Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

Taraflar arasında tahkim yöntemi de dahil olmak üzere uyuşmazlıkların barışçıl yollardan çözümüne katkıda bulunmaktır.

Kuruluş Tarihi:

1899

Merkezi:

Lahey

Genel Sekreteri:

Hugo H. Siblesz


Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Türkiye 1899 tarihli Uyuşmazlıkların Barışçıl Yollardan Çözümü Sözleşmesi’ne taraf olmak suretiyle, 12 Haziran 1907 tarihinden itibaren Daimi Hakemlik Mahkemesi’ne (DHM) üyedir.

Örgütün Tarihi

DHM, Birinci Lahey Barış Konferansı sırasında kabul edilen 1899 tarihli Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümüne Dair Lahey Sözleşmesi ile kurulmuştur. 1899 tarihli Sözleşme 1907 yılında düzenlenen İkinci Barış Konferansı sırasında değiştirilmekle birlikte, DHM muhafaza edilmiştir.

Mahkeme, Uluslararası Adalet Divanı’nın da bulunduğu Lahey’deki Barış Sarayı’nda faaliyet göstermektedir.

Başlangıçta devletlerarası uyuşmazlıklara bakmakla görevlendirilen DHM, günümüzde devletler ile özel hukuk kişileri arasındaki veya hükümetlerarası örgütlerin dahil olduğu uyuşmazlıklarda hakemlik, uzlaştırma veya arabuluculuk mekanizmalarını, isteyen devletlerin hizmetine sunmaktadır.

İdari yapısı bakımından ise, başında DHM Genel Sekreteri’nin bulunduğu “Uluslararası Büro”, Mahkeme’nin yazmanlık hizmetlerini yürütmektedir. Uluslararası Büro tarafından sunulan hizmet 1899 ve 1907 sözleşmelerine taraf devletler ile sınırlı olmayıp, taraf olmayan devletlere ve taraf olmayan devletlerin vatandaşlarına da talep edilmesi halinde hizmet sunulabilmektedir.

Lahey’deki taraf devlet temsilcilerinden oluşan İdari Konsey ise, Genel Sekreterin atanması, bütçenin onayı ve Mahkeme’nin idaresiyle ilgili benzer konularda karar almaya yetkilidir. İdari Konsey toplantılarına, DHM İdare Konseyi Usul Kuralları uyarınca Hollanda Dışişleri Bakanı başkanlık etmektedir.

Türkiye’nin Örgütle İlişkileri

Türkiye, DHM kayıtlarına göre sadece 1899 Sözleşmesi’ne taraftır.

DHM ve bağlı Uzman Hakem Kurulları ile Bilimsel Uzman Kurulları için üye ülkelerce altı yıllık dönemler için görevlendirmeler yapılmakta ve aynı kişinin yeniden görevlendirilmesi mümkün olabilmektedir.

Bu çerçevede, DHM, Doğal Kaynaklar ve/veya Çevre ile ilgili Uyuşmazlıkların Tahkim Yoluyla Çözülmesi Hakkındaki DHM İhtiyari Protokolü uyarınca oluşturulan Bilimsel Uzmanlar Kurulu ve Dış Uzay Faaliyetlerine İlişkin Uyuşmazlıkların Tahkim Yoluyla Çözülmesi Hakkındaki DHM İhtiyari Protokolü uyarınca oluşturulan Uzman Hakemler Kurulunda, ülkemiz tarafından üye, hakem ve uzmanlar görevlendirilmiştir.

DHM’nin İdari Konsey ve Bütçe Komitesi toplantılarına düzenli olarak katılım sağlanmaktadır.