Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

BM Dünya Gıda Programı (WFP), yardıma muhtaç ülkelerde ekonomik ve sosyal kalkınmanın desteklenmesi amacıyla gıda yardımı sağlanması, acil durum ve kriz anlarında ortaya çıkan gıda ihtiyaçlarının karşılanması, BM kuruluşları ve FAO’nun tavsiyeleri uyarınca dünya gıda güvenliğinin desteklenmesi konularında, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda yardım faaliyetleri yürütmektedir.

Kuruluş Tarihi:

1961

Merkezi:

Roma, İtalya

WFP İcra Direktörü:

David Beasley (ABD))

Üye Ülkeler:

WFP, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile BM Genel Kurulu’nun kararları ile kurulmuş olduğundan, anılan iki örgütün üyesi olan ülkeler ile BM’nin diğer uzmanlık kuruluşlarının üyesi olan ülkeler WFP çalışmalarına katılabilmektedirler. Ancak WFP’da oy hakkı olan ülkeler İcra Kurulu’na üye olan 36 ülkedir. Anılan 36 ülke rotasyona tabidir. Ülkemiz WFP İcra Kurulu çalışmalarına gözlemci sıfatıyla katılım sağlamaktadır.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Türkiye, kuruluşundan itibaren WFP ile ilişki içinde olmuştur.

Örgütün Tarihi

WFP, FAO ve BM Genel Kurulu’nun 1961 yılında kabul ettikleri paralel kararlar ile üç yıllık deneme süresi ile kurulmuştur. Üç yıllık deneme süresinin sonunda, çalışmalarının gerekliliğinin kabul görmesi üzerine, 6 Aralık 1965'te FAO Konferansı’nda ve 20 Aralık 1965'te de BM Genel Kurulu’nda alınan paralel kararlar uyarınca WFP, çok taraflı gıda yardımına ihtiyaç olduğu sürece faaliyet göstermek üzere süresiz olarak kurulmuştur.

WFP, BM Genel Sekreteri ve FAO Genel Direktörü tarafından atanan bir İcra Direktörü ile dört yardımcısı tarafından yönetilir. WFP İcra Direktörü'nün görev süresi 5 yıldır ve bir kez yenilenebilmektedir. WFP İcra Kurulu’nda 36 üye yer almakta olup bu üyeler Kurul’a listeler adına önerilerek ECOSOC ve FAO Konseyi tarafından seçilir. İcra kurulu yılda en az 3 defa toplanmaktadır.

Üye ülkeler kuruluşa yönelik yönlendirme çalışmalarını beş liste altında gerçekleştirirler: D listesinde ülkemizin de yer aldığı “donör” ülkeler yer alırken, genelde yardım alan ülkelerin bulunduğu diğer listelerden A listesinde Asya, B listesinde Afrika, C listesinde Latin Amerika ve E listesinde de Doğu Avrupa ülkeleri yer almaktadır.

Kuruluşun yardım kaynaklarını büyük ölçüde ülkelerin gönüllü katkıları oluşturmaktadır. Ancak son yıllarda WFP’nin özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarından da önemli miktarda katkı sağlamaya çalıştığı gözlemlenmektedir. WFP mevcut durumda 80’i aşkın ülkede açlıkla mücadele amacıyla programlar yürütmekte olup, anılan ülkelerin tam listesine ve yürütülen programlarla ilgili bilgilere WFP’nin internet adresinden ulaşılabilmektedir.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri

Ülkemiz WFP’nin İcra Kurulu çalışmalarına düzenli katılım sağlamaktadır. Ayrıca, donör ülkeleri kapsayan D listesi grubu üyesi olarak, anılan grubun çalışmaları takip etmektedir.

Ülkemizin kuruluş bütçesine yaptığı katkının yanı sıra Türkiye’nin stratejik konumu çerçevesinde, gıda maddesi alımı ve taşıma konularındaki kapasitesi de kuruluş açısından önem arzetmektedir.

WFP, Suriye krizinin ortaya çıkmasıyla birlikte 2012 yılında ülkemizdeki Suriyelilere yönelik yardım faaliyetlerine başlamış olup, hâlihazırda ülkemize ilişkin faaliyetlerini 2020-2021 WFP Türkiye Ara Dönem Ülke Stratejik Planı (Turkey Interim Country Strategic Plan) kapsamında sürdürmektedir.

2018 yılı verilerine göre, Türkiye WFP'nin gıda alımlarında hem değer hem de miktar bakımından birinci sıradaki kaynak ülke konumundadır. 2018 yılında WFP, Türk tedarikçilerinden 169 milyon ABD Doları tutarında, 378 bin ton gıda satın almıştır.