Kazakistan'ın Siyasi Görünümü

Kazakistan 16 Aralık 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan etmiştir. Anayasa 28 Ocak 1993 tarihinde kabul edilmiştir. Anayasada, ülkenin idare şekli “başkanlık sistemiyle yönetilen, üniter, laik, demokratik, sosyal bir hukuk devleti” olarak tanımlanmıştır.

İdari açıdan ülke, 14 idari eyalet (Oblast) ve iki özel bölge (Astana ve Almatı) olmak üzere 16 bölgeye bölünmüştür.

Cumhurbaşkanı yürütmenin başıdır. Cumhurbaşkanının görev süresi 7 yıl iken Mayıs 2007’de yapılan anayasal değişiklikle 5 yıla indirilmiştir. Cumhurbaşkanı en fazla 2 dönem için seçilebilmektedir. Bununla birlikte, Anayasa’da yapılan değişiklikle, yalnızca Cumhurbaşkanı Nazarbayev’e ömür boyu seçilebilme hakkı tanınmıştır. 2016 yılında yapılması öngörülen Cumhurbaşkanlığı seçimleri de 26 Nisan 2015 tarihinde gerçekleştirilmiş olup, Cumhurbaşkanı Nazarbayev % 97,7’lik oy oranı ile tekrar Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir.

Kazakistan parlamentosu Meclis ve Senato’dan oluşan iki kanatlı bir yapıya sahiptir. Senato 6 yıllık bir dönem için seçilen toplam 47 senatörden oluşmaktadır. Senato’ya 14 oblasttan, Almatı ve Astana şehirlerinden ikişer kişi Maslihat adı verilen yerel meclislerce seçilmektedir. 15 Senato üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Senato üyelerinin yarısı her üç yılda bir yenilenmektedir. Senato üyelerinin görev süresi 6 yıldır. Parlamento’nun alt kanadı Meclis 107 milletvekilinden oluşmaktadır. Bunların 98’i siyasi partilerden parti listelerine göre, 9 milletvekili ise Kazakistan Halklar Asamblesi tarafından 5 yıl süreyle seçilmektedir.

15 Ocak 2012 tarihinde gerçekleştirilen erken milletvekili seçimlerinde ilk defa % 7 ülke seçim barajını aşarak üç siyasi partinin mecliste temsili mümkün olmuştur. Bu husus, Kazakistan’da parlamenter demokrasinin gelişimi yolunda önemli bir adım sayılmaktadır.

Cumhurbaşkanı Nazarbayev 20 Ocak 2016 tarihinde, Kazakistan Başbakanı ve Senato Başkanı ile yaptığı istişarelerin ardından, Kazak milletvekillerinin erken seçim talebi doğrultusunda, Kazakistan Cumhuriyeti 5. Dönem Meclisi’nin yetkilerini feshettiğini ve normalde 2016 yılının sonbahar aylarında yapılması planlanan meclis seçimlerinin 20 Mart 2016 tarihinde yapılmasına ilişkin kararı onayladığını açıklamıştır.

20 Mart 2016 tarihinde gerçekleştirilen seçim sonuçlarına göre Nur Otan Partisi % 82,15; Ak Jol Partisi % 7,18; Komünist Halk Patisi %7,14; Birlik Partisi % 0,29; Ulusal Sosyal Demokratik Partisi % 1,18; Halkın Demokratik Yurtseverler Partisi "Auyl" % 2 oranında oy almıştır. %7’lik seçim barajını ise Nur Otan, Ak Jol ve Komünist Halk Patileri geçebilmiştir. Başbakan Karim Massimov’un kabinesi yeni meclisten güvenoyu almış olup görevine devam etmektedir.

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Devlet Başkanının bazı yetkilerinin Hükumete ve Parlamentoya devredilmesi son dönemde Kazakistan’da yaşanan kaydadeğer bir gelişmeyi teşkil etmiştir.