Türkiye - Azerbaycan Siyasi İlişkileri

Türkiye, 30 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni 9 Kasım 1991'de tanıyan ilk devlet olmuştur. Diplomatik ilişkiler 14 Ocak 1992'de kurulmuş ve Bakü’de Başkonsolosluk olarak görev yapmakta olan temsilciliğimiz Büyükelçilik düzeyine yükseltilmiştir. Azerbaycan’da ayrıca Nahçıvan ve Gence Başkonsolosluklarımız faaliyet göstermektedir. Azerbaycan’ın ise Ankara’daki Büyükelçiliğinin yanısıra İstanbul ve Kars’ta da Başkonsoloslukları bulunmaktadır.

Türkiye’nin Azerbaycan’la ilişkileri çok boyutlu ve stratejik düzeydedir. Yoğun şekilde devam eden karşılıklı üst düzey ziyaretler, ilişkilerin arkasındaki en önemli itici güçtür. İki ülke devlet yetkililerinin göreve geldikten veya sembolik önemi haiz gelişmelerin ardından diğer ülkeyi öncelikli olarak ziyaret etmeleri şeklinde bir gelenek yerleşmiştir.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı, Hocalı Katliamı’nın 25. yıldönümü nedeniyle Türk Konseyi tarafından düzenlenen konferansa katılmak üzere 22 Şubat 2017 tarihinde ülkemizi ziyaret etmiş, bu vesileyle Sayın Bakanımızla ikili bir görüşme gerçekleştirmiştir. Azerbaycan Meclis Başkanı 22 Mayıs 2017 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen KEİ Zirvesi’ne katılmıştır. Azerbaycan Cumhurbaşkanı 9-10 Temmuz 2017 tarihlerinde 22. Dünya Petrol Kongresi’ne, 19-20 Ekim 2017 tarihlerinde ise D-8 Zirvesi’ne katılmak üzere ülkemizi ziyaret etmiştir. Cumhurbaşkanı Aliyev son olarak, İİT Olağanüstü Zirvesi’ne iştirak etmek amacıyla 13 Aralık’ta ülkemizi ziyaret etmiştir.

İkili ilişkilerin daha da güçlendirilmesi amacıyla 2010 yılında Cumhurbaşkanları düzeyinde Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi (YDSK) mekanizması tesis edilmiştir. Sayın Cumhurbaşkanımız Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi VI. Toplantısı ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının ilk seferi vesilesiyle 30-31 Ekim 2017 tarihlerinde Azerbaycan’a ziyaret gerçekleştirmiştir .

Azerbaycan ile tesis edilen Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan, Türkiye-Azerbaycan-İran ve Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan üçlü toplantıları, bölgesel istikrar, barış ve refaha katkı sağlayan önemli mekanizmalardır. Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan ile Türkiye-Azerbaycan-Türkmenistan üçlü toplantı süreçleri Devlet Başkanları seviyesine de çıkartılmıştır. 2017 yılında Türkiye-Azerbaycan-Pakistan üçlü mekanizması tesis edilmiş ve ilk toplantısı 30 Kasım 2017 tarihinde Bakü’de gerçekleştirilmiştir.

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tek kara bağlantısını oluşturan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, ülkemizin Azerbaycan'la ikili ilişkileri açısından ayrı bir yer tutmaktadır. Ermenistan, İran ve Türkiye arasında kalan ve Azerbaycan'dan fiziken ayrı olan, tarihte "Türk Kapısı" olarak da tasvir edilegelen Nahçıvan, Azerbaycan halkı ile doğrudan bağlantı noktamızı oluşturmaktadır. Sayın Başbakanımız 20 Aralık 2017 tarihinde Nahçıvan’a bir ziyaret gerçekleştirmiştir.

Ülkemiz, Yukarı Karabağ ihtilafının Azerbaycan’ın toprak bütünlüğü ve egemenliği çerçevesinde, barışçıl yollarla biran önce çözüme kavuşturulması için çaba sarfetmektedir. Bu çerçevede, AGİT Minsk Grubu’nun bir üyesi olarak, girişimlerini sürdürmekte ve özellikle Nisan 2016’da temas hattında ve Azerbaycan-Ermenistan sınırının belirli kesimlerinde yaşanan şiddetli çatışmalar ve can kayıpları ertesinde endişelerini ve müzakerelere hız verilmesi yönündeki çağrısını her fırsatta dile getirmektedir.