Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin Siyasi Görünümü

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin 5 yılda bir gerçekleştirildiği KDC’de son seçimler 28 Kasım 2011 tarihinde yapılmış olup, Joseph Kabila oyların % 48,9’unu alarak ikinci kez Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Anayasaya göre 27 Kasım 2016 tarihinde düzenlenmesi gereken müteakip seçimler öngörülen zamanda gerçekleştirilememiştir.

Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanı Kabila'nın seçimlerin düzenlenmesine kadar görevine devam edebileceğine hükmetmiş; müteakiben, Afrika Birliği'nin KDC arabulucusu Togo eski Başbakanı Edem Kodjo'nun girişimleriyle Parlamentodaki iktidar bloku “Majorité Presidentielle” ile muhalefet arasında görüşmeler sürdürülmüştür. Ancak sözkonusu görüşmeler Seçim Kurulunun (CENI) seçimler için 2018 yılını işaret etmesi üzerine çıkmaza girmiş, 19 Eylül 2016 tarihinde düzenlenen Kabila karşıtı protesto gösterileri başkent Kinşasa başta olmak üzere birçok şehirde geniş çaplı şiddet olaylarına dönüşmüştür. Olaylar, 19 Aralık 2016 tarihi yaklaştıkça ülkede siyasi gerginlik ve şiddet eylemlerinin artacağı endişesini arttırmışsa da, arabulucu Kodjo'nun girişimleri ile başlatılan ulusal diyalog sayesinde 18 Ekim 2016 tarihinde imzalanan anlaşma ve bu anlaşma kapsamında muhalafetten Samy Ntita Badibanga'nın yeni Başbakan olarak görevlendirilmesi gerginlikleri azaltmış, nitekim 19 Kasım 2016’da muhalefetin çağrısıyla yapılan gösteriler sönük ve olaysız geçmiştir. Kabila’nın görev süresinin dolduğu 19 Aralık ve izleyen günlerde yaşanan olaylar da korkulduğu kadar şiddetli olmamıştır.

18 Ekim 2016’da iktidar bloğu MP ile muhalefetin bir kısmı arasında imzalanan anlaşma çerçevesinde 17 Kasım 2016’da Başbakan olarak görevlendirilen Samy Ntita Badibanga, 20 Aralık Salı günü Başbakan dahil 45 üyeden oluşan ve muhalefetten Bakanların da yer aldığı geçiş Hükümetini açıklamıştır. İktidar bloğu ve muhalefet arasında Kongo Demokratik Cumhuriyeti Piskoposları Ulusal Konferansı (CENCO) arabuluculuğunda gerçekleştirilen müzakereler 31 Aralık 2016 tarihinde tamamlanmıştır. Görüşmeler sonucunda, iktidar ile muhalefet partileri arasında bir anlaşma imzalanmıştır. Bahsekonu anlaşmaya göre, 19 Aralık’ta görev süresi biten Cumhurbaşkanı Kabila geçiş süresi boyunca Cumhurbaşkanı olarak kalmaya devam etmesi, yeni seçimlerin Aralık 2017 ayında gerçekleştirilmesi ve Kabila’nın seçimlerin ardından görevi yeni Cumhurbaşkanına bırakması kararlaştırılmıştır. Yine sözkonusu Anlaşma hükümleri kapsamında, Cumhurbaşkanı Kabila’nın geçiş süresi boyunca yerine getireceği Cumhurbaşkanlığı görevi, üçüncü dönem Cumhurbaşkanlığı olarak nitelendirilmeyecektir.

Diğer yandan, ülkedeki istikrarsızlık ortamı ve giderek artan güvenlik sorunları nedeniyle seçimler 31 Aralık Anlaşması uyarınca öngörülen tarihte de yapılamamıştır. KDC Yüksek Seçim Kurulunun (CENI), 5 Kasım 2017 tarihinde açıkladığı seçim takvimine göre ülkede seçimlerin 23 Aralık 2018 tarihinde düzenlenmesi öngörülmektedir.

Afrika Birliği ve Büyük Göller Bölgesi Konferansı’nın (ICGLR) girişimleriyle 2013 yılı Şubat ayında 11 bölge ülkesi Addis Ababa Çerçeve Anlaşması’nı imzalayarak KDC’nin toprak bütünlüğünü garanti etmiş ve isyancı örgütlere destek olmamayı taahhüt etmişlerdir. Ülkenin doğusundaki çatışmaların sürmesi ve insani durumun kötüleşmesi çerçevesinde 2098 sayılı BMGK Kararı ile 2013 Ağustos ayından itibaren ülkede bulunan BM Misyonu MONUSCO bünyesinde bir Acil Müdahale Tugayı konuşlandırılmıştır.

KDC’nin doğusunda 2012-2013 yıllarında faaliyet gösteren M23 adlı silahlı örgüt, 2013 yılında silah bırakmış olmakla birlikte, halen ülkenin doğu ve orta kesimlerinde faaliyet gösteren pek çok silahlı grup bulunmakta ve zaman zaman çatışmalar yaşanmaya devam etmektedir. Özellikle Ağustos 2016'da, güvenlik güçlerinin Luba kabilesinin lideri, yerel ismi Kamuina Nsapu olan Jean-Pierre Pandi'yi öldürmesinden ve cenazesinin kabilesine teslim edilmemesinden sonra ülkenin orta güney kısmında ortaya çıkan Kamuina Nsapu isyanı, Kasai Central ve Kasai Oriental eyaletlerinde ciddi bir güvenlik sorunu haline gelmiştir.