#

Cezayir'in Siyasi Görünümü

Cezayir, yarı başkanlık sistemi ile yönetilen merkeziyetçi bir cumhuriyettir. Ülke, idari olarak 48 vilayete bölünmüştür. Anayasa gereğince Cumhurbaşkanı, önemli görevleri uhdesinde bulundurmaktadır. Bu bağlamda, Başbakanı ve Bakanları atamakta, Bakanlar Kuruluna başkanlık etmekte ve kararname çıkartabilmektedir. Cumhurbaşkanı, 5 yıllık bir süre için seçilmektedir.

Cezayir’in siyasi yapısı, Fransa’daki 1958 (Beşinci Cumhuriyet) Anayasasından esinlenerek yarı başkanlık sistemi şeklinde oluşturulmuştur. Ancak sistem, uzun süre tek parti iktidarının hüküm sürdüğü bir ortamda fiiliyatta bir başkanlık sistemi şeklinde işlemiştir.

1830-1962 yılları arasında Fransız sömürgesi altında bulunan Cezayir, 1954-1962 yılları arasında devam eden kurtuluş savaşı sonunda bağımsızlığını elde etmiştir. Cezayir uzun bir dönem boyunca, bağımsızlığı kazanan kadroların oluşturduğu Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) tarafından, tek parti rejimi altında, yarı devletçi bir anlayışla yönetilmiştir. Artan toplumsal talepler neticesinde ülkede 1988 yılında siyasi ve ekonomik liberalleşme süreci başlatılmıştır. Sözkonusu süreç, 1992 yılında kesintiye uğramıştır. 1992-1999 yılları arasında 150 bin kişinin öldüğü tahmin edilen terör döneminin ardından, 1999 yılında Abdelaziz Bouteflika Cumhurbaşkanlığına seçilmiştir.

Cumhurbaşkanı Bouteflika, ülkede normalleşme sürecinin güçlendirildiği on yıllık iktidarının ardından, Cumhurbaşkanının görev süresini iki dönemle sınırlayan Anayasa hükmünün 12 Kasım 2008 tarihinde yapılan Anayasa değişikliğiyle kaldırılması üzerine, 9 Nisan 2009 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde tekrar adaylığını koymuş ve oyların % 90,24’ünü alarak Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Ülkede seçimle iktidara gelen bir Cumhurbaşkanının yanısıra, seçimle belirlenen bir Parlamento da mevcuttur. Ulusal Halk Meclisinde beş yıllık bir süre için seçilen 389 milletvekili bulunmaktadır. Cezayir’de halihazırdaki hükümeti, Ulusal Halk Meclisinde temsil edilen, FLN (Ulusal Kurutuluş Cephesi), RND (Ulusal Demokratik Birlik) ve MSP’den (Toplumsal Barış Hareketi) müteşekkil “Cumhurbaşkanlığı İttifakı” isimli koalisyon oluşturmaktadır. Bakanlar Kurulunu Cumhurbaşkanı atadığı cihetle, hükümette sözkonusu partilere mensup bakanların yanı sıra, herhangi bir partiye üye olmayan teknokrat bakanlar da mevcuttur.

Tarihi FLN Partisi, 17 Mayıs 2007 tarihinde düzenlenen seçimlerden birinci parti olarak çıkmış, ancak Meclis’teki salt çoğunluğu yitirmiştir. Seçimlere katılan 24 partiden 22’si Mecliste temsil edilme imkânı elde etmiştir. 2007 yılında yapılan seçimlerde, “Cumhurbaşkanlığı İttifakı”nın Meclis’teki toplam sandalye sayısı 284’ten 249’a düşmüştür. Cezayir’de müteakip genel seçimlerin Mayıs 2012’de yapılması beklenmektedir.

Cezayir Parlamentosu bünyesinde, Ulusal Halk Meclisinin yanısıra, 1996 Anayasasıyla tesis edilen ve 144 Senatörden oluşan Milet Konseyi (Senato) da bulunmaktadır. Her vilayet, Millet Konseyinde ikişer Senatörle temsil edilmektedir. Senatörlerin üçte ikisi doğrudan Vilayet ve Belediye Halk Meclisleri (APW ve APC) tarafından, üçte biri de Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Senatörler altı yıllık bir süre için seçilmekte, Senatonun yarısı üç yılda bir yenilenmektedir. Senato seçimleri son olarak 29 Aralık 2009 tarihinde gerçekleştirilmiştir.