#

Kazakistan'ın Ekonomisi

Ülke Ekonomisi:

Kazakistan ekonomisi ağırlıklı olarak enerji kaynakları ihracatına dayalıdır. Bununla birlikte ekonominin çeşitlendirilmesi çabaları çerçevesinde sanayi ve yenilikçi teknolojiler temelinde bir kalkınma modelinin (2050 stratejisi) uygulanması hedeflenmektedir. Bu çerçevede iddialı bir sanayileşme programı uygulamaya geçirilmiş ve bu kapsamdaki projelere önemli miktarda fon ayrılmıştır.

Ekonominin çeşitlendirilmesini teminen, Kazak ekonomisindeki payı halen %17,8 olarak hesaplanan KOBİ’lerin ekonomiye sağladıkları katma değerin hızla arttırılması Kazak yönetiminin öncelikli hedefleri arasında yer almaktadır.

Küresel ekonomik krizin olumsuz etkilerinin atlatılmasıyla Kazakistan ekonomisinin 2010 yılında hızlı bir toparlanma sürecine girdiği görülmüştür. Kazakistan ekonomisi 2013 yılında %6 oranında büyümüştür. Bu çerçevede, GSYİH 217 milyar dolara, kişibaşı milli gelir ise 12.800 dolara ulaşmıştır.

2013 yılında sanayi üretiminde %2,3 oranında artış kaydedilmiş, işsizlik oranı %5,2 seviyesine ulaşmıştır. 2012 yılında %6 olarak gerçekleşen enflasyon, 2013 yılında tüketime olan talebin artmasına karşın %4,8 düzeyinde tutulabilmiştir. 2013 yılında Kazakistan’ın toplam dış borcu 2012’ye göre %8 artarak 148 milyar dolara ulaşmıştır. Kazakistan Merkez Bankası ve Ulusal Refah Fonu Samruk Kazına’da biriktirilen döviz ve altın rezervlerinin toplam tutarı 2013 yılında bir önceki yıla göre %10,7 artış göstererek 95,2 milyar dolara yükselmiştir.

2013 yılında Kazakistan’ın ihracatı 69,5 milyar dolar, ithalatı 39,4 milyar dolar, ülkenin dış ticaret fazlası ise 30,1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2013 yılında Kazakistan’ın ihracatında ilk 3 ülke İtalya, ÇHC, Hollanda, ithalatında ilk 3 ülke ise Rusya, ÇHC ve Almanya olmuştur.

Türkiye ile Ekonomik İlişkileri:

Kazakistan ile ticaretimizde denge ülkemiz aleyhinedir. Bunda Kazakistan’dan ham madde ithalatımız rol oynamaktadır. 2013 yılında ihracatımız 1,04 milyar dolar, ithalatımız ise 3,11 milyar dolar olmuştur. Kazakistan’la ticaret hacmimizin 2015 yılına kadar 10 milyar dolara yükseltilmesi müşterek hedefimizdir.

İki ülke arasında oluşturulan “Yeni Sinerji - Ortak Ekonomi Programı”, ekonomik, ticari, bilimsel ve teknik işbirliğinin artırılması, mevcut işbirliği alanlarının yanı sıra yeni alanlarda işbirliğinin geliştirilmesi, tarafların kamu ve özel sektörleri arasındaki etkileşimin güçlendirilmesi ve öncelikli alanlarda yatırım projelerinin gerçekleştirilmesini hedeflemektedir.

Kazakistan, ülkemizin Orta Asya’da yatırımlarının en fazla olduğu ülkelerden biridir. Kazakistan’da faaliyet gösteren yaklaşık 100 yatırımcı Türk firmasının gıda, petrol, ilaç-kimya sanayi, inşaat, otelcilik, sağlık ve savunma sanayi alanlarında yoğunlaşan yatırımlarının toplam tutarı 2,05 milyar dolar seviyesindedir. Türkiye, sermaye miktarı açısından Kazakistan’daki 17. büyük yatırımcı konumunda olmakla birlikte enerji dışı sektörlerdeki yatırımlar açısından 4. sırada yer almaktadır. Kazakistan’da kayıtlı 600’ün üzerinde Türk sermayeli işletme faaliyet göstermektedir.

Kazakistan’da, Türk müteahhitlerince bugüne kadar toplam 17,4 milyar dolar değerinde 400 proje üstlenilmiştir.

Kazak sermayesinin Türkiye’ye olan ilgisi de artarak sürmektedir. Kazak firmalarının son yıllarda Türkiye’de başta petrol ve turizm sektörlerinde yaptıkları yatırımlar 705 milyon dolara ulaşmıştır. Ülkemizde halen 150’nin üzerinde Kazak sermayeli şirket mevcuttur.

Türk Eximbank’ın Kazakistan’a açmış olduğu, 56 milyon dolarlık kısmı ticaret finansmanı, 184 milyon dolarlık kısmı yatırım projelerine olmak üzere toplam 240 milyon dolarlık kredinin kullanımları tamamlanmıştır.

Türkiye, % 50’nin üzerinde payla Kazak turistler için birinci destinasyon konumundadır. 2012 yılında Kazakistan’dan ülkemize 381 bin ziyaretçi gelmiştir. 2013 yılında ise 425 bin Kazakistan vatandaşı ülkemizi ziyaret etmiştir.

TİKA tarafından Kazakistan’da 1992’den beri gerçekleştirilen eğitim, kültür, insani-sosyal yardım, sağlık, medya ve KOBİ’ler alanlarındaki projelerin maliyeti yaklaşık 57 milyon doları bulmuştur.