#

Türkiye-Yunanistan İlişkileri

a. Siyasi İlişkiler

Türk-Yunan ilişkileri 1999 yılı itibariyle işbirliği ve diyaloğa dayalı yeni bir döneme girmiştir. Bu çerçevede, iki ülke arasındaki sorunların diyalog yoluyla ele alınması amacıyla çeşitli mekanizmalar geliştirilmiş ve son yıllarda üst düzey ziyaretler artış göstermiştir.

Her iki ülkede de, 2015 yılında uzun bir seçim süreci yaşamasına rağmen Yunanistan Dışişleri Bakanı Kocias Mayıs ayında, Yunanistan Başbakanı Çipras ise Kasım ayında ülkemize çalışma ziyaretinde bulunmuşlardır. Yunanistan Dışişleri Bakanı Kocias ayrıca, 25 Ocak 2016 tarihinde Sayın Bakanımızla gayiresmi görüşme yapmak üzere ülkemizi ziyaret etmiştir. Sayın Bakanımız da 4 Mart 2016 tarihinde Yunanistan’a ziyarette bulunmuştur.

2010 yılında hayata geçirilen Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi (YDİK) toplantıları, her iki Başbakanları başkanlığında ve Dışişleri Bakanları koordinasyonunda, sırasıyla ülkemizde ve Yunanistan’da düzenlenmektedir. YDİK toplantılarının birincisi 14-15 Mayıs 2010 tarihinde Atina’da, ikincisi 4 Mart 2013 tarihinde İstanbul’da, üçüncüsü 6 Aralık 2014 tarihinde tekrar Atina’da ve dördüncüsü 8 Mart 2016 tarihinde İzmir’de gerçekleştirilmiştir. YDİK sürecinde bugüne kadar toplam 54 belge imzalanmıştır.

İki ülke Dışişleri Bakanlıkları arasında düzenli siyasi istişareler gerçekleştirilmekte olup, son siyasi istişareler 29 Şubat 2016 tarihinde Atina’da yapılmıştır. 1 Mart 2016 tarihinde ise İstikşafi Temasların 60. turu yapılmıştır.

Ülkemiz ile Yunanistan arasında Ege Denizi’nde birbiriyle bağlantılı ve ülkemizin temel hak ve çıkarlarını doğrudan etkileyen bir dizi sorun bulunmaktadır. Ege sorunları ile ilgili daha kapsamlı bilgiye Ana Sayfa > Dış Politika > Temel Dış Politika Konuları > Ege Denizi bölümünden ulaşılabilmektedir.

 

b. Ekonomik/Ticari İlişkiler

Yunanistan’la ilişkilerimizde diyalog ve işbirliği sürecinin en somut yansımaları ticaret, ekonomi, ulaştırma ve turizm alanlarında gözlenmektedir. 2014 yılında Yunanistan ile ticaret hacmimiz 5.58 milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiş olup, bu rakam, YDİK mekanizmasının kurulduğu 2010 yılı ticaret rakamlarının yaklaşık iki katına tekabül etmektedir. Yunanistan’ın içinde bulunduğu ekonomik kriz ortamı ve petrol fiyatlarında meydana gelen düşüşün de etkisiyle 2015 yılında, ikili ticaret hacminde bir düşüş meydana gelmiş olmakla birlikte, ikinci YDİK toplantısı sırasında konulan 10 milyar Dolar’lık ikili ticaret hacmi hedefine ulaşılması amaçlanmaktadır.

Yunanistan’ın ülkemizdeki yatırımları 6,8 milyar Dolar, ülkemizin Yunanistan'daki yatırımları 500 milyon Dolar düzeyinde olup, işadamlarımızın da son dönemde yat limanı ve liman işletmesi gibi alanlar başta gelmek üzere, Yunanistan’da açılan ihaleler ve özelleştirme programları ile Yunan şirketlerle ortaklıklar ihdas etmeye ilgi gösterdikleri görülmektedir. Ayrıca, T.C. Ziraat Bankası, Atina, Gümülcine, İskeçe ve Rodos’ta bulunan birer şubesiyle, 2009 yılından bu yana Yunanistan’daki bankacılık faaliyetlerini sürdürmektedir.

