Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL)

Örgütün Amacı:

Avrupa’daki tüm havacılık katılımcılarının çalışmalarını koordine ederek, bir pan-Avrupa Hava Trafik Yönetim (ATM) sistemi geliştirmektir. Bu bağlamda örgütün ana faaliyet alanları, pan-Avrupa ATM ağının oluşturulması ve geliştirilmesi, Avrupa çapında sivil havacılık kurallarının hazırlanmasının ve düzenlenmesinin desteklenmesi, hava trafiğinin gelecekteki ihtiyaçlarının analiz edilmesi yoluyla bu ihtiyaçları karşılayacak tedbirler geliştirilmesi, Hava trafik hizmetlerindeki personelin eğitiminin sağlanması, Hava Seyrüseferleriyle ilgili çalışmalar ve deneyler yapılması, üye ülkelerin yaptıkları çalışma sonuçlarının analiz edilmesi, orta Avrupa bölgesinin hava trafik kontrol hizmetinin sağlanması ve üye devletler adına hava seyrüsefer ücretlerinin toplanmasıdır.  

Kuruluş Tarihi:

Kuruluş sözleşmesi 1960 yılında imzalanmış, 1963 yılında onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Merkezi:

Brüksel

Genel Müdür:

Frank Brenner (Almanya) (Ocak 2013 – günümüz)

Üye Ülkeler

Örgüte pan-Avrupa sathında aşağıda isimleri sayılan 39 ülke üyedir. Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Ermenistan, Estonya, Gürcistan, Finlandiya, Fransa, GKRY, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, Karadağ, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Makedonya, Malta, Moldova, Monaco, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Türkiye, Ukrayna ve Yunanistan.

Türkiye’nin Üyelik Durumu

02.12.1988 ve 3504 sayılı Kanun uyarınca, Türkiye, 1 Mart 1989 tarihinde Teşkilata 10’uncu üye olarak katılmıştır.

Örgütün Tarihi

Örgütün kuruluş tarihçesi, I. Dünya savaşından sonra uluslararası işbirliğinin yeni bir anlayışa kavuştuğu 1919 yılında hava seyrüsefer emniyeti konusunda imzalanan ilk sözleşmeye kadar uzanmaktadır. Bu anlayış, daha sonraları önce 1944 yılında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO), 1960 yılında ise Eurocontrol’ün kurulmasına temel oluşturmuştur. Bu süreçte Avrupa Birliğinin temelini oluşturan Avrupa bütünleşmesi fikri de Eurocontrol Teşkilatının kurulmasında önemli bir etken olmuştur. Örgütün kuruluş sözleşmesi 13 Aralık 1960 tarihinde altı batı Avrupa ülkesi (Belçika, Fransa, Almanya Federal Cumhuriyeti, Lüksemburg, Hollanda ve Birleşik Krallık) tarafından imzalanmış, 1963 yılında da onaylanarak, yürürlüğe girmiştir.

Örgütün kuruluş Sözleşmesi ilk defa 1981 yılında uyarlanmıştır. Örgüt, 1986 yılından itibaren Avrupa Sivil Havacılık Örgütü (ECAC) ile işbirliğine başlamıştır. 1993 yılından itibaren de Eurocontrol’ün kuruluş felsefesini oluşturan “Tek Avrupa Hava Sahası”nın teşkiline yönelik çalışmalara başlamıştır. Bu alanda AB ile işbirliğine de o yıllarda başlanmıştır. Bu arada örgütün kuruluş Sözleşmesi 1997 yılında yeniden gözden geçirilmiştir.

Örgüt, Avrupa Birliği'nin, 2002 yılında havacılık hizmetleri ve hava seyrüsefer emniyeti konularından sorumlu Avrupa Hava Emniyet Ajansı'nı (EASA) kurmasıyla önemini kaybetme ve yetki alanının daralması tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. EASA’nın 2009 yılında tam işlevselliğe kavuşmasından sonra iki örgüt arasında ATM alanında yetki paylaşımı sorunu iyice belirginleşmiştir. Bunun üzerine 2010 yılından itibaren Eurocontrol bir dönüşüm sürecine girmiştir. Örgütü, günün koşullarına uygun bir kurumsal bir yapıya dönüştürmeyi ve insan gücü bakımından küçültmeyi hedefleyen sözkonusu sürecin özünü, yeniden yapılanma, maliyetlerin kontrolü ve AB ile ilişkilerin düzenlenmesi alanları oluşturmaktadır. Ayrıca, dönüşümle sivil havacılık paydaşlarının da Eurocontrol kararlarına katkılarının sağlanması hedeflenmektedir. Dönüşüm süreci henüz tamamlanmamıştır.

