Yeni Zelanda'nın Siyasi Görünümü

İngiliz Uluslar Topluluğuna mensup olan Yeni Zelanda’nın yönetim biçimi, İngiliz sistemi parlamenter demokrasiye sahip anayasal monarşidir. Anayasal demokrasi olarak da adlandırılan devlet düzenini belirleyen tek bir belge bulunmamaktadır. Anayasal düzen, kanunlar, mahkeme içtihatları ve tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan uygulama kuralları üzerine oturtulmuştur. Öte yandan, yerli halk olan Maorilerle yapılan 1840 Waitangi Anlaşması, kurucu belge olarak öne çıkmaktadır. Güçler ayrılığı, temel Anayasal ilkeler arasındadır.

Devlet Başkanı, İngiltere Kraliçesi II. Elizabeth olup, Yeni Zelanda Başbakanının teklifi üzerine genellikle beş yıllık sürelerle atadığı Genel Vali tarafından temsil edilmektedir. Kraliçe ve Genel Vali tarafsız ve simgesel konumdadır.

Parlamentoda çoğunluğu teşkil eden partinin ya da koalisyonun lideri, yerleşik uygulama uyarınca, Genel Vali tarafından Başbakan olarak atanır.

Yeni Zelanda yasama organının adı “Temsilciler Meclisi”dir. Halkın oylarıyla üç yıllık süreyle seçilen 120 üyeden oluşan, tek kamaralı bir parlamento şeklinde faaliyet göstermektedir. Yerli halk olan Maorilere de kontenjan tanındığından, toplam milletvekili sayısı bu kontenjana seçilen milletvekili sayısına göre artış gösterebilmektedir. Nitekim, mevcut Parlamentoda halen 122 milletvekili bulunmaktadır.

Yeni Zelanda Genel Valisi 28 Eylül 2016 tarihinden bu yana Patsy Reddy’dir. 23 Eylül 2017 tarihinde gerçekleşen milletvekili seçimlerinde İşçi Partisi-Önce Yeni Zelanda Partisi koalisyonu kurulmuş ve yeni hükümetin Başbakanı İşçi Partisi lideri Jacinda Ardern olmuştur.