#

Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

Taraflar arasında tahkim yöntemi de dahil olmak üzere uyuşmazlıkların barışçı yollardan çözümüne katkıda bulunmaktır.

Kuruluş Tarihi:

1899

Merkezi:

Lahey

Genel Sekreteri:

Christiaan Kröner

Üye Ülkeler:

112 devlet üyedir: ABD, Almanya, Arjantin, Avustralya, Avusturya, Bahreyn, Belarus, Belçika, Belize, Benin, Birleşik Arap Emirlikleri, Bolivya, Brezilya, Bulgaristan, Burkina Faso, Çek Cumhuriyeti, Çin, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Ekvator, El Salvador, Eritre, Estonya, Etiyopya, Fas, Fiji, Filipinler, Finlandiya, Fransa, GKRY, Guatemala, Guyana, Güney Afrika, Güney Kore, Haiti, Hırvatistan, Hindistan, Hollanda, Honduras, Irak, İngiltere, İran, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Japonya, Kamboçya, Kamerun, Kanada, Karadağ, Katar, Kenya, Kırgızistan, Kolombiya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosta Rika, Kuveyt, Küba, Laos, Letonya, Libya, Lihtenştayn, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Macaristan, Madagaskar, Makedonya, Malezya, Malta, Mauritius, Meksika, Mısır, Nijerya, Nikaragua, Norveç, Pakistan, Panama, Paraguay, Peru, Polonya, Portekiz, Romanya, Ruanda, Rusya, Senegal, Sırbistan, Singapur, Slovakya, Slovenya, Sri Lanka, Sudan, Surinam, Suudi Arabistan, Svaziland, Şili, Tayland, Togo, Türkiye, Uganda, Ukrayna, Uruguay, Ürdün, Venezuela, Yeni Zelanda, Yunanistan, Zambiya, Zimbabwe.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Türkiye 1899 tarihli Uyuşmazlıkların Barışçı Yollardan Çözümü Sözleşmesi’ne taraf olmak suretiyle, 12 Haziran 1907 tarihinden itibaren DHM’ye üyedir.

Örgütün Tarihi

Daimi Hakemlik Mahkemesi (DHM), Birinci Lahey Barış Konferansı sırasında kabul edilen 1899 tarihli Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçı Çözümüne Dair Lahey Sözleşmesi ile kurulmuştur. 1899 tarihli Sözleşme 1907 yılında düzenlenen İkinci Barış Konferansı sırasında değiştirilmekle birlikte, DHM muhafaza edilmiştir.

Mahkeme, Uluslararası Adalet Divanı’nın da bulunduğu Lahey’deki Barış Sarayı’nda faaliyet göstermektedir.

Başlangıçta devletlerarası uyuşmazlıklara bakmakla görevlendirilen DHM, kabul edilen seçimlik hakemlik kuralları ile günümüzde devletler ile özel hukuk kişileri arasındaki veya hükümetlerarası örgütlerin dahil olduğu uyuşmazlıklarda hakemlik, uzlaştırma veya arabuluculuk mekanizmalarını isteyen tarafların hizmetine sunmaktadır.

İdari yapısı bakımından ise, başında DHM Genel Sekreteri’nin bulunduğu “Uluslararası Büro”, Mahkeme’nin yazmanlık hizmetlerini yürütmektedir. Uluslararası Büro tarafından sunulan hizmet 1899 ve 1907 sözleşmelerine taraf devletler ile sınırlı olmayıp, taraf olmayan devletlere ve taraf olmayan devletlerin vatandaşlarına da talep edilmesi halinde hizmet sunulabilmektedir.

Lahey’deki taraf devlet temsilcilerinden oluşan İdari Konsey ise, Genel Sekreterin atanması, bütçenin onayı ve Mahkeme’nin idaresiyle ilgili benzer konularda karar almaya yetkilidir. İdari Konsey toplantılarına, DHM İdare Konseyi Usul Kuralları uyarınca Hollanda Dışişleri Bakanı başkanlık etmektedir.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri

Türkiye, DHM kayıtlarına göre sadece 1899 Sözleşmesi’ne taraftır. “Ulusal Grup” kapsamında hakem adayı olarak ülkemiz tarafından Prof. Suat Bilge, Prof. Yaşar Karayalçın, Prof. Ergün Özbudun ve Prof. Hüseyin Pazarcı’nın isimleri 2002 yılında DHM üyesi olarak DHM Uluslararası Bürosuna bildirilmiştir.

DHM üye listesinin (members of the court) güncellenmesi amacıyla ülkemizden 2008 yılı başında yeni isim listesinin iletilmesi talep edilmesi üzerine, Prof. Haluk Burcuoğlu, Prof. Tuğrul Ansay, Prof. Erdal Tercan ve Prof. Süha Tanrıver Daimi Hakemlik Mahkemesi (DHM) üyesi olarak bildirilmiştir. Prof. Erdal Tercan’ın Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilmesi sebebiyle, adıgeçen talebimiz üzerine DHM üyeleri listesinden çıkarılmıştır.

Prof. Ferit Hakan Baykal'ın Doğal Kaynaklar ve Çevre (Çevresel Kurallar) ile İlgili Uyuşmazlıkların Tahkim Yoluyla Çözümü Hakkındaki DHM İhtiyari Protokolü Uyarınca Oluşturulan Uzman Hakemler Kurulu üyesi, Prof. Ziya Akıncı ise Çevresel Kurallar Kapsamında Kurulan Bilimsel Uzmanlar Kurulu üyesi olarak seçilmişlerdir.

DHM’nın İdari Konsey ve Bütçe Komitesi toplantılarına düzenli olarak katılım sağlanmaktadır.