Gabon'un Siyasi Görünümü

Gabon üniter bir cumhuriyettir. Devletin nitelikleri laik, demokratik ve sosyal olarak tanımlanmaktadır. İdari bakımdan 9 ana vilayete bölünmüş olup, 9 vilayet de 36 ilçeye ayrılmıştır. Yerel yöneticiler Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Yürütme, devletin başı konumundaki Cumhurbaşkanı, hükümetin başı konumundaki Başbakan ve Başbakan tarafından atanmış Bakanlar Kurulu üyelerinden oluşur.

Parlamento, Ulusal Meclis ve Senato olmak üzere iki kanattan oluşmaktadır. 120 sandalyeli Ulusal Meclis üyeleri beş yıllık süreyle seçilmektedir. 91 üyeli Senato’nun üyeleri, dokuz eyaletin yerel konseyleri tarafından 6 yıllık süreyle seçilmektedir. Anayasada yapılan düzenleme sonucu Senato 1997’den bu yana yerel toplulukları temsil etmektedir.

41 yıldır iktidarda bulunan Cumhurbaşkanı Omar Bongo’nun Haziran 2009’da hayatını kaybetmesi, Gabon siyasi hayatında yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Ağustos 2009’da yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde 18 aday yarışmış, seçimler sonucunda Omar Bongo’nun oğlu, iktidar partisi PDG’nin (Gabon Demokratik Partisi) lideri Ali Bongo Ondimba, oyların %42’sini alarak Cumhurbaşkanlığı’na seçilmiştir. Ali Bongo, Kasım 2009’da görevi resmen devralmıştır.

Son Parlamento seçimleri Aralık 2011’de gerçekleştirilmiştir. Seçime katılım oranı son derece düşük olmuş (%34), iktidardaki PDG partisi, 120 sandalyeli Ulusal Meclis’te 114 sandalye kazanmıştır. Uluslararası gözlemciler seçimleri serbest ve adil olarak nitelendirmiştir.

Ağustos 2016’da düzenlenen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Ali Bongo Ondimba 7 yıllık ikinci bir dönem için yeniden seçilmiştir. Bahsekonu Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Ondimba idaresine karşı ülke genelinde protesto eylemleri vuku bulmuş, eğitim sektöründe Ekim 2016’da başlayan genel grev Nisan 2017’ye kadar sürmüştür.

Nisan 2017’de başlatılan ‘‘Milli Diyalog Süreci’’ ile siyasi ve toplumsal uzlaşı sisteminin yeniden oluşturulması amaçlanmıştır. Hükümet ile bazı siyasi muhalif parti ve oluşumlar arasında başlatılan Milli Diyalog süreci bünyesindeki çalışmalar Mayıs 2017’de sonuçlandırılmış, Hükümet ve muhalefet temsilcilerince hazırlanan rapor Cumhurbaşkanı Ali Bongo Ondimba’ya sunulmuştur.

Milli Diyalog Süreci’nin sonuçları arasında Senato’daki sandalye sayısının azaltılması ve senatörlerin 6 yıllık görev sürelerinin 5 yıla indirilmesi ile 120 sandalyeli Milli Meclis’de sandalye sayısının artırılması gibi yeni düzenlemelere gidilmesi yer almaktadır.

Bu çalışmalarla oluşturulan Anayasa değişikliği Gabon Meclisi tarafından 14 Aralık 2017 tarihinde onaylanmıştır. İktidar Anayasa’nın devlet kurumlarının işleyişini kolaylaştıracağını, muhalefet ise demokratik normlarla uyumlu olmadığını ileri sürmektedir.

En geç Temmuz 2017’de düzenlenmesi öngörülen genel seçimler de Nisan 2018’e ertelenmiştir.

Gabon Orta Afrika’nın en istikrarlı ve güvenli ülkelerinden biri olup, bu özelliğini büyük ölçüde petrol geliriyle elde ettiği göreceli ekonomik refaha borçludur. 40’dan fazla etnik kabileyi barındırmasına rağmen, diğer Afrika ülkelerinde sıklıkla rastlanılan kabileler arası çatışma Gabon’da gözlenmemektedir.