İki ülkenin öncelikli olarak geliştirmeye önem atfettiği işbirliği alanlarından bir diğeri ise ulaştırmadır. Halihazırda, THY başta olmak üzere, ülkemizdeki havayollarının iki ülke arasında farklı güzergahlarda gerçekleştirdikleri haftalık toplam sefer sayısı 52’dir. Havayolu taşımacılığının yanısıra İzmir ve Selanik arasında yük ve yolcu taşımacılığı yapacak gemi seferlerinin başlatılması ile İstanbul-Selanik hızlı tren hattının kurulmasına yönelik somut ortak projelerin hayata geçirilmesi yoluyla demiryolu ve denizyolu taşımacılığının da geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Sözkonusu projelerin hayata geçirilmesiyle, son yıllarda olumlu bir seyir içinde olan karşılıklı turist sayılarının daha da artacağına inanılmaktadır. Her yıl yaklaşık birer milyon turist karşılıklı olarak Türkiye ve Yunanistan’ı ziyaret etmektedirler. Yunanistan’ın kıyılarımıza yakın ve doğrudan deniz seferi bağlantısı bulunan Yunan adalarına seyahatlerde kolaylaştırılmış vize uygulaması turist sayılarının artmasına önemli katkı sağlamaktadır. 2012 yılında başlatılan ve bilahare 2015 turizm sezonu için de uzatılan sözkonusu uygulama, halihazırda Rodos, İstanköy, Meis, Sakız, Sisam, Midilli ve Sömbeki adalarını kapsamaktadır.

c. Kültürel/Eğitim İşbirliği

Yunanistan’la kültürel işbirliğimizin en önemli unsuru Yunanistan’daki ve ülkemizdeki ortak kültürel mirasın varlığıdır. Yunanistan’daki taşınmaz nitelikte Osmanlı kültür mirasını oluşturan eserler, büyük çoğunlukla, zamanın tahribatına terk edilmiş veya onarım adı altında özgün karakterini kaybedecek hale getirilmiştir. Sözkonusu eserler zaman zaman kimliği belirlenemeyen şahısların saldırılarına da maruz kalmaktadır.

Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi’nin 4 Mart 2013 tarihinde İstanbul’da düzenlenen ikinci toplantısında da tarihi eserlerin restorasyonu ve korunması konuları da ele alınmıştır. Anılan toplantıda, UNESCO kültürel mirası listesinde yer alan eserlerle ilgili olarak “Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanı ile Yunanistan Cumhuriyeti Eğitim ve Din İşleri, Kültür ve Spor Bakan Vekili Arasında UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi Bağlamında Kültürel Mirasın Belirlenmesi, Korunması ve Muhafaza Edilmesi Alanında İşbirliği Niyet Beyanı” imzalanmıştır.

Kültürel alanda iki ülke ilişkileri bakımından dikkat çeken bir diğer gelişme, birçok Türk televizyon dizisinin Yunan televizyonlarında yayımlanmakta olması ve yüksek bir izleme oranına sahip olmalarıdır.

Öte yandan, 16 Ağustos 2013 tarihinde restorasyonunun tamamlanmasının ardından yeniden ziyarete açılan Selanik’teki Atatürk Evi’ni ziyaret eden kişi sayısının her yıl daha da arttığı görülmektedir. 2015 yılında 97.257 kişinin ziyaret ettiği Atatürk Evi’ni, 2013 Ağustos ayından bu yana ziyaret eden kişilerin toplam sayısı ise 230.000’e ulaşmıştır.

Ülkemiz ve Yunanistan yerel yönetimleri arasında kardeş şehir ilişkileri tesis edilmesine de devam olunmaktadır.

Diğer taraftan, eğitim alanında karşılıklı olarak Hükümetler emrine tahsis edilen bursların yanısıra, Türkiye Bursları kapsamında da çok sayıda Yunanistan uyruklu öğrenciye, ülkemiz üniversitelerinde öğrenim görebilmelerini teminen yükseköğrenim bursu tahsis edilmesi uygulaması sürdürülmektedir.