Üye Ülkeler:
AKTSTBS yapısı gereği üye ülke bulunmamaktadır. Sekretarya’nın faaliyetleri, AKSTBA’yı imzalayan veya bu konudaki müzakereleri yürüten tüm ülkeleri kapsamaktadır.
Türkiye’nin Üyelik Durumu:
Sekretarya’nın üyelik mekanizması bulunmamaktadır. Akra Büyükelçiliğimiz Sekretarya’ya akreditedir.
Sekretarya’nın tarihi:
Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi Sekretaryası’nın gelişimi esasen on yıllara yayılan bir zaman dilimini kapsamaktadır. Birleşik Afrika hayali, kıtada bağımsızlık hareketlerinin zirveye ulaştığı ve sömürgecilik faaliyetlerinin sona erdiği 1950’ler/1960’lardan bu yana çok sayıda Afrika ülkesinin ve liderinin temel gayesi olmuştur. 2002’de Afrika Birliği’nin kuruluşu bu hayalin siyasi kanadını teşkil etmiş olmakla birlikte, ekonomik ve ticari anlamda kıta-içi entegrasyonun tesis edilmesi hemen mümkün olmamış; Kıta’nın farklı bölgelerinde, farklı sanayi altyapılarında ve farlı sosyo-ekonomik koşullardaki ülkelerin müşterek noktada buluşması gerekmiştir.
Bu tarihsel ve fikri arka plan ışığında, Afrika Birliği Parlamentosu’nun 2012 yılında Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi’nin (AKSTB) kurulmasına karar vermesi, kıtanın ekonomik entegrasyonu ile toplumsal gelişimi ve sosyo-ekonomik açıdan kalkınması için tarihi bir adım teşkil etmiştir. AKSTBA müzakereleri 2015 yılında başlamış ve Anlaşma, Afrika Birliği üyesi 44 ülke tarafından 21 Mart 2018 tarihinde Ruanda’nın başkenti Kigali’de imzalanmıştır. Anlaşma, 30 Mayıs 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anlaşma rejimi kapsamında 1 Ocak 2021 tarihinde başlayan ticaret, Ekim 2022 itibarıyla tercihli tarife rejimi ve ticaret belgelerinin de kullanılmaya başlamasıyla daha kapsamlı bir hal almıştır.
Hâlihazırda 54 Afrika ülkesi tarafından imzalanmış olan ve 2025 yılının Temmuz ayı itibarıyla iç onay süreçlerini tamamlayan 48 ülkede bağlayıcı hale gelen AKSTBA, Afrika Birliği’nin 2015’te kabul ettiği “Gündem 2063” Çerçeve Belgesi’nin ana omurgasını teşkil etmektedir. Anlaşma, Afrika’da ekonomik entegrasyon hedefi doğrultusunda 2035 yılı itibariyle kıtadaki tarifelerin %100’e yakın oranda kaldırılmasını hedeflemektedir.
AKSTBA’nın 2019’da yürürlüğe girmesiyle birlikte, Anlaşma çerçevesindeki faaliyetlerin, uygulamaların ve müzakere süreçlerinin idame ettirilmesi ve eşgüdümün sağlanması için teknik bir organın ihdas edilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyaca binaen AKSTB Sekretarya’sı 17 Ağustos 2020’de Akra’da eski Gana Dışişleri ve Bölgesel Entegrasyon Bakanı Shirley Ayorkor Botchwey’in de katıldığı törenle teşkil edilmiştir. AKSTBA’yı onaylayan kırk sekiz Afrika ülkesinin yirmisinin onay belgesini Afrika Birliği Komisyonu’na teslim etme süreci Sekretarya’nın teşkil edildiği 17 Ağustos 2020 tarihinden sonraki döneme tekabül etmektedir. AKSTB Genel Sekreterliği görevini 2020 yılından bu yana Wamkele Mene yürütmektedir.
Türkiye’nin Sekretarya’yla İlişkileri:
Ticaret Bakanlığımız ile Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi Sekretarya’sı arasında ‘‘Teknik İşbirliğine Dair Mutabakat Zaptı” III. Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi sırasında (19 Aralık 2021) eski Ticaret Bakanımız Sayın Mehmet Muş ve AKTSB Genel Sekreteri Wamkele Mene tarafından imzalanmıştır.
Mutabakat Zaptı, AKSTBA’nın uygulanmasına matuf alanlarda bilgi paylaşımı, kapasite geliştirme, Türkiye-Afrika Ticaret ve Yatırım imkânlarının kolaylaştırılması, hususi programlar ve faaliyetler marifetiyle özel sektör ortaklığının desteklenmesi gibi unsurları ihtiva etmekte ve bu alanlarda işbirliğini teminen çalışma grubu oluşturulmasını öngörmektedir. Mutabakat Zaptı"nın 4 sayılı maddesi kapsamında kurulması öngörülen Çalışma Grubu'nun ilk toplantısı 3 Mayıs 2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
AKSTBA ile diyalog ve temaslarımız, kuruluşa akredite olan Akra Büyükelçiliğimiz kanalıyla sürdürülmekte olup, ülkemizin AKSTBA ile ilişkileri iyi düzeydedir. Büyükelçimiz Hüseyin Güngör ve AfCFTA Genel Sekreteri Wamkele K. Mene bugüne kadar çeşitli vesilelerle bir araya gelmiştir. Temaslarda, ülkemizin AKSTB Sekretaryası’na nakdi destekte bulunması da dahil teknik işbirliği ve kapasite artırımı hususları gündeme gelmektedir. Ülkemiz tarafından AfCFTA’e yapılan yıllık gönüllü katkıda bulunulmaktadır.
AfCFTA Genel Sekreteri Wamkele Mene 2022 yılında düzenlenen 2. Antalya Diplomasi Forumu’nun (ADF) yanı sıra, ADF 2025 kapsamında, 13 Nisan tarihinde düzenlenen "Afrika’yı Birbirine Bağlamak: Kıtasal Entegrasyon Beklentisi" başlıklı panele katılmıştır. |