Dönüşüm bağlamındaki en önemli faaliyet, AB ile Eurocontrol arasındaki ilişkileri düzenlemek amacıyla Üst Düzey İşbirliği Anlaşması (High Level Cooperation Agreement-HLA) imzalanmasıdır. Dönüşüm sürecinin sonunda Eurocontrol’ün kuruluş anlaşmasının yeniden gözden geçirilmesi beklenmektedir.

Türkiye’nin Örgütle İlişkileri

Sahip olduğu hava sahasının uluslararası trafiğin ana eksenlerinin üzerinde bulunması ve birçok ülke arasında teknik ve yasal altyapı bakımından ileri seviyede olması nedeniyle Türkiye, Örgütün önemli bir üyesidir. Bu bağlamda ülkemiz, bir yandan EASA ile ilişkilerini geliştirirken, diğer yandan Eurocontrol’ün tüm Avrupa sathındaki işlevinin sürmesi ve erozyona uğramamasını hassasiyetle gözetmektedir.

Ülkemiz, 1994 yılında Eurocontrol’ün nihai karar organı olan ve Bakanlar düzeyinde temsil edilen Daimi Konsey’in başkan ve başkan yardımcılığı görevlerini üstlenmiştir. Ayrıca, Ajansın çalışma ilkelerini belirlemekten ve çalışmasını denetlemekten sorumlu Geçici Konsey’e danışmanlık hizmeti sağlayan, üyeleri seçimle belirlenen özel komitelerde geçmişte defalarca temsil edilmiş, halen de bu gruplarda temsilcilerimiz bulunmaktadır.

Eurocontrol içerisinde ülkemiz tarafından halen sürdürülmekte olan etkin rollerden bazıları aşağıdadır:

  • 2014-2015 dönemi için Eurocontrol Geçici Konsey Başkanlığı görevini yürüten Ülkemiz 08 Aralık 2015 tarihinde Brüksel’de yapılan son Konsey toplantısında; bu göreve oy birliğiyle tekrar seçilmiştir.

  • Avrupa’nın en önemli havacılık örgütlerinden biri olan Eurocontrol’de alınan kararlarda müdahale ve söz hakkını güçlendirmesi bakımından büyük önem taşıyan Konsey Başkanlığı, 2017 yılı sonuna kadar devam edecektir.

  • Teşkilatın, stratejik kararlarının oluşturulduğu Geçici Konsey Koordinasyon Komitesi (PCC) ve PC Başkanlık Bürosu (PCPB) olmak üzere ön kararların belirlendiği ve izlemenin yapıldığı iki birimi daha bulunmakta olup, bu iki birimin de Başkanlığı ülkemiz tarafından üstlenilmiş bulunmaktadır.

  • Ülkemiz, Eurocontrol üst düzey karar alma organlarına tavsiyelerde bulunmak ve tartışmalı konuları ana toplantılar öncesinde koordine etmek üzere kurulmuş olan Geçici Konsey Koordinasyon Komitesinde (PCC), AB üyesi olmayan üç ülkeden birisidir.

  • Eurocontrol’ün emniyet düzenleme faaliyetlerini koordine eden Emniyet Düzenleme Komisyonu (SRC) bünyesinde Başkan Yardımcılığı görevi 2nci defa temsilcimiz tarafından üstlenilmiş olup 2017 yılına kadar devam edecektir.

  • Eurocontrol’ün gelecekteki rolü, görevleri ve yönetiminin belirlenmesi ile ilgili kurulan üst düzey Daimi Komisyon Çalışma Grubu (CN-SG)’de Ülkemiz temsilcileri de bulunmaktadır.

  • Eurocontrol’de açılmış bulunan Ülke İrtibat Ofislerinde Ülkemizden de bir temsilci görev yapmaktadır.

Eurocontrol ile ülkemiz arasında pek çok ortak proje yürütülmekte ve birçok çalıştay ve seminer düzenlenmektedir.