yunanistan (2023), Panama
(2023) ve Dominik Cumhuriyeti (2024)
gözlemci üyelerdir.
Halihazırda Arjantin, Brezilya, Uruguay, Paraguay ve Şili
ise CAN’ın ortak üyeleridir. CAN’ın çeşitli ülkeler, AB
ve Latin Amerika ve Karayipler coğrafyasında bulunan diğer
bölgesel kuruluşlar ile diyalog ve işbirliği anlaşmaları
bulunmaktadır.
CAN’ın dönem başkanlığını alfabetik sıra ile her yıl bir
üye ülke üstlenmektedir. 2025-2026 dönemi için CAN Dönem Başkanı Ekvator’dur.
Türkiye-And Topluluğu İlişkileri
Ülkemiz 29 Ağustos 2022 tarihli Karar ile ülkemiz, CAN
gözlemci üyeliğine kabul edilmiştir. Topluluğun üye ülkeleri
olan Bolivya, Ekvator, Kolombiya ve Peru ile olumlu seyreden
ilişkilere sahiptir. Latin Amerika ülkeleri ile
işbirliğimizi güçlendirmeye ve ekonomik ilişkilerimizi
geliştirmeye yönelik faaliyetlerimiz kapsamında, And
Topluluğunun faaliyetleri ülkemiz tarafından yakından
izlenmektedir.
|