Yemen'in Siyasi Görünümü

Yemen Cumhuriyeti, 1990 yılında Yemen Arap Cumhuriyeti (Kuzey Yemen) ile Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin (Güney Yemen) birleşmesiyle kurulmuştur. Ülke 2011 yılında meydana gelen halk hareketine kadar Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Saleh tarafından yönetilmiştir.

2011 Ocak ayından itibaren, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde yaşanan rejim karşıtı halk hareketleri Yemen’de de etkisini göstermiştir. 2011 yılında halk hareketi ve uluslararası kamuoyunun da baskısıyla yönetimden ayrılan eski Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Saleh yerine, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) tarafından sağlanan geçiş sürecinde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Abdu Rabbu Mansour Hadi önce yönetimi devralmış, bilahare 2012 yılında gerçekleştirilen seçimlerde Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 2013 yılında KİK tarafından geçiş süreci takviminin belirlenmesi ve yeni bir anayasanın oluşturulması amacıyla, BM’nin de desteğiyle Ulusal Diyalog Konferansı (UDK) toplanmıştır.

2014 yılında Sana şehrinin işgaliyle başlayarak yönetimi ve ülkenin büyük kısmını kuvvet kullanmak suretiyle ele geçiren ve eski Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Saleh tarafından desteklenen Huti milislerine karşı, meşru Yemen Cumhurbaşkanı Hadi’nin talebi üzerine Arap ülkelerinden oluşan koalisyonla önce 25 Mart 2015 tarihinde “Kararlılık Fırtınası”, bilahare 22 Nisan 2015’te de “Umudun Yenilenmesi” operasyonu başlatılmıştır.

BM Güvenlik Konseyi (BMGK), 14 Nisan 2015 tarihinde Hutilerin, şartsız olarak ve derhal şiddete son vermelerini ve başkent Sana dâhil ele geçirdikleri yerlerden geri çekilmelerini öngören 2216 sayılı kararı kabul etmiştir.

Yemen’deki ihtilafa siyasi bir çözüm bulunması için Nisan-Ağustos 2016 tarihlerinde BM gözetiminde ve Kuveyt’in evsahipliğinde düzenlenen görüşmeler 6 Ağustos’ta bir anlaşmaya varılamadan sona ermiştir.

Kuveyt görüşmelerinin son aşamalarında, 28 Temmuz 2016 tarihinde Hutiler ile Genel Halk Kongresi’nin (GHK) eski Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Saleh’e bağlı unsurları ülkeyi birlikte yönetmek üzere bir “Siyasi Konsey” oluşturulmasına karar verdiklerini duyurmuşlardır.

ABD, İngiltere, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden oluşan ve “Quad” olarak adlandırılan ülkelerin 2016 Ağustos ayından sonra yürüttüğü temaslar sonucunda, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin Yemen Özel Temsilcisi Şeyh Ahmed tarafından 2016 Ekim sonunda taraflara bir Yol Haritası sunulmuştur. Yol Haritası, Yemen meşru Hükümeti tarafından, yerleşik referanslara aykırı olduğu ve meşruiyeti Huti/Saleh tarafıyla paylaşmaları sonucunu doğuracağı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Çatışmaların başladığı Mart 2015’ten bu yana Yemen’de, sivil can kayıplarının 10.000’i aştığı, ülkede nüfusun yaklaşık yüzde 80'ine tekabül eden 18,8 milyon kişinin insani yardıma muhtaç olduğu, 17 milyondan fazla Yemenlinin yeterli gıdadan mahrum olduğu ve 7 milyon kişinin açlık sınırında bulunduğunu belirtilmektedir.