Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO)

Uluslararası Örgüt Künyesi

Örgütün Amacı:

Seyahat ve turizm alanında faaliyet gösteren uluslararası bir örgüttür. Birleşmiş Milletlerin ilkeleri çerçevesinde görev yapan Örgütün amacı, uluslararası anlayış, barış, refah ve evrensel değerler ile insan haklarına saygı ilkeleri doğrultusunda, özellikle üye ülkelerin ekonomik gelişimlerini destekler mahiyette dünya turizmine katkıda bulunmaktır.

Kuruluş Tarihi:

1975

Merkezi:

Madrid, İspanya

Genel Sekreteri:

Taleb Rifai (Ürdün)

Üye Ülkeler:

Birleşmiş Milletler üyesi 156 ülke, 2 gözlemci ülke, ortak üye statüsünde 7 bölge, bağlı üye statüsünde 477 kuruluş ve şirket.

Türkiye’nin Üyelik Durumu:

Kurucuları arasında yer aldığı Örgüte 1975 yılından beri tam üyedir.

Örgütün Tarihi

Dünya Turizm Örgütünün temeli 1925 yılında Lahey’de kurulan Resmi Turizm Reklam Kuruluşları Uluslararası Birliği ile atılmıştır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Resmi Turizm Kuruluşları Uluslararası Birliği olarak yeniden adlandırılmış ve merkezi Cenevre’ye taşınmıştır.

1969 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda, Birleşmiş Milletlerin mevcut sistemiyle işbirliği halinde, turizm alanında “karar alıcı ve merkezi” rol üstlenmesi gerektiği yolunda bir tavsiye kararı alınmasının ardından sözkonusu Birliğin ismi Dünya Turizm Örgütü olarak değiştirilmiş ve ilk Genel Kurul toplantısı 1975 yılında Madrid’de gerçekleştirilmiştir. 1976 yılında da Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının icracı bir ajansı haline gelmiş olan Dünya Turizm Örgütü, İspanya’nın daveti üzerine Sekretaryasını Madrid’de kurmuştur.

Nihayet, 23 Aralık 2003 tarihinde Birleşmiş Milletlerle imzaladığı Anlaşma çerçevesinde Dünya Turizm Örgütü bir uzmanlık kuruluşu haline gelmiştir.

Dünya Turizm Örgütü’nün Temel Organları:

1. Genel Kurul : Örgütün en yüksek organıdır. Genel Kurul, çalışma programı ile bütçeyi onaylamak ve turizm sektörü için hayati önemi haiz konuları müzakere etmek üzere her iki yılda bir toplanmaktadır. Genel Kurul ayrıca, her dört yılda bir Genel Sekreteri seçmektedir. Genel Kurul oy kullanma yetkisine sahip Tam Üyeler ile Ortak Üyelerden oluşmakta, Bağlı Üyeler ile diğer uluslararası teşkilatların temsilcileri ise Genel Kurula gözlemci olarak katılabilmektedirler.

Örgütün 21. Genel Kurul Toplantısı, 12-17 Eylül 2015 tarihlerinde Kolombiya'nın Medellin şehrinde düzenlenmiştir. BMDTÖ 22. Genel Kurulu'nun 2017 yılında Çin'in Chengdu kentinde yapılması kararlaştırılmıştır

2. İcra Konseyi: Dünya Turizm Örgütünün yürütme kurulu olup, Örgütün faaliyetlerini izlemek ve bütçenin amacına uygun şekilde kullanılmasını kontrol etmekle yükümlüdür. Yılda iki kere toplanan İcra Konseyi, her beş asıl üye için bir temsilci olmak üzere, Genel Kurul tarafından seçilen toplam 31 üyeden oluşmaktadır. İcra Konseyi üyeleri 4 yıl görev yapmakta ve konseyin yarısı her iki yılda bir yapılan seçimlerle yenilenmektedir. İspanya İcra Kurulu’nun daimi üyesidir.

3. Bölgesel Komisyonlar: Dünya Turizm Örgütü altı bölgesel komisyondan oluşmaktadır. Afrika, Amerika kıtası, Doğu Asya ve Pasifik, Avrupa, Ortadoğu ve Güney Afrika Komisyonları kendi bölgelerinin Tam ve Ortak Üyelerinden müteşekkil olup, yılda en az bir kez toplanmaktadırlar. Bağlı üyeler ise kendi bölge Komisyonlarına gözlemci statüsüyle katılmaktadırlar. Ülkemiz Avrupa Bölge Komitesinde yer almaktadır.

