#

Türkiye - Azerbaycan Siyasi İlişkileri

Türkiye, 30 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni 9 Kasım 1991’de tanıyan ilk devlet olmuştur. Azerbaycan’la 14 Ocak 1992’de imzalanan Protokolle diplomatik ilişki kurulmuş ve Başkonsolosluk olarak görev yapmakta olan Temsilciliğimiz Büyükelçilik düzeyine yükseltilmiştir. Halihazırda, Azerbaycan’da Bakü Büyükelçiliğimiz ile Nahçıvan ve Gence Başkonsolosluklarımız faaliyet göstermekte olup, Azerbaycan’ın ise Ankara’da Büyükelçiliğinin yanısıra İstanbul ve Kars’ta Başkonsolosluğu bulunmaktadır.

İki dost ve kardeş ülke arasında siyasi, askeri, sosyal ve ekonomik ilişkiler çok iyi düzeyde seyretmektedir. Bu bağlamda, Sayın Cumhurbaşkanımızın 16-17 Ağustos 2010 tarihlerinde Azerbaycan’a gerçekleştirdiği ziyaret vesilesiyle iki ülke arasında “Stratejik Ortaklık ve Karşılıklı Yardım Anlaşması” sonuçlandırılmış, 15-16 Eylül 2010 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları 10. Zirvesi marjında Sayın Başbakanımız ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından iki ülke arasında “Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi kurulmasına dair Ortak Açıklama” imzalanmıştır. Sözkonusu belgeler ikili ilişkilerimizin derinleşerek gelişmesinin hukuki zeminini daha da sağlamlaştırmıştır.

Bu açıklama çerçevesinde, Türkiye-Azerbaycan YDSK I. Toplantısı 25 Ekim 2011 tarihinde İzmir’de, YDSK’nın II. Toplantısı ise 11 Eylül 2012 tarihinde Gebele’de gerçekleştirilmiştir. Bahsekonu toplantılar sırasında, çok sayıda anlaşmanın imzalanması iki ülke arasında her alanda gelişmekte olan ilişkilerin derinleşmesi yönünde yeni bir boyut oluşturmuştur.

Türkiye ile Azerbaycan, bölgesel konuların ele alındığı işbirliği forumlarının geliştirilmesinde de bölgelerinde öncü rol oynamaktadır. Bu çerçevede iki ülkenin İran ve Gürcistan ile tesis ettikleri Dışişleri Bakanları Üçlü Toplantı mekanizması önemli bir işlev görmektedir. Türkiye-Azerbaycan-İran Dışişleri Bakanları Toplantısı son olarak 7 Mart 2012 tarihinde Nahçıvan’da; Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Dışişleri Bakanları Üçlü Toplantısının ilki de 8 Haziran 2012 tarihinde Trabzon’da gerçekleştirilmiştir.

Türkiye, Azerbaycan’ın en önemli dış politika sorunu olan Yukarı Karabağ ihtilafına biran önce uluslararası hukuk çerçevesinde barışçı, adil ve kalıcı bir çözüm bulunması amacıyla AGİT çerçevesinde faaliyet gösteren Minsk Grubu’nun çalışmalarına aktif olarak katılmakta, Azerbaycan topraklarının işgali dolayısıyla 1993 yılından bu yana Ermenistan sınırını kapalı tutmaktadır. Türkiye, AGİT Minsk sürecini ihtilafa çözüm bulunabilecek uygun platform olarak görmeye devam etmekte, ayrıca barış sürecinde mevcut tıkanıklığın aşılabilmesi için yaratıcı açılımlara gerek bulunduğu görüşünü savunmaktadır.

İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler de gelişmekte olup, 2011 yılı itibariyle Azerbaycan’a ihracatımız 2 milyar 65 milyon 166 bin ABD Doları, ithalatımız ise 1 milyar 388 milyon 504 bin ABD Dolarıdır. İhracatımızdaki artış oranı bir önceki yıla göre %33,20’dir. İhracatımızın %86,69’unu sanayi ürünleri, %9,02’sini tarım ürünleri, %2,93’ünü madencilik ürünleri ve geri kalan %1,35’lik kısmını ise diğer ürünler oluşturmaktadır. İthalatımız bir önceki yıla göre %60,5 oranında artmıştır. İthalatımızın %94,05’lik kısmını madencilik ürünleri (esasen doğalgaz), %5,17’sini sanayi ürünleri ve geri kalan %0,78’lik kısmını da tarım ve diğer ürünler teşkil etmektedir.

Azerbaycan’da faaliyet gösteren 800’ün üzerindeki Türk şirketi tarafından gerçekleştirilen yatırımların toplam değerinin 3 milyar Doları aştığı tahmin edilmektedir. Başta TPAO olmak üzere enerji sektörüne yönelen yatırımlarımız da dâhil edildiğinde bu miktar 6 milyar Doların üzerine çıkmaktadır.

Enerji işbirliği alanında 7 Haziran 2010 tarihinde iki ülke Enerji Bakanlıkları ve enerji şirketleri arasında önemli belgeler imzalanmıştır. Bu belgeler, Türkiye ve Azerbaycan’ın doğalgaz fiyatından transit koşullarına kadar birçok sahada bir paket halinde ele aldıkları konularda varılan mutabakatın temelini oluşturmaktadır.