Akdeniz için Birlik (AiB)
Avrupa Birliği (AB) ile AB üyesi olmayan Akdeniz ülkeleri arasında kalıcı ve kurumsal bir işbirliği çerçevesinin oluşturulması amacıyla 1995 yılında Avrupa-Akdeniz Süreci (Euromed/Barselona Süreci) tesis edilmiştir. Bu süreç, 13 Temmuz 2008 tarihinde Paris'te yapılan Avrupa-Akdeniz Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi ile yerini "Akdeniz için Birlik"e (AiB) bırakmıştır.
Esasen Barselona Süreci’ni güçlendirmeyi amaçlayan ve bu sürecin devamı niteliğinde olan Akdeniz için Birlik, özellikle projeler yoluyla Akdeniz'de işbirliğinin artırılmasını amaçlamaktadır. Akdeniz için Birlik, siyasi diyalog ve ekonomiden sosyal ve kültürel alanlara uzanan geniş bir yelpazede işbirliğini öngörmektedir.
Akdeniz için Birlik sürecine 27 AB üyesi ile Türkiye, İsrail, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Arnavutluk, Monako, Karadağ, Cezayir, Mısır, Ürdün, Lübnan, Moritanya, Fas, Filistin, Suriye ve Tunus katılmaktadır. 2008’den önce Avrupa-Akdeniz sürecine gözlemci olarak katılan Libya, ülkede gerçekleşen siyasi değişimden sonra Kasım 2011 tarihinde AiB’e üye olarak katılmaya davet edilmiştir. Öte yandan Suriye, 30 Kasım 2011 tarihinde AB yaptırımlarını gerekçe göstererek AiB üyeliğini askıya almıştır.
2008 yılında Paris’te düzenlenen Zirve’de, Akdeniz için Birlik çerçevesinde uygulanacak projeler için altı öncelikli alan belirlenmiştir: Akdeniz’in temizlenmesi; deniz ve kara ulaşımı; sivil koruma; alternatif enerjiler ve Akdeniz Güneş Enerjisi Planı; yüksek öğrenim ve araştırma/Avrupa-Akdeniz Üniversitesi; iş olanaklarının geliştirilmesi.
Akdeniz için Birlik’in kurumsal yapısı çerçevesinde biri AB ülkelerinden diğeri AB üyesi olmayan Akdenizli ülkelerden olmak üzere eşbaşkanlık sistemi oluşturulmuş ve projeler temelinde teknik nitelikte görev yapmak üzere Barselona’da yerleşik bir Sekretarya kurulmuştur. Eşbaşkanlık Fransa ve Mısır tarafından yürütülmektedir. Youssef Amrani (Fas) AiB Genel Sekreteri olarak seçilmiştir. Ulaştırma konularından sorumlu Genel Sekreter Yardımcılığı Türkiye tarafından üstlenilmiş olup, bu göreve E. Büyükelçi Yiğit Alpogan atanmıştır.
Avrupa-Akdeniz Parlamenter Asamblesi (AiBPA):
2004 yılında faaliyete başlayan Avrupa-Akdeniz Parlamenter Asamblesi, Akdeniz için Birlik’in parlamenter boyutunu oluşturmaktadır. Sözkonusu Asamble, AB üyesi ülkeler, AB üyesi olmayan Akdenizli ülkeler ve Avrupa Parlamentosu parlamenterlerinden oluşmaktadır. Asamble’nin Başkanlığı, 2010-2011 döneminde İtalya tarafından yürütülmektedir. Ülkemiz AiBPA Grubu Başkanı Şanlıurfa Milletvekili Sayın Zeynep Karahan Uslu’dur.
Anna Lindh Vakfı:
Avrupa-Akdeniz sürecinde kültürlerarası diyaloğu güçlendirmek amacıyla 2005 yılında Anna Lindh Vakfı kurulmuştur. Vakfın merkezi İskenderiye’dedir. Akdeniz için Birliğin (AiB) kültürel ayağını oluşturan ALV, AB ülkeleri dahil 43 ülkenin Ulusal Ağları’ndan (STK’lar) oluşmaktadır. ALV Türkiye Ağı Koordinatörü İstanbul Kültür Sanat Vakfı’dır (İKSV). Ulusal Ağ’a yaklaşık 120 STK üyedir.
Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesi (ARLEM):
Avrupa-Akdeniz ortaklığına bölgesel ve yerel bir boyut kazandırılması amacıyla 2010 yılında Avrupa-Akdeniz Bölgeler ve Yerel Yönetimler Asamblesi (ARLEM) tesis edilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Antakya Belediyesi, Balıkesir Belediyesi ve Muğla Belediyesi ARLEM katılımcısıdır.