4. Komiteler: Dünya Turizm Örgütü üyelerinden oluşan uzman komite üyeleri idari konularda ve programın içeriğine ilişkin danışmanlık görevini üstlenmişlerdir. Bunlar; Program ve Bütçe Komitesi, Turizm ve Rekabetçilik Komitesi, İstatistik ve Turizm Uydu Hesabı Komitesi, Bağlı Üyeliklere Başvuruların Değerlendirilmesi Komitesi, Turizm ve Sürdürülebilirlik Komitesi ve Turizm Etiği Komitesidir.
 
5. Sekretarya: Dünya Turizm Örgütü, faaliyetlerini 110 kişilik kadrosuyla Madrid’de bulunan Merkez’den yürütmektedir. Örgütün programlarının uygulanması ile üyelerin ihtiyaçlarının karşılanması görevi Sekretaryanın sorumluluğundadır. Diğer taraftan Bağlı Üyelere, İspanya Hükümeti tarafından finanse edilen Madrid’deki Merkez tarafından destek sağlanmaktadır. Bağlı üyelerden müteşekkil bir Danışma Konseyi yılda bir kez toplanarak program hakkında Sekretaryaya tavsiyelerde bulunmaktadır. Ayrıca, Japon Hükümeti tarafından desteklenen Osaka’da kain Asya Pasifik Bölgesel Destekleme Ofisi de Sekretarya bünyesinde faaliyet göstermektedir.

Türkiye’nin Örgüt’le İlişkileri

Turizm sektörünün Gayrı Safi Yurtiçi Hâsılasına önemli katkı sağladığı Türkiye, Dünya Turizm Örgütünün çalışmalarına katılmaktadır. 1975 yılında kurucu üyesi olduğu Dünya Turizm Örgütü bünyesinde çeşitli tarihlerde üstlendiğimiz görevler aşağıda sunulmuştur:

- Çevre Komitesi üyeliği: 1980-1983, 1983-1987, 1987-1991,
- İstatistik Komitesi üyeliği: 1987-1991
- Tüzük Değişikliği Çalışma Komitesi: 1990-1991
- Kalite Destekleme Komitesi: 1999-2003
- Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcılığı : 1977-1979, 1993-1995
- İcra Konseyi Üyeliği: 1991-1995, 1995-1999, 2003-2007

Avrupa Bölgesel Komisyonu Toplantısı ile 1997 yılında gerçekleştirilen 12. Genel Kurul Toplantısına İstanbul’da evsahipliği yapmış olan Türkiye, Dünya Turizm Örgütü İcra Kurulu üyeliğine seçilirken en çok oy alan 4 ülkeden biri olmuştur.

Ayrıca, 11 Eylül 2001’de ABD’ye karşı gerçekleştirilen terör saldırısının ardından kurulan Kriz ve Toparlanma Komitesinin çalışmalarına Türkiye aktif katkıda bulunmuştur. Türkiye, konumu ve sunduğu çeşitli turizm olanakları çerçevesinde, İpek Yolu, Kültür Turizmi, Macera Turizmi, Ekoturizm alanlarında önde gelen ülkelerden biri durumundadır.

Öte yandan, anılan Örgütle ilişkilerin geniş bir perspektifte sürdürülmesine büyük önem atfeden Türkiye, Türkiye Seyahat Acentaları Birliği ve Turist Rehberleri Birliği Derneği gibi turizm alanında etkin belli başlı sektör temsilcileri aracılığıyla “Bağlı Üyelik” kategorisi altında Dünya Turizm Örgütü bünyesinde temsil edilmektedir.

2015 yılı çerisinde Örgüt ile ülkemiz arasındaki en önemli gelişme, G20 Dönem Başkanlığımız çerçevesinde ülkemizde turizm alanında dünyanın en önemli ülkelerinin katıldığı T.20 Turizm Bakanları Toplantısı’nın düzenlenmesi olmuştur. Bahsekonu toplantı 29-30 Eylül 2015 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilmiştir. Ülkemizce, turizmin istihdama katkısı ve G20 Dönem Başkanlığımız önceliklerinden biri olan KOBİ’lerin turizmdeki etkin rolü dikkate alınarak sözkonusu toplantının düzenlenmesine karar verilmiştir. Nitekim, toplantının teması “Turizm, KOBİ’ler ve İstihdam – İş Oluşturma ve Kapsayıcılığın Teşvik Edilmesine Yönelik Politikalar” olarak belirlenmiştir.